Ankara 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde görülen, ışıklandırılmış salıncak mekanizması faydalı model hakkına tecavüz ve haksız rekabet davasında maddi manevi tazminat talepleri değerlendirilmektedir.
Özet: Davacı, tescilli "aydınlatılmış salıncak mekanizması" faydalı model belgesinden doğan haklarına davalının tecavüz ettiğini, buluşu taklit ederek üretim ve satış yaptığını iddia ederek tecavüzün durdurulmasını, ihtiyati tedbir, ürün ve üretim araçlarına el konulmasını, mülkiyetin devrini, kararın gazetede yayınlanmasını, maddi ve manevi tazminatın tahsilini talep etmektedir; davalı ise sektörde köklü ve tecrübeli bir şirket olduğunu, daha önce benzer bir dava ile karşılaşmadığını ve temsilcisinin yurt dışı seyahatlerinde benzer ürünleri gözlemlediğini savunmaktadır.

T.C. ANKARA 2. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2022/139 Esas - 2025/279

T.C.
ANKARA
2. FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİKARAR TÜRK MİLLETİ ADINA
Esas No : 2022/139
Karar No : 2025/279
...
Dava : Faydalı Model Belgesinden Doğan Haklara Tecavüzün Durdurulması, Maddi ve Manevi Tazminat
Dava Tarihi : 13/04/2022
Karar Tarihi : 10/07/2025
Gerekçeli Kararın
Yazıldığı Tarih : 10/07/2025
Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan Faydalı Model Belgesinden Doğan Haklara Tecavüzün Durdurulması, Maddi ve Manevi Tazminat istemli davanın mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
DAVA :
Davacı vekili dilekçelerinde özetle; uyuşmazlığa konu faydalı modelin müvekkili tarafından ... başvuru numarası ile tescil ettirdiğini, “BİR IŞIKLANDIRILMIŞ SALINCAK MEKANİZMASINDA YENİLİK” buluşu ile ... Kurumu’na 01.02.2019 tarihinde müracaat edildiğini, müvekkilinin dava konusu yaptığı bu buluş oyun alanları, eğlence yerleri, park gibi açık ve kapalı alanlarda daha eğlenceli bir ortam oluşturmak ve görsel açıdan daha çekici hale getirmek için şebeke elektriğine bağlı içi ....'li bir renkli aydınlatma sistemi ile donatılmış bir ışıklandırılmış salıncak mekanizmasında yapılan fonksiyonel ve görsel bir yenilik ile ilgili olduğunu, eğlence yerleri için oldukça önemli bir buluş olan bu ürünün .... tarafından taklit edilerek üretilmiş ve satışa sunulmuş olduğunu, kısa süre önce tesadüfen öğrendikleri duruma göre kendilerine ait olan faydalı model çerçevesinde tescilli ürünlerini muhattap tarafından taklit edilmek suretiyle üretildiği ve hukuka aykırı olarak satıldığı ve ... ait olan ... adresinde bulunan ... kullanıldığının tespit edildiğini, söz konusu parkta müvekkiline ait faydalı modelin kullanılmış olduğuna dair fotoğraf sunduklarını, bu durum sahibi oldukları tescilli faydalı modelden doğan ve Sinai Mülkiyet Kanunu ve TTK 56 vd md çerçevesinde sahibi bulundukları haklarına açıkça tecavüz teşkil ettiği gibi aynı zamanda haksız rekabet teşkil ettiğini, davalı şirketin müvekkili şirketin tescilli ürünleri taklit ederek satışa çıkarıldığını öğrenilmesi üzerine... olarak belirtmiş olsa da sonradan öğrendikleri üzere söz konusu ürünün işbu davada davalı tarafından satılarak kullanıldığının öğrenildiğini, ....iş sayılı dosyada sunulan bilirkişi raporunda da belirtilen adreste kurulu ürünün müvekkilinin tescilli buluşunu taklit ettiğinin tespit edildiğini, yapılan tespitte parkta bulunan ürün ile müvekkilinin tescilli ürünün detaylı karşılaştırıldığını ve ihlalin tespit edildiğini, tespit davasında müvekkili firmanın tescilli ürününü tecavüz eylemi gösterenin net belirlenemediğini daha sonra yapılan araştırmalarda o ürünün davalıya ait olduğunun anlaşıldığını, ilgili asıl firmaya kesilen fatura ... inşaat firmasına yazı yazılarak ilgili hare salıncak faturasının temin edilmesini talep ettiklerini, davalı şirkete ait ...sitelerinde de müvekkilinin tescilli faydalı modelin satışı ve tanıtımı yapıldığının tespit edildiğini, müvekkili adına davalı tarafça arabuluculuk nezdinde arabuluculuk görüşmesi neticesinde anlaşamadıklarını, 6769 sayılı SMK'nın maddesi uyarınca faydalı model sahibinin izni olmaksızın tescilli ürünü satan/ticaret alanına çıkaran kişinin tazmin yükümlülüğünün bulunduğunu, davalı şirketin kötü niyetli olduğunu ifade ederek, davalı şirketin haksız tecavüz fiilleri nedeniyle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere; öncelikle tensiple birlikte talepleri doğrultusunda ihtiyati tedbir kararı verilerek davalının tecavüz fiillerinin durdurulması, üretim araçlarına, üretilen ürünlere el konmasına, mülkiyetinin müvekkili şirkete verilmesine, davalı şirketin üretiminin durdurulmasına, buna ilişkin verilen mahkeme kararının masrafını karşı tarafa yüklemek üzere Türkiye çapında yayın yapan en yüksek tirajlı 3 gazetede yayınlanmasına, ilgili SMK maddeleri ve ayrıca TTK’nın haksız rekabet alakalı 58. Maddesi gereğince dava tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte şimdilik 1.000,00.-TL maddi, 100.000,00.-TL manevi tazminata hükmedilmesine; davacı vekili 22/04/2025 tarihli dilekçesi ile maddi tazminat taleplerini 27/11/2024 tarihli bilirkişi raporunda ortaya konulan zarar miktarı dikkate alınarak, dava değerini .....-TL'ye yükselterek, haksız fiil niteliğindeki eylemin gerçekleştiği tarih olan 28/09/2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, davanın kabulüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP :
