Ticari İlişkiden Kaynaklanan Menfi Tespit ve İstirdat Davasında, Gelecek Mal Teslimi Karşılığı Verilen Çeklere İlişkin Borçsuzluğun Tespiti ve Ödenen Bedellerin İadesi, Davalının Edim İfasına Dair İspat Yükünü Yerine Getirememesi.
Özet: Ticari ilişkiden kaynaklanan menfi tespit ve istirdat davasında davacı, öngörülen makine teslimatı karşılığında davalıya verilen çeklerin bedelsiz kaldığını belirterek ödenen çeklerin istirdadını ve diğer çekler için borçlu olunmadığının tespitini talep etmiş; mahkeme ise davacının çeklerin gelecekteki mal teslimatı için verildiğini ispat ettiğini, davalının yeminli beyanına rağmen makinelerin teslim edildiğini ispat edemediğini, ispat yükünün kendisinde olduğunu ve cevap dilekçesi sunmadığı için yemin deliline dayanamayacağını belirterek, davacının taleplerinin haklı olduğuna hükmetmiştir.
T.C. ... 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/918 Esas - 2026/235
T.C. TÜRK MİLLETİ ADINA ... GEREKÇELİ KARAR 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO : 2024/918 EsasKARAR NO : 2026/235HAKİM :.....KATİP : ....DAVACI : ... ....VEKİLİ : Av....DAVALI : .....VEKİLİ : Av......DAVA : Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : 19/04/2016KARAR TARİHİ : 30/03/2026G.K.YAZILDIĞI TARİH : 28/04/2026Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili BAM öncesi dava dilekçesinde özetle; Davacı firmanın taşkırma, eleme ve redüktör makineleri imalatı konusunda davalı ile anlaştıklarını, davacı şirketin makinaların bedeli olarak davalıya ... bankası hesabına keşide edilen ... nolu 5.000.00 TL, ... nolu 5.000,00 TL, .... nolu 5,000 TL çekleri ödediğini, bu üç çek dışında vadeleri gelmemiş toplam 110.000.00 TL çekleri davalı firmaya teslim ettiğini, davalı firma tarafından makinenin teslim edilmediğini, davalının edimini yerine getirmediğini beyanla ... nolu 5.000,00 TL, ... nolu 10.000,00 TL, .... nolu 5.000,00 TL çekler ödenmiş olduğundan bu çek bedellerinin ödeme tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte istirdatını diğer çekler yönünden ise borçlu olunmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı tarafa dava dilekçesi ve eklerinin usulüne uygun tebliğ edildiği ancak davaya karşı cevap dilekçesi sunulmamış olduğu anlaşıldı. Mahkememizin 2016/366 Esas ve 2020/361 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiş, verilen karar ... Bölge Adliye Mahkemesi 22.Hukuk Dairesi'nin 2022/390 Esas ve 2024/1411 Karar sayılı ilamı ile kaldırılmış ve yukarıdaki esas numarasına kayıt edilmiştir. DELİLLER:Mali Müşavir bilirkişi raporu. . A.Ş. Florya (İstanbul) Şubesi nezdindeki hesaba yönelik düzenlenmiş olan; -...seri numaralı 20/04/2016 ödeme tarihli 40.000,00-TL bedelli, -... seri numaralı 17/07/2016 ödeme tarihli 20.000,00-TL bedelli,-.... seri numaralı 25/06/2016 ödeme tarihli 30.000,00-TL bedelli,-... seri numaralı 30/08/2016 ödeme tarihli 5.000,00-TL bedelli,-.... seri numaralı 26/08/2016 ödeme tarihli 5.000,00-TL bedelli,-... seri numaralı 20/08/2016 ödeme tarihli 10.000,00-TL bedelli çek örnekleri... 23. İcra Müdürlüğü 2017/6696 E. Sayılı dosyasıDELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dava ;menfi tespit ve istirdat istemine ilişkindir. ileride teslim edilecek makinaların bedeli olarak önceden davacı tarafça davalıya teslim edilen 9 adet 125.000,00 TL toplam tutarlı çeklerden dolayı davacının davalıya borçlu olup olmadığının tespiti ve ödenen çek bedellerinin istirdatından ibarettir.Tüm dosya kapsamı ve deliller birlikte değerlendirildiğinde; davacı tarafça ileride teslim edilecek makinaların bedeli olarak önceden davalıya teslim edilen 9 adet 125.000,00 TL toplam tutarlı çeklerden dolayı borçlu olmadığının tespiti ve ödenen çek bedellerinin istirdadının talep edildiği, davacının dava konusu yaptığı çekleri ileride teslim edilecek mal karşılığı davalıya verdiğini ispat etmesi gerektiği, dosya kapsamında Bam kaldırma ilamı öncesinde davacı tarafın defterleri üzerinde yapılan incelemede dava konusu çeklerin kayıtlı olduğu ancak teslim bodrosu düzenlenmediği, bu nedenle hangi amaçla verildiğinin belirlenemediğinin tespitinin yapıldığı, Bam kaldırma ilamı sonrasında davalı tarafa ticari defter ibrazı için kesin süre verildiği ve davalı tarafça kanuni defterlerin ibraz edilmediği, bilirkişi tarafından yalnızca bilgisayar kayıtları üzerinden inceleme yapıldığı, bilgisayar kayıtlarına göre yapılan incelemenin her zaman düzenlenebilir olması sebebiyle dikkate alınmadığı, davaya konu çeklerin ileride teslim edilecek mal karşılığı davalıya verildiğinin ispat yükü davacı tarafta olduğundan davalı tarafa yemin davetiyesi gönderildiği, davalı