Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, Bosna Hersekten alınan diploma denklik başvurusu reddinde uygulanan, Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinin öğrenim süresi şartını ve bu konudaki madde değişikliklerini inceleyerek karar verdi.
Özet: Bosna Hersekteki üniversite diplomasına denklik başvurusunun reddedilmesi üzerine davacı, bu ret işleminin ve dayanağı olan farklı tarihlerdeki Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliklerinin ilgili maddelerinin iptalini talep etmiş; Danıştay Sekizinci Dairesi, güncel olmayan yönetmeliğe dair iptal talebini usulden reddederken, yürürlükteki yönetmelikte yer alan ve öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresine ilişkin %70 devam zorunluluğu gibi kriterleri içeren hüküm doğrultusunda denklik istemini değerlendiren kararı vermiştir.
T.C.
D A N I Ş T A YİDARİ DAVA DAİRELERİ KURULUEsas No : 2024/498Karar No : 2025/1034 TEMYİZ EDEN (DAVACI) :...VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... BaşkanlığıVEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU: Danıştay Sekizinci Dairesinin 15/09/2023 tarih ve E:2020/5565, K:2023/3916 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Bosna Hersek'te bulunan "International University of Travnik"ten mezun olan davacının diplomasına denklik verilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığının ... tarih ve E... sayılı işleminin, 05/12/2017 tarih ve 30261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 7. maddesinin 6. fıkrasının (d) bendinin ve davacının üniversiteye kayıt yaptırdığı tarihte yürürlükte olan 20/02/2016 tarih ve 29630 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 7. maddesinin 5. fıkrasının (d) bendinin iptali istenilmiştir.Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 15/09/2023 tarih ve E:2020/5565, K:2023/3916 sayılı kararıyla, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 27/11/2019 tarih ve E:2019/1676, K:2019/5964 sayılı usul yönünden bozma kararına uyularak; 23/02/2006 tarih ve 5463 sayılı Kanun'la onaylanması uygun bulunan 11/04/1997 tarihli Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme'nin "Yükseköğretim belgelerinin tanınması" başlıklı VI. Bölümü'nün 1. maddesi, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 3. maddesinin 1. fıkrasının (u) bendi ile 7. maddesinin 1. fıkrasının (p) bendi, 20/02/2016 tarih ve 29630 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 4. maddesinin 1. fırkasının (h) bendi, 5. maddesinin 2. fıkrası, 7. maddesinin 5. fıkrasının (d) bendi, 05/12/2017 tarih ve 30261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 4. maddesinin 1. fırkasının (f) bendi, 6. maddesinin 1. fıkrası ve 7. maddesinin 6. fıkrasının (d) bendinde yer alan kurallar aktarılarak, 20/02/2016 tarih ve 29630 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 7. maddesinin 5. fıkrasının (d) bendi yönünden; Davacının üniversiteye kayıt yaptırdığı tarihte yürürlükte olan söz konusu Yönetmelik'in, davacının denklik başvurusunu yaptığı 02/10/2018 tarihinde yürürlükte bulunmadığı gibi bakılan davanın açıldığı 05/02/2019 tarihinde de yürürlükte olmadığı, dolayısıyla davacı hakkında tesis edilen denklik başvurusunun reddine yönelik bireysel işlemin de bu Yönetmelik'e göre tesis edilmediği anlaşıldığından bu kısım yönünden davanın incelenmeksizin reddi gerektiği sonucuna varıldığı,05/12/2017 tarih ve 30261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 7. maddesinin 6. fıkrasının (d) bendi yönünden;Yönetmelik'in 7. maddesinin 6. fıkrasının (d) bendinde, "Öğrenim süresince kullanılan pasaportun/pasaportların ve il emniyet müdürlüğünden alınan giriş-çıkış dökümünün incelenmesi sonucunda her bir eğitim-öğretim dönemi için öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresinde eksiklik tespit edilenlerin başvuruları reddedilir. Öğrenime devam süresinin