istanbul bölge adliye mahkemesi tarafından, iflas masasına temlikli çek alacaklarının kayıt kabulüne yönelik sıra cetveline itiraz davasında verilen istinaf kararı.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi tarafından, iflas masasına temlikli çek alacaklarının kayıt kabulüne yönelik sıra cetveline itiraz davasında verilen istinaf kararı.

Özet: Bu hukuki evrak, bir iflas masasına yapılan toplam 1.232.335,46 TL tutarındaki alacak kaydı talebinin, iflas idaresince reddedilmesi üzerine açılan sıra cetveline itiraz davasını incelemekte olup; çeke dayalı kesinleşmiş icra takiplerinden kaynaklanan alacakların iflas masasına kaydedilip kaydedilemeyeceği, alacaklı şirketin temlik alan sıfatıyla talep ettiği tutarların bilirkişi raporlarıyla 1.013.904,33 TLden 692.697,98 TLye düşürüldüğü, müflis şirketin ticari defterlerinin incelenemediği ve bazı çeklerin yönetmeliklere uygun edinilmemesi gibi sorunların olduğu bir süreci özetlemektedir.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

45. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2022/777

KARAR NO : 2026/1097

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İSTANBUL 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2019/207

KARAR NO : 2021/421

KARAR TARİHİ: 11/06/2021

DAVA: Sıra Cetveline İtiraz (Kayıt Kabul (İİK 235))

KARAR TARİHİ: 16/09/2026

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. Maddesi uyarınca dosya incelendi,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; borçlu şirket hakkında İstanbul 10.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2011/415E.sayılı dosyasından verilen iflas kararı üzerine açılan ... iflas sayılı dosyaya kayıt yaptırmak üzere 20.02.2018 tarihli dilekçe ile masaya müracaat edildiğini, İstanbul 8.İcra Müdürlüğünün ... E. (Eski ... E.) sayılı dosyasından 189.596,35TL, İstanbul 8.İcra Müdürlüğünün ... E. (Eski ... E.) sayılı dosyasından 305.122,27TL, İstanbul 8.İcra Müdürlüğünün ... E. (Eski... E.) sayılı dosyasından 101.692,90TL, İstanbul 8.İcra Müdürlüğünün ... E. (Eski ... E.) sayılı dosyasından 143.576,38TL, İstanbul 8.İcra Müdürlüğünün ... E. (Eski 2014/2046 E.) sayılı dosyasından 189.656,27TL, İstanbul 8.İcra Müdürlüğünün ... E. (Eski ... E.) sayılı dosyasından 76.394,15TL, İstanbul 8.İcra Müdürlüğünün ... E. (Eski ... E.) sayılı dosyasından 99.309,25TL, İstanbul 8.İcra Müdürlüğünün ... E. (Eski ... E.) sayılı dosyasından 127.057,89TL olmak üzere toplam; 1.232.335,46TL alacak için iflas masasına kayıt için müracaat edildiğini, ilgili icra müdürlüklerinden alınan 12.06.2013 iflas tarihi itibarıyla kapak hesapları ve de derkenarların dilekçe ekinde sunulduğu, iflas masasına kaydın yapılmasını talep ettikleri sekiz adet icra dosyasının müstenidi çek olduğunu, bu çekler yönünden başlatılan takiplerin tamamının kesinleşmiş alacaklar olduğunu, İstanbul İflas Müdürlüğünün ... İflas sayılı dosyasına sekiz adet icra dosyasından dolayı yapılan kayıt talebini red eden iflas idaresinin 20.03.2019 tarih ve de ... sayılı kararının kaldırılmasını, iş bu dilekçede yazılı sekiz adet icra dosyasının iflas tarihi itibarıyla hesaplanan alacak miktarı toplamı olan 1.232.335,46TL alacak için iflas masasına kaydını talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı cevap dilekçesinde özetle; davanın süresi içinde açılmadığını, davacı taleplerinin yargılamaya muhtaç olduğunu, alacağın davacı tarafça ispatlanması gerektiğini, ticari defter ve kayıtlar usulüne uygun tutulmadığında TTK.m.83 hükmü gereği sahipleri lehine delil olamayacağını, talep edilen faiz oranının fahiş olduğunu, faiz oranı ve miktarı ile ayrıca asıl alacak miktarının tarafların kayıt, defter ve belgeleri incelendikten sonra iflas tarihi itibariyle tahsil harcından muaf olacak şekilde bilirkişi tarafından tespit edilmesi gerektiğini beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; bilirkişi kök raporunda çeke dayalı yapılmış ve müflis yönünden kesinleşmiş icra takiplerine dayalı 1.232.335,46 TL alacak talebinde karşılık, alacaklı şirketin 12/06/2013 iflas tarihi itibariyle, temlik alacaklısı sıfatıyla iflas masasına 1.013.904,33 TL kayıt yaptırılabileceği, mahkemenin ara kararı gereğince davalı müflis şirketin ticari defter ve belgeleri üzerinde inceleme yapılmasına ilişkin karar oluşturulmuş ise de müflis şirketin ticari defter kayıtlarının inceleme yeri hakkında dosyada bir beyan olmadığı ve defterlerin de nerede olduğu konusunda herhangi bir tespit yapılamadığından incelenemediğinin bildirildiği,