şirket yetkilisinin mahkememizin 08/12/2025 tarihli celsesinde yeminli beyanında davaya konu çeklerin davacı tarafından davalı firmanın üretip teslim edeceği iş makinalarının yapımı ve teslimi için verildiği, öngörülen 2 adet elek makinasının davacıya teslim edildiği hususunda yemin ettiği, davacı tarafça çeklerin ileride teslim edilecek makinaların bedeli olarak verildiği hususunun ispat edildiği, her ne kadar davalı şirket yetkilisi yeminli beyanında iş makinalarının davacıya teslim edildiği hususunda yemin etmiş ise de iş makinalarının teslimi hususunda ispat yükünün davalıda olduğu, ispat yükü kendisine düşen davalı tarafın kendi yemini ile teslim hususunu ispat edemeyeceği, ancak karşı taraf yemin teklifinde bulunabileceği, davaya cevap dilekçesi sunulmadığından davalı tarafça yemin deliline de dayanılamayacağı, tüm bu hususlar ve davalı tarafın yemini dikkate alındığında davacı tarafça davaya konu çeklerin ileride teslim edilecek mal karşılığı davalıya verildiğinin ispat edildiği, davalı tarafça malların teslim edildiği hususunun ispat edilemediği,Dava konusu yapılan 26/08/2016 keşide tarihli ... nolu 5.000,00 TL bedelli çekin bedelinin ödenmediği, bu çek yönünden sadece menfi tespit hükmü kurmakla yetinildiği, dava konusu yapılan .... nolu 40.000,00 TL tutarlı çekin .... Bankası tarafından 20/04/2016 tarihinde dava dışı ... ...'ya, 0102885 nolu 30.000,00 TL tutarlı çekin 29/06/2016 tarihinde dava dışı ... ...'ya ödendiği, ... nolu 20.000,00 TL tutarlı çekin, ... numaralı 10.000,00 TL tutarlı çekin ve .... nolu çekin ... 23. İcra Müdürlüğü'nün 2017/6696 esas sayılı dosyasından takibe konulduğu ve 25/04/2017 tarihinde çek bedellerinin tahsil edildiği, .... nolu 5.000,00 TL tutarlı çekin 10/12/2015, .... nolu 5.000,00 TL tutarlı 17/12/2015, ... nolu 10.000,00 TL tutarlı çekin 11/01/2016 tarihinde 3. Kişiler tarafından tahsil edildiği Garanti Bankasınca mahkememize verilen 11/07/2019 tarihli müzekkere cevabından anlaşıldığı, toplam bedeli 125.000,00 TL olan 8 adet çekin tahsil edildiği ve her bir çekin ödeme tarihinden itibaren tarafların tacir olduğu da gözetilerek avans faizi işletilmek suretiyle çek bedellerinin istirdatına dair aşağıdaki hüküm oluşturulmuştur.HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;1- Davanın KISMEN KABULÜNE,Dava konusu keşidecisi ..., lehtarı ... Mak. San. Tic. Ltd. Şti olan ... ... ait 10/12/2015 keşide tarihli 5.000,00 TL, 10/01/2016 keşide tarihli 10.000,00 TL, 17/12/2015 keşide tarihli 5.000,00, 20/04/2016 keşide tarihli 40.000,00 TL, 25/06/2016 keşide tarihli 30.000,00 TL, 17/07/2016 keşide tarihli 20.000,00 TL, 20/08/2016 keşide tarihli 10.000,00 TL, 26/08/2016 keşide tarihli 5.000,00 TL ve 30/08/2016 keşide tarihli 5.000,00 TL tutarlı çeklerden dolayı davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine,Toplam 125.000,00 TL çek bedelinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,Hükmedilen tutarın;-5.000,00 TL sine 10/12/2015 tarihinden itibaren,-5.000,00 TL sine 17/12/2015 tarihinden itibaren,-10.000,00 TL sine 11/01/2016 tarihinden itibaren,-40.000,00 TL sine 20/04/2016 tarihinden itibaren,-30.000,00 TL sine 29/06/2016 tarihinden itibaren,-20.000,00 TL sine 25/04/2017 tarihinden itibaren,-10.000,00 TL sine 25/04/2017 tarihinden itibaren,-5.000,00 TL sine 25/04/2017 tarihinden itibaren değişen oranlı avans faizi yürütülmesine,2-Alınması gereken 8.538,75 TL karar ve ilam harcından 2.220,08 TL peşin harcın düşümü ile eksik kalan 6.318,67 TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,3-Davacı tarafından yatırılan 29,20 TL başvuru harcı, 2.220,08 TL peşin harç olmak üzere toplam 2.249,28 TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,4-Davacının karşıladığı 681,50 TL tebligat gideri, 5.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 5.681,50 TL yargılama giderinin, kabul / talep oranına göre hesaplanan 5.462,98 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, geri kalan 218,52 TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen 45.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,6-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen 5.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,7-Karar kesinleştiğinde taraflardan alınan avansın harcanmayan kısmının re'sen yatırana iadesine,Dair, davalı ... vekilinin yüzüne karşı, davacının yokluğunda gerekçeli kararın tebliğden itibaren 2 hafta içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemeleri'nde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 30/03/2026Katip .... Hakim ... BU BELGE, GÜVENLİ ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞTIR