Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun, Muştaki taşınmazın 4046 sayılı Kanun uyarınca özelleştirme ihalesinin Cumhurbaşkanı kararıyla iptali davasında verdiği temyiz kararı.
Özet: Bir taşınmazın 4046 sayılı Kanun uyarınca satış yöntemiyle özelleştirilmesi için yapılan ihalede en yüksek teklifi veren davacıya satışına dair ihale komisyonu kararının Cumhurbaşkanı tarafından onaylanmaması ve ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı açılan davada, Danıştay Onüçüncü Dairesi, Cumhurbaşkanının Özelleştirme Yüksek Kurulundan devraldığı onaylama veya iptal etme yetkisi ile ihale şartnamelerinin idareye tanıdığı serbesti çerçevesinde, ihalenin iptali yönündeki Cumhurbaşkanı kararının hukuka uygun olduğuna hükmetmiş olup, bu karar temyizen incelenerek bozulması istenmektedir.
T.C.
D A N I Ş T A YİDARİ DAVA DAİRELERİ KURULUEsas No : 2025/333Karar No : 2025/1047 TEMYİZ EDEN (DAVALILAR): 1- ... 2- ... Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVACI) :...VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU: Danıştay Onüçüncü Dairesinin 17/12/2024 tarih ve E:2024/649, K:2024/5583 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Muş ili, Merkez ilçesi, ... (...) Mahallesi, ... ada, ...parsel sayılı taşınmazın ve üzerindeki yapıların 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun uyarınca satış yöntemiyle özelleştirilmesini teminen Ankara Doğal Elektrik Üretim ve Ticaret AŞ tarafından gerçekleştirilen ihalenin iptaline ilişkin 18/01/2024 tarih ve 8114 sayılı Cumhurbaşkanı kararının iptali istenilmiştir.Daire kararının özeti: Danıştay Onüçüncü Dairesinin 17/12/2024 tarih ve E:2024/649, K:2024/5583 sayılı kararıyla; Davalı idarelerin usule yönelik itirazları geçerli görülmemiş;Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca 15/11/2022 tarih ve 40645 sayılı Olur ile, özelleştirme kapsam ve programında bulunan aralarında uyuşmazlığa konu Muş ili, Merkez ilçesi, ... (...) Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın da bulunduğu taşınmazların satışını teminen ihale yapılması konusunda Ankara Doğal Elektrik Üretim ve Ticaret AŞ'ye yetki verildiği; 02/12/2022 tarih ve 32031 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan ihale ilanı ile söz konusu taşınmaz ve üzerindeki yapıların, 4046 sayılı Kanun uyarınca satış yöntemiyle özelleştirilmesi amacıyla son teklif verme tarihi 03/01/2023 olarak ihaleye çıkıldığı; ihalenin çeşitli sebeplerle ertelendiği ve taşınmazın, 15/03/2023 tarih ve 67 sayılı Ankara Doğal Elektrik Üretim ve Ticaret AŞ Genel Müdür Olur'u ile son teklif verme tarihi 20/03/2023 olarak ihaleye çıkarıldığı;Üç teklif sahibinin bulunduğu ihalede, ... tarih ve... sayılı ihale komisyonu kararıyla taşınmazın en yüksek teklifi veren davacı ...'e İhale Şartnamesi çerçevesinde satılmasına,...'in satış sözleşmesini imzalamaktan imtina etmesi veya diğer yükümlülüklerini yerine getirmemesi hâlinde geçici teminatının irat kaydedilerek ihalenin iptal edilmesine, sonuçların Özelleştirme İdaresi Başkanlığının takdirine sunulmasını teminen Yönetim Kurulu onayı alınmasına karar verilerek anılan kararın Özelleştirme İdaresi Başkanlığı onayına sunulduğu; Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca söz konusu 20/03/2023 tarih ve 2023/07 sayılı ihale komisyonu kararının Cumhurbaşkanı onayına sunulduğu; 18/01/2024 tarih ve 8114 sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla ihale komisyonu kararının onaylanmamasına ve ihalenin