tespitinde Türkiye’deki ilgili yükseköğretim mevzuatı esas alınır." hükmüne yer verildiği, daha sonra 2020 ve 2023 yıllarında bu bentte değişiklikler yapıldığının anlaşıldığı,14/04/2020 tarih ve 31099 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1. maddesi ile Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 7. maddesinin 6. fıkrasının (d) bendinde yer alan "her bir eğitim-öğretim dönemi için" ibaresinin yürürlükten kaldırıldığı ve aynı bende "Bir eğitim-öğretim dönemi için eğitim-öğretim süresinin %70’inden az olan süreler eksik sayılır. Ön lisans eğitiminde en fazla bir, lisans eğitiminde ise en fazla üç eğitim-öğretim döneminde, eğitim-öğretime devam etmiş olmakla birlikte o dönemler için aranan sürelerde eksiklik bulunanlarda, öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresi aranan toplam süreyi sağlıyorsa ilgili dönemlerdeki eksiklik dikkate alınmaz." cümlelerinin eklendiği,12/08/2023 tarih ve 32277 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma Ve Denklik Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1. maddesi ile Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 7. maddesinin 6. fıkrasının (d) bendinin üçüncü ve dördüncü cümlelerinin "Bu süre her bir eğitim ve öğretim dönemi için %70’ten az olamaz, eğitim ve öğretim faaliyetleri dışındaki süreler hesaplamaya dahil edilmez. Ön lisans eğitimini Türkiye’de tamamlayan ve ön lisans derslerini saydırarak yurtdışında lisans eğitimini tamamlayanlar için Bilim Alanı Danışma Komisyonu, Türkiye Yeterlilikler Çerçevesindeki (TYÇ) kazanımları ve ilgili programın Türkiye’deki ilgili mevzuat ve program kazanımlarını dikkate alarak inceleme yapar." şeklinde değiştirildiği,Yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınmış ön lisans, lisans ve lisans üstü diplomaların denkliğini tespit etmenin Yükseköğretim Kurulunun görevleri arasında sayıldığı, Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme'nin "Yükseköğretim Belgelerinin Tanınması" başlıklı VI. Bölümünün 1. maddesinde, Sözleşme'ye taraf olanların tanımanın istendiği belge ile tanımanın istendiği tarafça bu belgeye karşılık gelen diploma arasında önemli bir farklılık görülmediği durumda, diğer tarafta verilmiş yükseköğretim belgelerinin tanınacağının belirtildiği,Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme'ye taraf olan ülkemizde denklik vermeye yetkili kurum olan Yükseköğretim Kurulunca anılan Sözleşme'ye taraf olan ülkelerden alınan diplomalara ilişkin denklik taleplerinin hukuk devleti ve ahde vefa ilkeleri gereğince bu Sözleşme tarafından çizilen çerçeve içerisinde değerlendirilmesi ve objektif kriterlerin ortaya konulması gerektiği açık olmakla birlikte; Yükseköğretim Kurulu tarafından lisans eğitiminin düzeyi ve içeriğine yönelik olarak yapılacak inceleme ve değerlendirmeler kapsamında mezun olunan programın Türk yükseköğretim programlarına eşdeğer olup olmadığı hususuna ek olarak, başvuru sahiplerinin eğitime devam edip etmedikleri ve yurt dışında kalınan sürenin lisans eğitimi için yeterli olup olmadığı hususlarına karine teşkil edecek şekilde objektif bir kriter olarak getirilen dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı, Davacının diplomasına denklik verilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığının ... tarih ve E... sayılı işlemi yönünden;Davacının Mevlana Üniversitesi Adalet Meslek Yüksekokulu ön lisans eğitimi akabinde Bosna Hersek'te bulunan International University of Travnik adlı yükseköğretim kurumunun Hukuk bölümünü 11/10/2016-20/06/2018 tarihleri arasında, ilgili ülkede toplam 145 gün kalmak suretiyle tamamladığı, 02/10/2018 tarihinde diplomasına denklik belgesi verilmesi istemiyle davalı idareye başvurduğu, söz konusu başvurunun eğitime devam süresinin yetersiz olduğunun tespit edildiğinden bahisle Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 21/11/2018 tarihli