zorunlu sigortasız araç ile yaya çarpışması kazasında sürekli iş göremezlik tazminatı davasında, çelişkili kusur raporları ve kesinleşen ceza mahkemesi kararının değerlendirilmemesi sebebiyle itiraz hakem heyeti kararının bozulması.

Zorunlu sigortasız araç ile yaya çarpışması kazasında sürekli iş göremezlik tazminatı davasında, çelişkili kusur raporları ve kesinleşen ceza mahkemesi kararının değerlendirilmemesi sebebiyle itiraz hakem heyeti kararının bozulması.

Özet: Yaya konumundaki davacının zorunlu mali sorumluluk sigortası bulunmayan bir aracın çarpması sonucu yaralandığı trafik kazasında sürekli iş göremezlik ve geçici bakıcı gideri tazminatı talepli davada, uyuşmazlık hakem heyetinin davalı aracı tamamen kusurlu bulup tazminata hükmetmesine karşın, itiraz hakem heyetinin davacıyı tam kusurlu kabul ederek davayı reddettiği; oysa kazayla ilgili kesinleşen ceza mahkemesi kararının sürücüyü asli, yayayı tali kusurlu saydığı göz önüne alındığında, kusur oranlarının tespitindeki çelişki ve ceza mahkemesi kararının bağlayıcılığı etrafında bir değerlendirme ihtiyacı bulunduğu anlaşılmaktadır.

4. Hukuk Dairesi 2026/995 E. , 2026/4800 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

SAYISI : 2025/1465 E., 2025/1468 K.

İtiraz Hakem Heyeti kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 31.07.2020 tarihinde Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası bulunmayan aracın yaya konumundaki davacıya çarpması sonucunda meydana gelen kazada davacının yaralandığını, kuruma yapılan başvurudan sonuç alamadıklarını belirterek fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 8.500,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatı ve 100,00 TL geçici bakıcı giderinin faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş; yargılama sırasında dava değerini 412.291,29 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; maluliyeti, kusuru, faizi kabul etmediklerini beyanla davanın reddini savunmuştur.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, 410.000,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatı ve 2.291,29 TL geçici bakıcı gideri zararı olmak üzere toplam 412.291,29 TL maddi tazminatın 15.09.2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekilince itiraz edilmesi üzerine; İtiraz Hakem Heyetince davalı vekilinin itirazının kabulüne, kararın kaldırılmasına, yeniden hüküm tesisine, buna göre davacının kazada tam kusurlu olması nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

İtiraz Hakem Heyeti kararının davacı vekilince temyizi üzerine Daire'nin 20.05.2025 tarih ve 2023/13290 Esas ve 2025/8068 Karar sayılı ilamı ile "...Dava konusu kazaya ilişkin olarak resmi görevlilerce tanzim edilen kaza tespit tutanağında, kazanın davacının karşıdan karşıya geçmekte iken davalıya sigortalı aracın davacının sağ ayağı üzerinden sol ön lastik kısımları ile geçmesi sonucu gerçekleştiği, davacı yayanın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 69/1-c maddesindeki taşıt yolu üzerinden trafiği tehlikeye düşürecek hareketlerde bulunduğu tespiti ile tam kusurlu olduğu, davalıya sigortalı aracın ise kazada kusurunun bulunmadığı belirtilmiştir.

Savcılık soruşturma dosyasında alınan 05.02.2021 tarihli kusur bilirkişi raporunda davalıya sigortalı araç sürücüsü ...'nin 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 74/a maddesinde düzenlenen "Görevli bir kişi veya ışıklı trafik işaretleri bulunmayan, ancak başka bir trafik işareti ile belirlenmiş yaya veya okul geçitlerine yaklaşırken bütün sürücüler araçlarını yavaşlatmak ve bu geçitlerden geçen veya geçmek üzere bulunan kişilere ve öğrencilere ilk geçiş hakkını vermek zorundadırlar." kuralını ihlal ettiği, yaya Hamza'nın ise kavşak girişinde ilk geçiş hakkının yayalara ait olması nedeniyle, kazada kusurunun bulunmadığı tespiti yapılmıştır.