iptal edilmesine karar verildiği ve bu hususun 24/01/2024 tarih ve 77 sayılı Ankara Doğal Elektrik Üretim ve Ticaret AŞ Genel Müdürlüğü yazısıyla davacıya bildirildiği; 4046 sayılı Kanun'un (Kanun) "Özelleştirme Yüksek Kurulu ve Görevleri" başlıklı 3. maddesinin 2. fıkrasında Kurulun görevleri sayılarak, (d) bendinde, özelleştirme programına alınan kuruluşların "satış, kiralama, işletme hakkı devri, mülkiyetin gayri ayni hakların tesisi ve işin gereğine uygun sair hukuki tasarruflarla gerçek ve/veya özel hukuk tüzel kişilerine devredilmesi" yöntemleriyle yapılan ihaleler sonucunda ihale komisyonlarınca verilen nihai kararları onaylama yetkisinin, Kurulun görevleri arasında olduğunun belirtildiği;09/07/2018 tarih ve 30473 (3. Mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 85. maddesi ile Kanun'a eklenen Geçici 29. maddede, "Bu Kanun Hükmünde Kararname'nin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Özelleştirme Yüksek Kurulunca görülmekte olan işler Cumhurbaşkanı veya yetkilendireceği makam tarafından sonuçlandırılır." kuralına yer verildiği;Muş ili, Merkez ilçesi, ... (...) Mahallesi, ... Ada, ... Parseldeki Taşınmaz ve Üzerindeki Yapıların Özelleştirilmesine İlişkin İhale Şartnamesi'nin "İhalenin Onayı" başlıklı 12. maddesinde, ihale komisyonu tarafından ihale sonucunda verilen nihai kararın 4046 sayılı Kanun ve ilgili diğer mevzuat çerçevesinde onaya sunulacağı, sözleşmenin imzalanabilmesi için komisyonun nihai kararının onaylanması gerektiği, teklif sahipleri/alıcının nihai kararın onaylanmaması veya gecikerek onaylanması, taşınmazın devrinin gecikmesi veya yapılamaması veya başka bir nedenle zarar, ziyan ve benzeri ad altında herhangi bir talepte bulunmayacağını kabul, beyan ve taahhüt ettiği, ihalenin onaylandıktan sonra kesinleşeceği ve ihale sonuçlarının Resmî Gazete'de yayımlanacağı; "Diğer Hususlar" başlıklı 21. maddesinde, ADÜAŞ'ın, ihale işlemlerini 4046 sayılı Kanun çerçevesinde yürüttüğü, ihalenin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'na tabi olmadığı ve ADÜAŞ'ın ihaleyi yapıp yapmamakta serbest olduğu kuralının yer aldığı;4046 sayılı Kanun'a göre, Kanun'da "kuruluş" olarak sayılan genel ve katma bütçeli idarelerin gördükleri kamu hizmetleri ile doğrudan doğruya ilgili olmayan varlıklarının, Kurulca, belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde ekonomide verimlilik artışı ve kamu giderlerinde azalma sağlamak için özelleştirilmesi yoluna gidilebileceği, genel bütçeli idarelerin gördükleri kamu hizmeti ile doğrudan doğruya ilgili olmayan varlıklarının mülkiyet devri suretiyle özelleştirilmesinin mümkün olduğu, Özelleştirme Yüksek Kurulunun (Cumhurbaşkanının) yapılan ihaleler sonucunda ihale komisyonunca verilen nihai kararları onaylama yetkisini haiz olduğu, ihale şartnamesi uyarınca ihale komisyonu kararlarının Cumhurbaşkanı tarafından onaylanmasından sonra kesinleşeceği;Özelleştirme ihalelerinde, Cumhurbaşkanının ihale komisyonunca verilen nihai kararları onaylama/onaylamama konusunda takdir yetkisine sahip olduğu, ancak bu yetkinin mutlak ve sınırsız olmadığı, kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullanılması bu yetki kullanılırken hukuken geçerli seçenekler arasından tercihte bulunulması ve ihalenin yapılıp yapılmaması noktasında makul ve meşru sebepler dikkate alınarak karar verilmesi ihale işlemleri bakımından takdir yetkisinin denetiminde temel ihale ilkelerinin gözetilmesi ve hukuki güvenirlik, idari istikrar gibi ilkelerin