Bilirkişi kurulu raporunun taraf vekillerine tebliğ olunması ve kök rapora karşı beyanların alınması sonrası müflis davalı şirketin ticari defter ve kayıtları üzerinde gerekli incelemenin mahallinde yapılmasının gerekmesi nedeniyle müflis şirketin ticari defter ve kayıtlarının yerinde incelenmesi için yeniden ara karar oluşturullarak iflas idare memurlarına ayrı ayrı tebliğ olunduğu, ayrıca temlik sözleşmesine dayalı olarak kayıt kabul talebinde bulunulduğu için Yargıtay uygulaması gereği dava dışı temlik eden şirketin defter ve kayıtlarının incelenmesine karar verildiği, bilirkişi kurulu hazırlamış olduğu birinci ek raporunda dava dışı faktoring şirketinin defter ve kayıtlarının ayrıntılı olarak incelendiği, çeke dayalı yapılmış icra takiplerine dayalı 1.232.405,46 TL alacak talebinde karşılık, alacaklı şirketin 12/06/2013 iflas tarihi itibariyle temlik alacaklısı sıfatıyla iflas masasına 692.697,98 TL kayıt yaptırılabileceği, tabloda gösterilen ve ayrıntısı inceleme bölümde açıklanan temlik eden dava dışı faktoring şirketinin her biri 75.000,00 TL bedelli 2 adet çeki Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yönetmeliğin 22/2.maddesine uygun olarak alınmadığı ve bu iki adet çekin keşidecileri yönünden mahkeme kararı ile iptallerine karar verilmiş olduğundan kayıt kabulünün talep edilemeyeceği ancak mahkemenin takdirlerinde olmak üzere Yönetmeliğin 22/2.maddesine göre uygun alınmayan çekler ile ilgili kesinleşmiş mahkeme kararlarının sadece çek keşidecileri yönünden talep edilemeyeceği temlik eden dava dışı şirket yönünden talep edilebileceği hakkında karar ittihazı halinde de davacının 999.919,68 TL'nin kayıt kabulünün yapılabileceği yönünde görüş bildirildiği, müflis davalı şirketin defter ve kayıtları üzerinde inceleme yapılması noktasında ise bilirkişi kurulunun davalı şirket vekili ile iletişime geçtiği, müflis davalı şirketin ticari defterlerinin incelenmesi için ticari defterlerinin bulunduğu fabrika kapısı önüne kadar geldiği, davalı iflas idare memurlarının yerinde inceleme gün ve saatini bildiği halde grev yapılan yerde gerekli önlem ve tedbirleri almadığı, bilirkişinin üzerine düşen yükümlülüklerini yerine getirdiği ancak fiili nedenlerle bu incelemenin yapılmasında imkansızlık bulunduğunun anlaşıldığı, bu nedenle müflis şirketin dayanak tüm defter ve kayıtları ile diğer evrak ve açıklanan evrakların mahkeme kaleminde hazır etmesi yönünde yeniden ara karar verilerek müflis şirketi temsilen iflas idare memurlarına tek tek ve ayrı ayrı ihtar yapıldığı ancak ihtara rağmen defter ve kayıtların ibraz olunmadığı, ayrıca emsal Yargıtay uygulamasına göre faktoring sözleşmesinin düzenlendiği tarihte Yönetmelik hükümlerine göre faktoring şirketinin münhasır delil sözleşmesi uyarınca dava dışı şirket ile davalı şirket arasında alacağın var olup olmadığı noktasında müflis davalı şirketinin ticari defterlerinin incelenmemesinin dahi eksiklik teşkil etmediği, buna göre müflis şirketin ticari defter ve kayıtları üzerinde inceleme yapılmasa dahi dava dışı temlik alan şirketin davacıya temlik ettiği alacak tutarının sadece ve bu tutarda incelenmesinin yeterli olduğu,