Kazaya ilişkin olarak .... Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2022/1000 Esas, 2023/1234 Karar sayılı dosyasında yapılan yargılamada alınan 13.02.2023 tarihli Adli Tıp Trafik İhtisas Dairesi raporunda sanık sürücü ...'nin sevk ve idaresindeki otomobil ile seyri sırasında kavşak alanına yaklaşması nedeniyle hızını azaltıp, tedbir alabilecek şekilde seyrini sürdürmeye özen göstermesi ve ilk geçiş hakkını kavşak mahallinden karşıdan karşıya geçmeye çalışan mağdur yayaya vermesi gerekirken bu hususlara riayet etmediği, kavşak mahallinden karşıya geçmeye çalışan mağdur yayaya karşı zamanında etkin tedbir almadan ayağının üzerinden geçmesi sonucu meydana gelen olayda, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranışı ile asli kusurlu olduğu, mağdur yayanın her ne kadar kavşak mahallinden karşıdan karşıya geçiş yapıyor ise de; taşıt yolundaki araçların seyir durumlarını dikkate alıp gerekli ve yeterli kontrollerinin akabinde geçişini gerçekleştirmesi, sanık sürücü idaresindeki araca karşı korunma tedbirine başvurması gerekirken bu hususlara riayet etmeyip, kontrolsüzce karşıya geçişi sırasında sanık sürücü idaresindeki otomobilin ayağının üzerinden geçmesine maruz kaldığı olayda, yaşı nedeniyle davranış faktörlerinin sonuç üzerinde tali etken ve tali kusurlu olduğu tespiti yapılmıştır.

Ceza mahkemesince işbu rapor hükme esas kabul edilerek, sanık sürücü ...'nin taksirle bir kişinin yaralanmasına sebebiyet verme suçundan mahkumiyetine karar verilmiş, karar istinaf edilmeden 02.04.2024 tarihinde kesinleşmiştir.

Eldeki davada Uyuşmazlık Hakem Heyetince Savcılık soruşturma dosyasındaki rapor hükme esas kabul edilerek, davalıya sigortalı aracın %100 kusuruna göre belirlenen tazminata hükmedilmiştir. Davalı vekilinin karara itirazı üzerine İtiraz Hakem Heyetince Uyuşmazlık Hakem Heyeti tarafından kusur raporu alınmadığı, hükme esas alınan Savcılık kusur raporu ile kaza tespit tutanağı arasında çelişki olduğu gerekçesiyle 3 kişilik bilirkişi heyeti oluşturularak çelişkiyi giderecek kusur raporu alınmasına karar verilmiştir. 02.10.20 23... .10.2023 tarihli asıl ve ek bilirkişi raporunda davacı yayanın tam kusurlu olduğu, sürücünün kazada kusurunun bulunmadığı rapor edilmiş, Ceza dosyasında alınan ATK raporu ise irdelenmemiştir.

İtiraz Hakem Heyetince işbu rapora itibar edilerek, davacının kazada tam kusurlu olması sebebiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

6098 sayılı TBK’nun 74. maddesine göre hakim, zarar verenin kusurunun olup olmadığı hakkında karar verirken, ceza hukukunun sorumlulukla ilgili hükümleriyle bağlı olmadığı gibi, ceza hakimi tarafından verilen beraat kararıyla da bağlı değildir. Aynı şekilde, ceza hakiminin kusurun değerlendirilmesine ve zararın belirlenmesine ilişkin kararı da hukuk hakimini bağlamaz. Buna göre, hukuk hakimi kural olarak ceza hakiminin belirlediği kusur oranı ile bağlı değil ise de, kesinleşen maddi olgu ile bağlıdır.(H.G.K. 06.02.20 02... /19-16, 2002/47 sayılı kararı).

TBK 'nın 74 üncü maddesi uyarınca hukuk hakimi ceza hakiminin kusur değerlendirilmesi kararı ile bağlı değilse de; ceza mahkemesinde tespit edilen maddi vakıalarla bağlıdır. Bu haliyle, kesinleşen mahkumiyet hükmü göz önünde bulundurulduğunda, davalıya sigortalı araç sürücüsünün olayda kusurlu olduğu kabul edilip tazminat kapsamının belirlenmesi ve sonucuna göre davalı tarafın sorumluluğuna karar verilmesi gerekirken, yazılı olduğu şekilde davanın reddine karar verilmesi hatalı olmuştur." gerekçesiyle mahkeme kararı bozulmuştur.