de dikkate alınması gerektiği;Cumhurbaşkanına ihaleyi onaylama ya da onaylamayarak iptal etme konusunda tanınan yetkinin, ihale işlemlerinin sırf mevzuata uygunluğunu denetlemeye yönelik olmayıp, aynı zamanda ihale konusu işin özelliklerini, benzer işlere ilişkin diğer ihalelerin sonuçlarını ve ihalede oluşan fiyatın piyasa şartlarına uygun olup olmadığı konusunda Cumhurbaşkanının, yerindelik denetimi yaparak idare menfaatini koruması amacıyla düzenlendiği; Hem hukuka uygunluk ve hem de yerindelik denetimi yapılarak bu konuda alınan idari kararın yargısal denetiminin de özellik gösterdiği; başka bir anlatımla, 4046 sayılı Kanun'da ihale komisyonu kararlarını onaylama zorunluluğu getirilmemesi nedeniyle, idareye tanınan yetkinin onaylamama yönünde kullanılması halinde, bu yetkinin kamu yararına kullanıldığının ispatı bakımından, hukuken kesin delil niteliği taşıyan belgelere dayanılması gibi bir zorunluluk bulunmadığı; dolayısıyla, ihalenin iptali işleminin idari davaya konu edilmesi halinde, gerek davalı idarenin yapacağı açıklamalar ve sunduğu belgeler, gerek re'sen yapılacak araştırma sonucunda elde edilen bulgular işlemde kamu yararına aykırılık bulunmadığını ortaya koyar nitelikte ise işlemde, sebep, konu ve amaç yönlerinden hukuka aykırılıktan söz edilemeyeceği;Dairelerinin 02/05/2024 tarihli ara kararı ile, davalı idareler Cumhurbaşkanlığı ile Özelleştirme İdaresi Başkanlığından; uyuşmazlığa konu ihalede takdir yetkisinin, ihale komisyonu kararının onaylanmayarak ihalenin iptal edilmesi yönünde kullanılmasının somut gerekçesinin (ihale bedelinin düşük olması, ihaleye katılımın yetersiz olması vb.) ve ihalenin iptal edilmesinden sonra taşınmazın satış yöntemiyle özelleştirilmesi amacıyla yeniden ihaleye çıkarılıp çıkarılmadığının sorulmasına, çıkarıldıysa buna ilişkin tüm bilgi ve belgelerin gönderilmesinin istenmesine karar verildiği;Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca ara kararına verilen 13/06/2024 tarihli cevapta, gerçekleştirilen ihalelerde Özelleştirme Yüksek Kurulunun onayı öncesinde 2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi uyarınca Cumhurbaşkanlığı nezdindeki ilgili birimden görüş alındığı, bu çerçevede davaya konu ihale sonucunun da onay için Cumhurbaşkanına sunulmadan önce Cumhurbaşkanlığı içerisindeki ilgili birime gönderilerek görüş istenildiği, birimce yapılan değerlendirme sonucunda elektronik ortamda gönderilen excel tablosunda "... olumsuz" şeklinde bir bildirimde bulunulmuş olmakla birlikte araştırmanın olumsuz sonuçlanmasına neden olan tespitler hakkında herhangi bir ayrıntıya yer verilmediği, ihalenin gelen bildirim çerçevesinde iptal edilmiş olduğu, iptale esas alınacak başka bir gerekçe bulunmadığı, davacı hakkındaki soruşturmanın olumsuz sonuçlanmasına neden olan bilgi ve belgelerin kendilerinde bulunmaması/ilgili birimce kendileriyle paylaşılmaması nedeniyle söz konusu bilgi ve belgelerin Cumhurbaşkanlığından istenebileceğinin düşünüldüğü, ayrıca taşınmazın özelleştirilmesi amacıyla yeniden ihaleye çıkılmadığının belirtildiği;, davalı Cumhurbaşkanlığınca ara kararına cevap verilmediği; Bunun üzerine Dairelerinin 01/07/2024 tarihli ara kararıyla davalı Cumhurbaşkanlığından; davacı hakkındaki soruşturmanın olumsuz sonuçlanmasına neden olan tespitlerin açıklanması istenerek, bunlara ilişkin bilgi ve belgelerin onaylı bir örneğinin sunulmasının istenilmesine, söz konusu 2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi uyarınca, 