Tüm ara kararlara rağmen müflis defter ve kayıtlarında gerekli inceleme açıklandığı şekilde icra edilmediği gibi atıf yapılan Yargıtay uygulaması da dikkate alındığında bu noktada herhangi bir usuli eksikliğin bulunmadığı, davalının imzaladığı faktoring sözleşmesi ile bağlı olduğunun değerlendirildiği,

Bilirkişi kurulunun ek raporunda dava dışı temlik eden şirketin usulüne uygun olarak doğan alacak miktarı gerekli kalemler tek tek dikkate alınarak iflas tarihi itibariyle alacak tutarının hesaplandığı, dava konusu olan her biri 75.000,00 TL bedelli 2 adet çekler ile ilgili dava dışı faktoring şirketinin Yönetmelik hükümlerine uygun olmak üzere bu çekleri devir ve temlik aldığı ispatlanamadığından kayıt kabul hesaplamasındaki miktara dahil edilmediği ve bu saptamalara ilişkin mahkeme heyetinin oy birliği içinde olduğu, bilirkişi heyeti tarafından hesaplanan ve içerisinde icra vekalet ücreti de yer alan 692.697,98 TL'nin hesaplamasında heyet içerisinde görüş farklılığı olmadığı ancak 692.697,98 TL'ye icra vekalet ücreti dahil olduğu için icra vekalet ücretinin kayıt kabul davasında hesaplamaya dahil edilip edilmeyeceği yönünde mahkeme heyetinde görüş farklılığı oluştuğu, kabul edilen çoğunluk görüş uyarınca 692.697,98 TL'den 34.303,79 TL icra vekalet ücretinin mahsup olunması sonrası 658.667,19 TL'nin kayıt ve kabulüne karar verildiği, fazlaya ilişkin istemin reddedildiği anlaşılmıştır.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı iflas idare memuru yasal süre içerisinde sunmuş olduğu istinaf dilekçesinde özetle; mahkeme kararının gerekçesiz olduğunu, davalı müflis şirket adına görevi sona eren iflas idare memurlarına çıkartılan tebligatların usulsüz olduğunu ve bu nedenle savunma haklarının kısıtlandığını, dava süresinde açılmadığından süre yönünden reddi gerektiğini, bilirkişi raporlarının denetime açık ve hükme elverişli olmadığını, müflis şirket defterlerinin fabrika binasında olduğu bildirilmesine rağmen bilirkişi ek raporunda "müflis şirket fabrika binasına gidildiği ancak grev yapan fabrika işçilerinin bilirkişinin içeriye girişini engellendiği" belirtilmesinin müflis şirketin haklarını kısıtladığını, müflis şirketin hiçbir kusurunun bulunmadığı bu fiili durumun müflis aleyhine hüküm doğurmasının kabul edilemez olduğunu, müflis defterlerinin incelenmesi gerektiğini, %27 sabit işlemiş faiz oranı ve miktarının da muğlak ve fahiş olduğu, alacak miktarı, faiz oranı ve miktarının müflis defterleri de incelenerek belirlenmesi gerektiğini beyan ederek kararın kaldırılmasını ve davanın reddini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, İİK 235. maddesi gereğince açılmış olan sıra cetveline itiraz (kayıt kabul) davasıdır.

İİK 235. maddede, sıra cetveline itiraz edenlerin, cetvelin ilanından itibaren 15 gün içinde iflasa karar verilen yerdeki ticaret mahkemesine dava açmaya mecbur oldukları, 223. maddenin üçüncü fıkrası hükmünün mahfuz olduğu belirtilmiştir. Davacı tarafından tebliğ gideri depo edilmiş olup, sıra cetveli 29/03/2019 tarihinde tebliğ edilmiş, dava 12/04/2019 tarihinde 15 günlük hak düşürücü sürede açılmıştır.

Davalı müflis şirket adına görevi sona eren iflas idare memurlarına çıkartılan tebligatların usulsüz olduğu ve bu nedenle savunma haklarının kısıtlandığı ileri sürülmüş ise de; mahkemece iflas dairesine yazılan müzekkereye verilen cevapta iflas idare memurlarının Av. ..., Av. ... ve Av. ... olduğu bildirilmiş, dava dilekçesinin tebliği dahil olmak üzere yargılama boyunca bu kişilere usulüne uygun tebligat yapılmış olup tebligatların usulsüz olduğu ve savunma haklarının kısıtlandığı itirazları yerinde görülmemiştir.

İflas alacakları, iflas tarihinden önce doğan müflis borçlarıdır. Bu alacakların ödenmesi için açılan dava kayıt kabul davası olarak adlandırılmaktadır. İflas tarihinden önce müflisten alacaklı olanların, bir diğer ifadeyle iflas alacaklılarının alacaklarını iflas masasına kaydettirmek için açtıkları ve dayanağını İİK'nın 235. maddesinden alan davalardır.

