Türk Medenî Kanununun 432. maddesi uyarınca koruma amacıyla özgürlüğün kısıtlanması isteminde doğan yetki uyuşmazlığında, kısıtlı adayının yerleşim yeri mahkemesinin yetkili olduğuna dair Yargıtay kararı.
Özet: Koruma amacıyla özgürlüğün kısıtlanması talebine ilişkin davada, Samsun Sulh Hukuk Mahkemesi kısıtlı adayının yerleşim yerinin Van olması nedeniyle yetkisizlik kararı vermiş, Van Sulh Hukuk Mahkemesi ise zorunlu tedavi taleplerinde ilk başvuru yerinin yetkili olduğu gerekçesiyle Samsunu yetkili görmüş, böylece bir yetki uyuşmazlığı ortaya çıkmıştır; yüksek mahkeme, 4721 sayılı Türk Medenî Kanununun ilgili maddeleri ve dosya kapsamındaki bilgiler ışığında, kısıtlı adayının dava tarihindeki yerleşim yerinin Van olduğunu belirterek, uyuşmazlığın Van Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından çözümlenmesi gerektiğine hükmetmiştir.
5. Hukuk Dairesi         2026/151 E.  ,  2026/1862 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2024/1577 Esas, 2024/1735 Karar
I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR
A. Samsun 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 16.09.2024 Tarihli ve 2024/2364 Esas, 2024/2650 Karar Sayılı Kararı
Kısıtlı adayının alınan nüfus kayıt örneğindeki yerleşim yeri adresinin ... Mahallesi ... ... No:21 .../Van olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.
B. Van 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 25.10.2024 Tarihli ve 2024/1577 Esas, 2024/1735 Karar Sayılı Kararı
Zorunlu tedavi istekli taleplerde başvurunun yapıldığı mahkeme yetkili olduğu, kısıtlının yerleşim yerine bakılamayacağından ilk başvurunun yapıldığı mahkeme olan Samsun 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin yetkili olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.
II. GEREKÇE
A. Uyuşmazlık
Uyuşmazlık, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu’nun (4721 sayılı Kanun) 432 nci maddesi uyarınca koruma amacıyla özgürlüğün kısıtlanması istemine ilişkindir.
B. İlgili Hukuk
1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan İlk Derece Mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukukî dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.
2. 4721 sayılı Kanun'un “Koşulları” başlıklı 432 nci maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
“Akıl hastalığı, akıl zayıflığı, alkol veya uyuşturucu Madde bağımlılığı, ağır tehlike arzeden bulaşıcı hastalık veya serserilik sebeplerinden biriyle toplum için tehlike oluşturan her ergin kişi, kişisel korunmasının başka şekilde sağlanamaması hâlinde, tedavisi, eğitimi veya ıslahı için elverişli bir kuruma yerleştirilir veya alıkonulabilir. Görevlerini yaparlarken bu sebeplerden birinin varlığını öğrenen kamu görevlileri, bu durumu hemen yetkili vesayet makamına bildirmek zorundadırlar.”
3. 4721 sayılı Kanun'un “Yetki” başlıklı 433 üncü maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
“Yerleştirme veya alıkoymaya karar verme yetkisi, ilgilinin yerleşim yeri veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde bulunduğu yer vesayet makamına aittir.”
C. Değerlendirme
Dosya kapsamından, kısıtlı adayının dava tarihi itibarıyla yerleşim yeri adresinin .../Van olduğu anlaşıldığından, uyuşmazlığın Van 1. Sulh Hukuk Mahkemesince çözümlenmesi gerekmektedir.
III. KARAR
Açıklanan sebeplerle; 6100 sayılı Kanun'un 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Van 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,
09.02.2026 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.