Trafik kazasından kaynaklanan zorunlu mali sorumluluk sigortası teminatlı maddi tazminat davasında, alt mahkemeler arasındaki yetki uyuşmazlığının HMK ve KTK hükümleri uyarınca çözümlenerek yetkili mahkemenin belirlenmesi.
Özet: Bu hukuki evrak, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası teminatındaki bir trafik kazasından kaynaklanan maddi tazminat davasında yetkili mahkemenin tespiti uyuşmazlığını irdelemektedir; davacı zarar görenin yerleşim yeri ve kazanın vuku bulduğu yerin Trabzon olması, davalı sigorta şirketinin genel merkezinin İstanbulda, sigorta sözleşmesini yapan acentenin Trabzonda ve şirketin bir bölge müdürlüğünün Ankarada bulunması sebebiyle, iki ayrı asliye ticaret mahkemesi, haksız fiil mahalli, davalı yerleşim yeri, sigorta acentesi veya bölge müdürlüğü gibi farklı yetki kurallarını yorumlayarak kendilerini yetkisiz görmüş ve yargı yeri belirleme ihtiyacı doğmuştur.
5. Hukuk Dairesi         2025/12301 E.  ,  2026/1845 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2022/305 Esas, 2025/137 Karar
I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR
A. Ankara 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 22.11.2021 Tarihli ve 2021/350 Esas, 2021/804 Karar Sayılı Kararı
Somut olayda, davacı zarar görenin yerleşim yerinin .../Trabzon olduğu, haksız fiilin meydana geldiği yerin .../Trabzon olduğu, davalı ... şirketinin yerleşim yerinin ve merkezinin İstanbul olduğu, sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yerin .../Trabzon olduğu, dolayısıyla bu durumda Ankara Mahkemelerinin yetkisiz olduğu, davalının ise süresinde yetki itirazında bulunarak davalının yerleşim yerinin yetkili olduğunu belirttiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.
B. İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 27.02.2025 Tarihli ve 2022/305 Esas, 2025/137 Karar Sayılı Kararı
Somut olayda kesin yetki halinin bulunmadığı ve birden fazla yetkili mahkemenin bulunduğu hallerde yetkili mahkemeyi seçme hakkının davacıda olduğu, eğer davacı kesin yetki kuralının bulunmadığı bir davayı yetkisiz bir mahkemede açmışsa bu kez seçme hakkının itiraz eden davalıya geçeceği ve davalının bildirdiği yetkili mahkemede davanın görüleceği, dosya kapsamında dava konusu uyuşmazlıkta kesin yetki halinin bulunmadığı hususunda ihtilaf olmadığı, haksız fiilin işlendiği kazanın ... ilçesinde meydana geldiği, davalı şirketin merkezinin Şişli/İstanbul olduğu, sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yerin .../Trabzon olduğu, zarar gören davacının adresinin de .../Trabzon olduğu, davalı poliçeyi düzenleyen sigorta şirketinin Ankara ilinde bölge müdürlüğünün bulunduğu, ... veya şubenin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemeleri yetkili kabul edildiğine göre, acente ve şubeyi denetleyen üst mercii olan, genel merkezin emir ve talimatı doğrultusunda çalışan ve yetkisi şubeye göre daha fazla olan bölge müdürlüğünün bulunduğu yer mahkemesinin de yetkili olduğunun kabul edilmesi gerektiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.
II. GEREKÇE
A. Uyuşmazlık
Uyuşmazlık, davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacının uğradığı zarar nedeniyle aracın sigortacısı, sürücüsü ve işletenine karşı açtığı maddi tazminat istemine ilişkin davada yetkili mahkemenin belirlenmesi istemine ilişkindir.
B. İlgili Hukuk
1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan İlk Derece Mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.
2. 6100 sayılı Kanun’un “Genel yetkili mahkeme” başlıklı 6 ıncı maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
“Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.”
3. 6100 sayılı Kanun'un “Davalının birden fazla olması hâlinde yetki” başlıklı 7 nci maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
“Davalı birden fazla ise dava, bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir. Ancak, dava sebebine göre kanunda, davalıların tamamı hakkında ortak yetkiyi taşıyan bir mahkeme belirtilmişse, davaya o yer mahkemesinde bakılır.”
4. 6100 sayılı Kanun’un “Haksız fiilden doğan davalarda yetki” başlıklı 16 ncı maddesi şöyledir:
“Haksız fiilden doğan davalarda, haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yahut gelme ihtimalinin bulunduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir.”
5. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun “Görevli ve yetkili mahkeme” başlıklı 110 uncu maddesinin ikinci fıkrası şöyledir:
“Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının ... veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir.”
6. Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın “Sigortacıya Başvuru ve Yetkili Mahkeme” başlıklı C.7. maddesinin ikinci fıkrası şöyledir:
“Sigortacının başvuru tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplamaması veya verilen cevabın talebi kısmen veya tamamen karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık olması hâlinde ya da tazminat tutarında anlaşma sağlanamadığı hallerde sigortacının ... veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinde, kazanın meydana geldiği yer mahkemesinde ya da zarar görenin ikametgâhının bulunduğu yer mahkemesinde dava açılabileceği gibi uyuşmazlığın çözümü için Sigorta Tahkim Komisyonuna da başvurulabilir.
C. Değerlendirme
1. Kesin yetki halinin kuralının bulunmadığı ve birden fazla yetkili mahkemenin bulunduğu hallerde yetkili mahkemeyi seçme hakkı davacıya aittir. Davacı, kesin yetki kuralının bulunmadığı bir davayı yetkisiz bir mahkemede açmışsa, seçme hakkı itiraz eden davalıya geçer, davalının bildirdiği yetkili mahkemede davanın görülmesi gerekir.
2. Dosya kapsamından dava konusu uyuşmazlıkta kesin yetki halinin bulunmadığı, haksız fiilin işlendiği kazanın .../Trabzon'da meydana geldiği, davalı şirketin merkezinin Şişli/İstanbul olduğu, zarar gören davacının adres kayıt sistemine kayıtlı yerleşim yeri adresinin ise .../Trabzon olduğu anlaşılmaktadır. Ancak, yapılan araştırma ile davalı ... şirketinin Ankara ilinde bölge müdürlüğünün olduğu anlaşılmıştır. Dolayısı ile davacının birden çok mahkemenin yetkili olduğu ve kesin yetki kuralının bulunmadığı bu davada, seçimlik hakkını kullanarak davayı, davalının şubesinden veya acentasından daha yetkili organı olan bölge müdürlüklerinin bulunduğu Ankara ilinde açtığı anlaşılmakla, uyuşmazlığın Ankara 3. Asliye Ticaret Mahkemesince sonuçlandırılması gerekmektedir.
III. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
6100 sayılı Kanun’un 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Ankara 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,
09.02.2026 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.