Mirasın hükmen reddi ve terekenin borca batıklığı tespiti davasında, mecburi dava arkadaşlığı bulunan davalıların yetki itirazının usulüne uygun olup olmadığı ve genel yetki kuralına göre yetkili mahkemenin tayini.
Özet: Bu hukuki evrak, mirasın hükmen reddi ve terekenin borca batıklığının tespiti davasında, farklı gerekçelerle yetkisizlik kararı veren iki asliye hukuk mahkemesi arasındaki yetki uyuşmazlığını incelemektedir; davalılardan birinin yetki itirazının mecburi dava arkadaşlığı bağlamında usulüne uygun yapılıp yapılmadığı, itirazda bildirilen mahkemenin gerçekte yetkili olup olmadığı ve genel yetki kuralları çerçevesinde davanın hangi mahkemede görülmesi gerektiği hususunda değerlendirmeler sunmaktadır.
5. Hukuk Dairesi         2025/13750 E.  ,  2026/1854 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2025/82 Esas, 2025/100 Karar
I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR
A. Isparta 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 14.01.2025 Tarihli ve 2024/165 Esas, 2025/6 Karar Sayılı Kararı
Somut olayda, davalılardan ... Avm Ltd. Şti. vekilinin yetki itirazında bulunduğu, davalılar arasında mecburi dava arkadaşlığı bulunduğu, davalıların usulüne uygun yetki itirazları zorunlu dava arkadaşı olan diğer davalı yönünden de hüküm ifade edeceği, yetki itirazının iki haftalık cevap süresinde yapıldığından geçerli olduğu, bu itibarla usule uygun yapılan yetki itirazının kabul edildiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.
B. İstanbul Anadolu 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 06.03.2025 Tarihli ve 2025/82 Esas, 2025/100 Karar Sayılı Kararı
Eldeki davada, davalı ... Avm Ltd. Şti cevap dilekçesinde, şirket adresi dikkate alınarak yetkili mahkemenin İstanbul Anadolu Asliye Hukuk Mahkemesi olduğundan bahisle yetki itirazında bulunmuş ise de dava tarihi ve karar tarihi itibarıyla adresinin .../Tekirdağ olduğu, bununla birlikte, aralarında zorunlu dava arkadaşlığı bulunan davalıların usul işlemlerini birlikte yapmak zorunda olduklarından yetki itirazının davalılarca birlikte ileri sürülmesi gerektiği, yalnız bir davalı tarafından ileri sürülen yetki itirazı hukuki sonuç doğurmayacağı, haliyle, usulüne uygun yetki itirazı bulunmadığından yetki itirazına değer verilmeyerek yargılamaya devam edilmesi gerekirken yetkisizlik kararı verildiği, davalıların yetki itirazının usulüne uygun olmadığı ve bu haliyle değer verilemeyeceği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.
II. GEREKÇE
A. Uyuşmazlık
Uyuşmazlık, 4721 sayılı Türk Medenî Kanun (4721 sayılı Kanun) uyarınca terekenin borca batık olduğu ile mirasın hükmen reddinin tespiti istemine ilişkindir.
B. İlgili Hukuk
1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan İlk Derece Mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.
2. 4721 sayılı Kanun’un “Yerleşim yeri” başlıklı 19 uncu maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
“Yerleşim yeri bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir.”
3. 6100 sayılı Kanun’un “Genel yetkili mahkeme” başlıklı 6 ıncı maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
“Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.”
4. 6100 sayılı Kanun'un “Yetki itirazının ileri sürülmesi” başlıklı 19 uncu maddesi şöyledir:
“(1) Yetkinin kesin olduğu davalarda, mahkeme yetkili olup olmadığını, davanın sonuna kadar kendiliğinden araştırmak zorundadır; taraflar da mahkemenin yetkisiz olduğunu her zaman ileri sürebilir.
(2) Yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir. Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi; birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirir. Aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmaz.
(3) Mahkeme, yetkisizlik kararında yetkili mahkemeyi de gösterir.
(4) Yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı, süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir.”
C. Değerlendirme
1. Mirasın hükmen reddinin tespiti hakkındaki davalarda yetki konusunda özel bir düzenleme bulunmadığından, yetkili mahkeme genel yetki kuralı gereği davalının yerleşim yeri mahkemesidir.
2. Bir davada, birden fazla yetkili mahkeme bulunması halinde yetkili mahkemeyi seçme hakkı davacıya aittir. Davacı, yetkisiz bir mahkemede dava açmışsa, seçme hakkı itiraz eden davalıya geçer, davalının bildirdiği yetkili mahkemede davanın görülmesi gerekir. Yetki itirazının dinlenebilmesi için, davalı itirazında yetkili mahkemenin gösterilmesi zorunludur. Davacı, genel ve özel yetki kurallarına göre, kendisine verilen seçimlik hakkını yasaya uygun kullanmaz ise seçim hakkı davalıya geçer. Seçim hakkı kullanılırsa davalının bildirdiği yetkili mahkemeye dosyanın gönderilmesine karar verilir. Yetkisizlik kararında, yetki itirazında bildirilmemiş olan mahkemenin yetkili olduğuna karar verilemez.
3. Dosya kapsamından, davacının yetkisiz Isparta 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açtığı anlaşılmaktadır. Hal böyle olunca seçme hakkı davalılara geçmişse de merkezi .../İstanbul adresinde bulunan, .../Tekirdağ adresinde ise şubesi bulunan davalı ... Alışveriş Merkezleri Ticaret Ltd. Şti. vekilinin cevap dilekçesinde yetkisiz olan İstanbul Anadolu Asliye Hukuk Mahkemelerinin yetkili olduğunu belirttiği, dolayısıyla davalının usulüne uygun yetki itirazında bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bu durumda uyuşmazlığın davanın ilk açıldığı yer olan Isparta 1. Asliye Hukuk Mahkemesince sonuçlandırılması gerekmektedir.
III. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
6100 sayılı Kanun’un 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Isparta 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,
09.02.2026 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.