4046 sayılı Kanun kapsamında gerçekleştirilen tüm ihalelerde mi yoksa bazı ihalelerde mi Cumhurbaşkanlığı içerisinde kurulan ilgili birimden görüş istendiği ve bu hususta anılan Genelge dışında herhangi bir düzenleyici işlem (genelge, tebliğ, yönetmelik vb.) bulunup bulunmadığının sorularak, varsa bunlara ilişkin tüm bilgi ve belgelerin gönderilmesinin istenilmesine, söz konusu ihalenin iptal edilmesine ilişkin olarak başka bir gerekçenin (ihale bedelinin düşük olması, ihaleye katılımın yetersiz olması vb.) bulunup bulunmadığının sorulmasına, bulunması durumunda bu hususlara ilişkin bilgi ve belgelerin onaylı bir örneğinin sunulmasının istenilmesine karar verildiği; Davalı Cumhurbaşkanlığınca verilen 02/08/2024 tarihli cevapta, mevzuatta 2018/8 sayılı Genelge dışında başkaca bir düzenleme bulunmadığı, bu kapsamda ilgili kurumların Cumhurbaşkanlığına sadece bildirimde bulunduğu, bu bakımdan söz konusu Genelge kapsamında gerçekleştirilen bütün iş ve işlemlerin ilgili kurumlarca yürütülerek nihayetlendirilmekte olup Cumhurbaşkanlığınca bu süreçte herhangi bir idari işlem yapılmayıp tasarrufta bulunulmadığı, dava konusu işleme ilişkin olarak ilgili kurumca (Özelleştirme İdaresi Başkanlığı) iletilen belgeler dışında başka bir bilgi ve belge bulunmadığının belirtildiği;Bu durumda, Muş ili, Merkez ilçesi, ... (...) Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz ve üzerindeki yapıların satış yöntemi ile özelleştirilmesini teminen gerçekleştirilen ihalede en yüksek teklifin davacı tarafından verildiği ve taşınmazın davacıya satışına ilişkin ihale komisyonu kararının Cumhurbaşkanı kararıyla onaylanmayarak ihalenin iptal edildiği, Dairelerinin 02/05/2024 ve 01/07/2024 tarihli ara kararlarına verilen cevaplarda, ihalenin davacı hakkında yapılan araştırmanın olumsuz sonuçlanması sebebiyle iptal edildiğinin ifade edildiği, ancak araştırmanın olumsuz sonuçlanmasına neden olan tespitlerin ne/neler olduğunun belirtilmediği, dolayısıyla dava konusu ihalenin iptal edilmesine ilişkin herhangi bir somut gerekçe veya geçerli maddi ve hukuki sebebin davalı idareler tarafından ortaya koyulamadığının anlaşıldığı;Bu itibarla, Muş ili, Merkez ilçesi, ... (...) Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın ve üzerindeki yapıların satışına ilişkin ihale komisyonu kararının onaylanmamasına ve ihalenin iptal edilmesine yönelik 18/01/2024 tarih ve 8114 sayılı Cumhurbaşkanı kararında hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir. TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI: Davalı idareler tarafından, davanın süre aşımı nedeniyle reddedilmesi gerektiği, mevzuata ve hukuka uygun olarak işlem tesis edildiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A maddesi uyarınca gereği görüşüldü:HUKUKİ DEĞERLENDİRME:Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,b) Hukuka aykırı karar verilmesi,c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;1. Davalı idarelerin temyiz istemlerinin reddine,2.Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Danıştay Onüçüncü Dairesinin temyize konu 17/12/2024 tarih ve E:2024/649, K:2024/5583 sayılı kararının ONANMASINA, 3. Kesin olarak, 14/05/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi. KARŞI OY X- 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun'un "Özelleştirme Yüksek Kurulu ve Görevleri" başlıklı 3. maddesinin 2. fıkrasında Kurul'un görevleri sayılarak, (d) bendinde, özelleştirme programına alınan kuruluşların "satış, kiralama, işletme hakkı devri, mülkiyetin gayri ayni hakların tesisi ve işin gereğine uygun sair hukukî tasarruflarla gerçek ve/veya özel hukuk tüzel kişilerine devredilmesi" yöntemleriyle yapılan ihaleler sonucunda ihale komisyonlarınca verilen nihaî kararları onaylama yetkisinin, Kurul'un görevleri arasında olduğu belirtilmiştir. 