toplantısında alınan kararla reddedilmesi üzerine bakılan davayı açtığının anlaşıldığı,Yükseköğretim Kurulunca yapılan savunmada, ülkemizde bir eğitim-öğretim dönemi süresinin 14 haftaya denk geldiği, bu süreden hafta sonları çıkarılıp kalan günler hesaplandığında bir dönemin ortalama 70 güne denk geldiği ve örgün eğitimde %70 oranında (49 gün) devam zorunluluğunun bulunduğu belirtilmekte olup, uyuşmazlık konusu olayda davacının hukuk fakültesinde örgün öğrenci olarak okuduğu ve pasaport verileri üzerinden yapılan incelemede ilgili ülkede toplam 145 gün kaldığı görüldüğünden, tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçeleriyle,20/02/2016 tarih ve 29630 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 7. maddesinin 5. fıkrasının (d) bendi yönünden davanın incelenmeksizin reddine, davacının diplomasına denklik verilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığının... tarih ve E... sayılı işlemi ile 05/12/2017 tarih ve 30261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 7. maddesinin 6. fıkrasının (d) bendi yönünden davanın reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, yurt dışında bulunma süresinin eğitimin kalitesini ve yeterliliğini ölçmek için objektif bir kriter olmadığı, denklik başvurusunun doğrudan reddedilmesi yerine yeterli hukuk eğitimi alıp almadığının değerlendirilmesi suretiyle karar verilmesi gerektiği, bu değerlendirme sonucunda eğitimin yetersiz olduğu sonucuna varılması halinde ise sınava tabi tutulması ya da ders tamamlatılması gerektiği, yurt dışında 164 gün kaldığı, idarenin belirlediği sürenin ise 196 gün olduğu, 32 günlük bir devam süresi farklılığının denklik başvurusunun doğrudan reddi sonucuna yol açmasının ölçüsüz olduğu, Avrupa Bölgesinde Yükseköğretim ile İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme'de, taraf devletlerin verdiği diplomaların önemli bir farklılık görülmediği durumda diğer tarafça tanınacağının düzenlendiği, bu nedenle, yurt dışında kalış süresi yerine temel kazanımlar yönünden denklik değerlendirmesi yapılarak karar verilmesi gerektiği, yurt dışında kalış süresinin eksik olmasının anılan Sözleşme gereği önemli bir farklılık olarak değerlendirilemeyeceği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, Danıştay Sekizinci Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:HUKUKİ DEĞERLENDİRME:Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,b) Hukuka aykırı karar verilmesi,c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.KARAR SONUCU:Açıklanan nedenlerle;1. Davacının temyiz isteminin reddine,2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle kısmen incelenmeksizin reddine, kısmen esastan reddine ilişkin Danıştay Sekizinci Dairesinin temyize konu 15/09/2023 tarih ve E:2020/5565, K:2023/3916 sayılı kararının ONANMASINA,3. Kesin olarak, 14/05/2025 tarihinde, davanın incelenmeksizin reddine ilişkin kısım yönünden oybirliği, davanın esastan reddine ilişkin kısım yönünden oyçokluğu ile karar verildi.KARŞI OYX- 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrasının (p) bendinde, "Yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınmış ön lisans, lisans ve lisans üstü diplomaların denkliğini tespit etmek" Yükseköğretim Kurulunun görevleri arasında sayılmıştır.Ülkemizin de taraf olduğu Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme'nin "Yükseköğretim belgelerinin tanınması" başlıklı VI. Bölümünün 1. maddesinde "Bir tanıma kararı, yükseköğretim belgesi tarafından belgelenen bilgi ve beceri esasına dayanıyorsa, her Taraf, tanımanın istendiği belge ile tanımanın istendiği Tarafça bu belgeye karşılık gelen diploma arasında önemli bir farklılık görülmediği durumda, diğer Tarafta verilmiş yükseköğretim belgelerini tanıyacaktır." hükmü yer almaktadır.05/12/2017 tarih ve 30261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde, denkliğin Yükseköğretim Kurulunca