Dava, kayıt kabul istemine ilişkin olduğundan, ispat yükü alacaklı olduğunu iddia eden davacı üzerindedir. Nitekim Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 08/12/2014 tarihli 2014/10328 E. 2014/7923 K. sayılı ilamında açıklandığı gibi; "...kayıt kabul davalarında, ispat yükü, kural olarak, hakkının tanınmasını isteyen davacı alacaklıda olup, davacı alacağının mevcudiyetini gerçek bir hukuki ilişkiye dayandığını sonradan düzenlenmesi mümkün olmayan ve birbirini doğrulayan delillerle ispatlaması gerekir..."

İİK'nın 195/1. maddesinde "Borçlunun taşınmaz mallarının rehni suretiyle temin edilmiş olan alacaklar müstesna olmak üzere iflasın açılması müflisin borçlarını muaccel kılar. İflasın açıldığı güne kadar işlemiş faiz ile takip masrafları anaya zammolunur." hükmü yer almaktadır. İİK'nın 195. maddesinde müflisin borçlarının iflasın açılması ile muaccel olacağı ve iflasın açıldığı güne kadar işlemiş faiz ve takip masraflarının ana paraya ilave edilerek masaya kaydedileceği öngörülmüş olduğuna göre, iflas masasına yazılacak alacakların iflas tarihi itibariyle hesaplanıp, belirlenmesi gerekmektedir.

Müflis şirket hakkında İstanbul 10. ATM'nin 2011/415 E sayılı dosyası kapsamında 12/06/2013 tarihinde iflas kararı verilmiştir.

Davacı tarafından iflas dosyasına ... kayıt numarası ile 1.232.405,46 TL alacak kayıt talebinde bulunulmuş, tamamı reddedilmiştir.

Davacının alacak talebi İstanbul 8. İcra Dairesinde başlatılan 8 ayrı icra takibine dayanmaktadır. İlgili takip dosyaları incelendiğinde takip alacaklısı ... A.Ş. tarafından, müflis şirket ile aralarında imzalanan 07/01/2006 tarih ve 3.500.000,00 TL limitli faktoring sözleşmesi uyarınca tevdi alınan 8 adet müşteri çekine dayalı olarak, çekler karşılıksız çıktığı için ayrı ayrı takip başlatıldığı, söz konusu takip dosyalarına konu alacağın davacı şirkete temlik edildiği anlaşılmıştır.

Mahkemece mali müşavir, emekli icra müdürü ve emekli banka müdürü bilirkişi heyetinden alınan kök ve ek raporlar incelendiğinde; temlik eden ... kayıtları, sözleşmeler, çek tevdi belgeleri incelenmek suretiyle her bir icra dosyası yönünden ayrı ayrı değerlendirme yapılmış, takibe konu edilen 2 adet çek yönünden keşidecinin çek iptali davası açması sebebiyle bu 2 çeke dayalı takip alacağı dahil edilerek ve dışlanarak ayrı ayrı hesaplama yapılmış, işlemiş faiz tutarı yönünden takip tarihinden iflas tarihine kadar avans faiz oranları esas alınmış, 8 ayrı icra dosyasından keşidecinin açtığı çek iptali davası sonucu iptal edilen 2 çeke dayalı 2 ayrı takip alacağı dahil edilmeksizin iflas tarihi itibariyle icra vekalet ücreti ve icra masrafları dahil (tahsil harcı olmaksızın) toplam alacak tutarının 692.697,98 TL olduğu, 8 ayrı icra dosyasından keşidecinin açtığı çek iptali davası sonucu iptal edilen 2 çeke dayalı 2 ayrı takip alacağı da dahil edildiğinde iflas tarihi itibariyle icra vekalet ücreti ve icra masrafları dahil (tahsil harcı olmaksızın) toplam alacak tutarının 999.919,68 TL olduğu hesap edilmiştir.