09/07/2018 tarih ve 30473 (3. Mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 85. maddesi ile Kanun'a eklenen Geçici 29. maddede, "Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Özelleştirme Yüksek Kurulunca görülmekte olan işler Cumhurbaşkanı veya yetkilendireceği makam tarafından sonuçlandırılır." kuralına yer verilmiştir. Muş ili, Merkez ilçesi, ... (...) Mahallesi, ... Ada, ... Parseldeki Taşınmaz ve Üzerindeki Yapıların Özelleştirilmesine İlişkin İhale Şartnamesi'nin "İhalenin Onayı" başlıklı 12. maddesinde, ihale komisyonu tarafından ihale sonucunda verilen nihai kararın 4046 sayılı Kanun ve ilgili diğer mevzuat çerçevesinde onaya sunulacağı, sözleşmenin imzalanabilmesi için komisyonun nihai kararının onaylanması gerektiği, teklif sahipleri/alıcının nihai kararın onaylanmaması veya gecikerek onaylanması, taşınmazın devrinin gecikmesi veya yapılamaması veya başka bir nedenle zarar, ziyan ve benzeri ad altında herhangi bir talepte bulunmayacağını kabul, beyan ve taahhüt ettiği, ihalenin onaylandıktan sonra kesinleşeceği ve ihale sonuçlarının Resmî Gazete'de yayımlanacağı; "Diğer Hususlar" başlıklı 21. maddesinde, ADÜAŞ'ın, ihale işlemlerini 4046 sayılı Kanun çerçevesinde yürüttüğü, ihalenin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'na tabi olmadığı ve ADÜAŞ'ın ihaleyi yapıp yapmamakta serbest olduğu kurala bağlanmıştır. 4046 sayılı Kanun'a göre, Kanun'da "kuruluş" olarak sayılan genel ve katma bütçeli idarelerin gördükleri kamu hizmetleri ile doğrudan doğruya ilgili olmayan varlıklarının, Cumhurbaşkanınca, belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde ekonomide verimlilik artışı ve kamu giderlerinde azalma sağlamak için özelleştirilmesi yoluna gidilebileceği, genel bütçeli idarelerin gördükleri kamu hizmeti ile doğrudan doğruya ilgili olmayan varlıklarının mülkiyet devri suretiyle özelleştirilmesinin mümkün olduğu, Cumhurbaşkanının yapılan ihaleler sonucunda ihale komisyonunca verilen nihaî kararları onaylama yetkisini haiz olduğu, ihale şartnamesi uyarınca ihale komisyonu kararlarının Cumhurbaşkanı tarafından onaylanmasından sonra kesinleşeceği anlaşılmaktadır.Buna göre, özelleştirme ihalelerinde, Cumhurbaşkanının ihale komisyonunca verilen nihai kararları onaylama/onaylamama ile ilgili olarak hukuken geçerli seçenekler arasında tercihte bulunma hususunda geniş bir takdir yetkisi bulunmaktadır.Bu itibarla, uyuşmazlığa konu ihalede idarenin takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gerekleri dışında subjektif ve keyfi amaçlar doğrultusunda kullandığına ilişkin dosya içerisinde herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığı gözetildiğinde, ihalenin onayla birlikte kesinleşeceğini öngören İhale Şartnamesi'nin yukarıda yer verilen hükmü karşısında, 4046 sayılı Kanun'un tanıdığı takdir yetkisi kapsamında tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık, temyize konu kararda ise hukuki isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Açıklanan nedenlerle, temyiz istemlerinin kabulü ile Daire kararının bozulmasına ve davanın reddine karar verilmesi gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.