B. İtiraz Hakem Heyetince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda başvuru sahibinin talebinin kabulüne 410.000,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatı ve 2.291,29 TL geçici bakıcı gideri olmak üzere toplam 412.291,29 TL maddi tazminatın 15.09.2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile ...'ndan alınarak başvuru sahibine ödenmesine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; kararın hatalı olduğunu, ceza dosyasındaki ATK raporuna göre sürücünün kazada tam kusurlu olmadığını, yayanın da tali kusurunun olduğunu, bakıcı giderinden sorumlu olmadıklarını, hesaplamanın hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, yaya olan davacıya, zorunlu trafik sigortası bulunmayan aracın çarpması sonucu, yaralanma nedeniyle sürekli iş göremezlik tazminatı ve geçici bakıcı gideri istemine ilişkindir.

1-Temyizen incelenen kararın bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmamasına, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesinin hukukça mümkün olmamasına ve özellikle zorunlu trafik sigortası bulunmayan araç sürücüsünün ceza dosyasında alınan ATK raporuna göre kazada asli kusurlu (%75), davacının ise tali kusurlu olduğu kabul edildiğinde dahi sürekli iş göremezlik tazminatının sakatlık teminat limitinin üzerinde çıktığı gözetildiğinde sürücünün %75 kusurlu olmasının sonuca etkili olmamasına ve kararda belirtilen gerekçelere göre karar usul ve kanuna uygun olup davalı vekilinin aşağıda bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2-Kazaya ilişkin olarak ... Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2022/1000 Esas, 2023/1234 Karar sayılı dosyasında yapılan yargılamada alınan 13.02.2023 tarihli Adli Tıp Trafik İhtisas Dairesi raporunda sanık sürücü ...'nin sevk ve idaresindeki otomobil ile seyri sırasında kavşak alanına yaklaşması nedeniyle hızını azaltıp tedbir alabilecek şekilde seyrini sürdürmeye özen göstermesi ve ilk geçiş hakkını kavşak mahallinden karşıdan karşıya geçmeye çalışan mağdur yayaya vermesi gerekirken bu hususlara riayet etmediği, kavşak mahallinden karşıya geçmeye çalışan mağdur yayaya karşı zamanında etkin tedbir almadan ayağının üzerinden geçmesi sonucu meydana gelen olayda, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranışı ile asli kusurlu olduğu, mağdur yayanın her ne kadar kavşak mahallinden karşıdan karşıya geçiş yapıyor ise de; taşıt yolundaki araçların seyir durumlarını dikkate alıp gerekli ve yeterli kontrollerinin akabinde geçişini gerçekleştirmesi, sanık sürücü idaresindeki araca karşı korunma tedbirine başvurması gerekirken bu hususlara riayet etmeyip kontrolsüzce karşıya geçişi sırasında sanık sürücü idaresindeki otomobilin ayağının üzerinden geçmesine maruz kaldığı olayda, yaşı nedeniyle davranış faktörlerinin sonuç üzerinde tali etken ve tali kusurlu olduğu tespiti yapılmıştır. Ceza mahkemesince işbu rapor hükme esas kabul edilerek, sanık sürücü ...'nin taksirle bir kişinin yaralanmasına sebebiyet verme suçundan mahkumiyetine karar verilmiş, karar istinaf edilmeden 02.04.2024 tarihinde kesinleşmiştir. Bu kapsamda sürücünün kazada asli, yayanın ise tali kusurlu olduğu sabittir. Nitekim Daire bozma kararı da bu yöndedir.

Şu durumda, davacının geçici bakıcı gideri talebi yönünden, sürücünün %75 oranındaki kusuruna göre davalının sorumluluğuna karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde geçici bakıcı giderinin tamamından sorumlu tutulması doğru olmamış, kararın bozulması gerekmiştir.

VIl. KARAR

1.Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Yukarıda (2) numaralı bentte açıklanan sebeplerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalıya iadesine,

Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,

27.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.