Mahkemece alınan kök raporda müflis defterlerinin bulunduğu yere ilişkin bir bilgi olmadığından bilirkişiler tarafından inceleme yapılamadığı, davalı tarafın itiraz dilekçesinde ardından, müflis ticari defterlerinin incelenmesi için ara karar oluşturularak bilirkişilere yerinde inceleme yetkisi verilmiş ise de ek raporda; "Davalı müflis şirketin ticari defterlerinin incelenmesi için İstanbul 1. İflas müdürlüğünden iflas müdürü sayın ... ile görüşülmüştür. Sayın Müdür müflis şirketin ticari defterlerinin iflas müdürlüğünde bulunmadığı ticari defterler var ise müflis şirketin fabrika binasında olduğu ve bununla ilgili fabrika binasını satın alan Vera şirketi vekilinin sorumlu olduğu beyan edilerek Av. ... bey (......) ile iletişime geçmemi talep etmiştir. Av. ... bey ile iletişime geçilmiş ve ... beyin yakın ilgisi ile 19.02.2021 tarihinde müflis şirketin fabrika binasına kendi imkanlarım ile gidilmiştir. Fabrika kapısı önünde Grev yapan müflis şirket işçileri kapıları kapatmış olup kimseyi içeri almamaktadırlar. Yetkili işçi ye tutanak hazırlayıp bunu imzalaması gerektiğini izah etmeme karşılık, Ne Av. ... beyi nede Müflis şirket iflas idare avukatları dinlemeyecekleri belirterek inceleme yapmamı engellemişlerdir. Bu sebeple müflis şirketin ticari defterleri üzerinde inceleme yapılamamıştır." şeklinde fabrika binasına gidilmesine rağmen inceleme yapılamadığı beyan edilmiştir. Bunun üzerine mahkemece duruşmada müflisin ticari defterler ve kayıtlarının özellikle davaya konu sözleşme ve belgelerin belirlenen inceleme gününde hazır edilmesine dair ihtarlı ara karar oluşturarak, iflas idare memurlara ayrı ayrı tebliğ edilmiştir. Ancak inceleme gününde defter ve kayıtlar ibraz edilmediği için inceleme yapılamamıştır. Bu tespitler karşısında müflis şirkete ait ticari defter ve kayıtların yerinde incelenmesi yönünde verilen kararın bilirkişi tarafından fabrikaya gidilmesine rağmen yerine getirilemediği, ardından iflas idare memurlarına çıkartılan ihtarlı tebliğe rağmen defterlerin hazır edilmediği anlaşılmakla davalı tarafın, bu yöndeki istinaf sebepleri yerinde görülememiştir.

Bilirkişi raporunda işlemiş faiz yönünden %27 sabit oran dikkate alınarak hesaplama yapılmamıştır. Takip dosyalarının tamamında takip tarihi 2008 yılı olup bu dönemde avans faiz oranı %27'dir, bilirkişi raporunda da başlangıçta %27 olan oranın, sonraki yıllarda değiştiği tablo halinde gösterilerek, değişen oranlarda avans faizi üzerinden hesaplama yapılmış olup taraflar tacir olduğundan avans faizi oranlarının nazara alınması yerindedir.

Dosya kapsamı incelendiğinde; müflis şirket ile temlik eden ... A.Ş. arasında 07/01/2006 tarihinde imzalanan 3.500.000,00 TL limitli faktoring sözleşmesi uyarınca ilişki olduğu, sözleşme kapsamında sunulan fatura ve belgelere istinaden 8 adet müşteri çekinin temlik eden şirkete tevdi edildiği, söz konusu çekler karşılıksız çıktığından takibe konu edildiği, takip kesinleştikten sonra şirket hakkında iflas kararı verildiği, mahkemece bilirkişi heyetinden alınan raporda 8 ayrı icra dosyasından keşidecinin açtığı çek iptali davası sonucu iptal edilen 2 çeke dayalı 2 ayrı takip alacağı dahil edilmeksizin iflas tarihi itibariyle icra vekalet ücreti ve icra masrafları dahil (tahsil harcı olmaksızın) toplam alacak tutarının 692.697,98 TL hesaplandığı, raporun hükme elverişli olduğu kanaatine varılmış, davalı tarafın istinaf sebeplerinin yukarıda ayrı ayrı açıklanan nedenlerle yerinde görülmemiştir. İstinaf incelemesi HMK'nın 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılmış, kamu düzenine aykırılık olup olmadığı re'sen gözetilmiş, verilen kararda kamu düzenine aykırı herhangi bir husus bulunmadığından davalı tarafın istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.1 bendi gereğince esastan reddine dair karar verilmiştir.

H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;

1-Davalı tarafın istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,

2-Davalı tarafından yatırılan istinaf başvuru harcının Hazineye gelir kaydına,

3-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00 TL istinaf karar harcından, davalı tarafından yatırılan 80,70 TL'nin mahsubu ile bakiye 651,30 TL harcın davalıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydına,

4-İstinaf yargılama giderlerinin davalı üzerinde bırakılmasına,

5-Yatırılan gider avansından kalan kısmın davalıya ilk derece mahkemesince iadesine,

6-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı HMK'nın 361/1 maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içerisinde Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere oybirliği ile karar verildi. 16/09/2026