tanınan yurt dışı yükseköğretim kurumlarından ve programlarından alınan ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarının, ilgili eğitim düzeyindeki kazanımlar bakımından Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarınca verilen ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarına eşdeğerliğinin tespit edilmesini ifade ettiği belirtilmiş; 7. maddesinin 6. fıkrasının (d) bendinde ise, "Öğrenim süresince kullanılan pasaportun/pasaportların ve il emniyet müdürlüğünden alınan giriş-çıkış dökümünün incelenmesi sonucunda her bir eğitim-öğretim dönemi için öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresinde eksiklik tespit edilenlerin başvuruları reddedilir. Öğrenime devam süresinin tespitinde Türkiye’deki eğitim-öğretimle ilgili yükseköğretim mevzuatı esas alınır." hükmüne yer verilmiştir.Dosyanın incelenmesinden; ülkemizde bir eğitim-öğretim dönemi süresinin 14 haftaya denk geldiği, bu süreden hafta sonları çıkarılıp kalan günler hesaplandığında bir dönemin ortalama 70 güne denk geldiği ve örgün eğitimde %70 oranında (49 gün) devam zorunluluğunun bulunduğu dikkate alındığında, öğrenim görülen ülkede toplam 145 gün kalan davacının yurt dışında kalış süresinde eksiklik bulunduğu gerekçesiyle, denklik başvurusunun dava konusu işlem ile reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.Yukarıda yer verilen Sözleşme hükmü uyarınca, tanımanın istendiği belge ile tanımanın istendiği Tarafça bu belgeye karşılık gelen diploma arasında önemli bir farklılık bulunmadığı sürece, taraf devletlerin, diğer taraflarca verilmiş yükseköğretim belgelerini tanıyacağı açık olup, söz konusu Sözleşme maddesinde, yükseköğretim diplomalarının tanınması için öğrenime devam süresinin taraf devletçe değerlendirilebileceğine yönelik bir koşul yer almadığı gibi, yükseköğretim diplomaları arasındaki önemli farklılığın değerlendirilmesine yönelik düzenlemenin, bu yöndeki incelemede öğrenime devam süresinin de göz önünde bulundurulabileceği şeklinde yorumlanmasının kabulüne olanak bulunmamaktadır.Denklik incelemesi, bir yurt dışı yükseköğretim kurumundan alınan ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarının ilgili eğitim düzeyindeki kazanımlar bakımından eşdeğer olup olmadığına yönelik olup, bu kapsamda, davalı idare tarafından yapılacak incelemenin yurt dışı yükseköğretim programının sağladığı temel kazanımlar, eğitim-öğretimin dili, niteliği, teorik ve uygulamalı dersler, stajlar ve projeler gibi hususlara yönelik bir değerlendirme olduğu açıktır.Bu durumda, dava konusu Yönetmelik uyarınca denklik incelemesinin, ilgili eğitim düzeyindeki kazanımlar bakımından eşdeğerliğe yönelik bir değerlendirme olması ve Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme'de, yükseköğretim belgelerinin tanınması için öğrenime devam süresinin, taraf devletçe değerlendirilebileceğine yönelik bir koşulun bulunmaması ve öğretimin sağladığı temel kazanımların tespiti için bilimsel birçok metodun bulunması karşısında, öğrenim görülen ülkede bulunma süresinin, yurt dışında alınan yükseköğretim diplomalarının incelenmesi ile ilişkilendirilmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.Bu itibarla, davacının diplomasına denklik verilmesi istemiyle yaptığı başvurunun öğrenim görülen ülkede bulunma süresinde eksiklik bulunduğu gerekçesiyle reddine ilişkin işlemde ve dayanağı 05/12/2017 tarih ve 30261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 7. maddesinin 6. fıkrasının (d) bendinde hukuka uyarlık görülmemiştir.Açıklanan nedenlerle, temyize konu Daire kararının davacının diplomasına denklik verilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlem ile 05/12/2017 tarih ve 30261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 7. maddesinin 6. fıkrasının (d) bendi yönünden davanın reddine ilişkin kısmının bozulması gerektiği oyuyla, kararın bu kısmına katılmıyorum.