5403 sayılı kanunun 8/i maddesi kapsamında yeter gelirli tarım arazisi vasfındaki taşınmazın ön alım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil talebinin reddinin yargıtayca onanması.

5403 sayılı Kanunun 8/i maddesi kapsamında yeter gelirli tarım arazisi vasfındaki taşınmazın ön alım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil talebinin reddinin Yargıtayca onanması.

Özet: Yüksek Mahkeme, davacının 5403 sayılı Kanunun 8/I maddesine dayanarak açtığı tarımsal araziye ilişkin ön alım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil davasında, taşınmazın yeter gelirli tarım arazisi niteliğinde olduğunun tespiti ve bu nedenle kanuni koşulların oluşmadığı gerekçesiyle, ilk derece ve bölge adliye mahkemelerinin davanın reddine dair kararlarını hukuka uygun bularak onamıştır.

7. Hukuk Dairesi 2025/3994 E. , 2026/1575 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/3189 E., 2025/1393 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Tire 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2023/16 E., 2023/602 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacıya ait 2 84... parsel sayılı taşınmazın, dava konusu 2 84... parsel sayılı taşınmaz ile sınır komşusu olduğunu, taşınmazın sınır komşusu olmayan davalı tarafından 09.09.2016 tarihinde satın alındığını, davalıya yapılan satış ile ilgili olarak müvekkiline noter kanalıyla yapılan bir bildirim bulunmadığını belirterek; 5403 sayılı kanunun 8/İ maddesinde tanınan hak gereğince ön alım hakkına dayalı olarak tapu iptali ve tescil talebinde bulunmuştur.

2.Davacı vekili 17.10.2017 tarihli dilekçede ise özetle; dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan ipoteğin fekkini talep ederek ipotek alacaklısı ... Anonim Şirketinin davaya dâhil edilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalının, dava konusu taşınmazı 09.09.2016 tarihinde 400.000,00 TL bedel ile satın aldığını, davalının Tire .....Bankasından kullandığı krediye teminat olarak dava konusu taşınmazı ipotek ettiğini, bu nedenle öncelikle ipotek lehtarı ...Bankasına husumet yöneltilerek davaya dahil edilmesi gerektiğini, davacının yasanın kendisine tanıdığı hakkı kötüye kullandığını savunmuştur.

2. Dâhili davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davalının kullanmış olduğu kredi borcunun tamamı müvekkil bankaya ödenmediği sürece mevcut ipoteğin fekkine davalı bankanın muvafakatinin bulunmadığını, öncelikle davalı bankanın kredi alacağının tamamının dikkate alınmasını, dava konusu taşınmazın bilirkişi marifetiyle gerçek değerinin belirlenmesi ve esas alınması gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararda özetle; davacı ve davalı taşınmazlarının fiili kullanım durumuna göre tarımsal arazi niteliği taşıdıkları, davalı arazinin tek başına yeter gelirli tarım arazisi vasfında olduğunun anlaşıldığı, davacının 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu'na 6537 sayılı Kanunla eklenen 8/İ maddesine dayalı ön alım talebinin yasal koşullarının somut olayda oluşmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar vermiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde;

a. Dava konusu taşınmazın yeter gelirli tarım arazisi vasfında olmadığını,

b. Mahkemece taşınmazın asgari tarım arazisi büyüklüğü dikkate alınarak karar verilmesinin hatalı olduğunu

c. Davalı tarafça taşınmaz alındıktan hemen sonra şeftali ağaçlarının söküldüğünü, bu hususun keşifte tespit edildiğini, davalının taşınmazı mutlak tarım arazisi olarak kullandığını ileri sürerek hükmün bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dava; ön alım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, davacı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

25.03.2026 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.