Davalı vekili (vekillikten çekilen) cevaplarında özetle; müvekkili firma iştigal alanında köklü ve tecrübeli bir şirket olup yaklaşık 40 yıldır faaliyetlerine devam ettiğini, birçok kamu kurumu ve diğer özel iş sahiplerine karşı üstlenmiş olduğu işleri eksiksiz olarak tamamlamış olup bugüne kadar hakkında açılmış benzer bir dava bulunmadığını, müvekkil yetkilisi Uğur Zengin'in işi gereği sık sık yurt dışına seyahate çıkmakta ve gözlemler yapmakta olduğunu, yine 2017 yılının başlarında Fransa’ya gittiğinde davaya konu edilen ve orada “aşk salıncağı” olarak bilinen led ışıklı salıncakları gördüğünü, bu salıncakların Fransa’da 2010 yılından bu yana parklarda ve meydanlarda kullanılmaya başlandığını, müvekkili yetkilisinin gördüğü bu salıncakları fotoğraflayarak buradan aldığı ilhamla benzer bir ürün imal etmek istediğini, müvekkil yetkilisi aynı zamanda deneyimli bir mimar olup bilgi ve tecrübesiyle daha önceden tanıdığı .....ilinde bulunan bir imalathanede üretilmesini sağladığını, bu şekilde imal ettirdiği led ışıklı salıncakları ilk olarak aynı zamanda müdürlüğünü yaptığı Zen Peyzaj şirketi bünyesinde ..... alınan ihale kapsamında 2017 yılının sonlarında Mersin'de bulunan bazı parklara yerleştirdiğini, ancak ... alınan ihale kapsamında dava dışı yüklenici şirketle anlaşarak led ışıklı salıncaklardan... yapmak üzere anlaşıldığını, Mersin’de yapılan işte aksaklık çıkması nedeniyle zincir üretimi için müvekkil yetkilisinin arayış içine girdiğini, bu kapsamda müvekkil yetkilisinin arkadaşı ..., davacı şirket yetkilisi Serdal Demirtaş’ı kastederek tornacı bir akrabası olduğunu ve salıncakların zincirlerini üretebileceğini ifade ettiğini, bunun üzerine davalı yetkilisinin davacı yetkilisi ile tanıştığını, taraf yetkililerinin bu tanışıklığına dair fotoğrafı da ekte sunulduğunu, taraflar led ışıklı salıncak için zincir üretimi konusunda anlaştığını ve davalı tarafından temin edilen ürünlere davacı tarafından sadece ışıksız taşıyıcı zincir takıldığını, bu aşamada davacı tarafın led ışıklı salıncakları inceleyerek bu bilgilerin faydalı model başvurusunda kullanıldığını düşündüklerini, ardından davacı tarafından zincirleri takılan ürünlerin..... gösterilen yerlere yerleştirildiğini, davacı şirket yetkilisine dava dışı şirket tarafından yapmış olduğu zincirlere karşılık ..... bulunan hesaptan 150.000,-TL ödeme yapıldığını, ancak kısa bir süre sonra takılan salıncakların zincirlerinin koptuğu yönünde davalı yetkilisine bildirimler gelmeye başladığını; davalı yetkilisinin müdürlüğünü yaptığı taşeron şirket ile yüklenici şirket arasında bu nedenle ihtilaf yaşandığını, yine 2018 yılında led ışıklı salıncaklar ..... uygulandığını; ancak aksaklıklar zaman zaman yaşandığından ....çalışmaları da devam ettiğini, bu arada davacı yetkilisi ve davalı yetkilisi yaşanan sorunları gidermek için birlikte çalışmaya devam ettiklerini, hatta davacı yetkilisi ....., müvekkili yetkilisine faydalı model belgesini birlikte alma konusunda teklifte bulunmuş ancak müvekkili yetkilisinin aksaklıklar tamamen giderildikten sonra almalarının daha doğru olacağını ifade ettiğini, süreç bu şekilde devam ederken davacı yetkilisi .... salıncak zincirinde meydana gelen sorunları bir türlü gideremediğinden 2019 yılında taraf yetkililerinin yollarını ayırdığını, bu aşamada davacı yetkilisinin faydalı model başvurusu yaptığından hiç bahsetmediğini, 2019 yılından itibaren davalı yetkilisinin imalatı başka bir yerde yaptırmaya başladığını, son olarak davalı şirketin,.... Belediyesinden alınan ihale kapsamında tespit yaptırıldığı belirtilen parkta led ışıklı salıncak uygulaması yaptığını, arabuluculuk başvurusuna kadar da davacı şirketin faydalı model tescilinden haberdar olmadıklarını, öncelikle kabul anlamına gelmemekle birlikte, davacı tarafından tescil ettirilen faydalı model ile davalı tarafından imal ettirilen led ışıklı salıncak arasında karışıklığa mahal vermeyecek şekilde farklılıklar mevcut olduğunu, faydalı modelde salıncak askıları çelik halat iken davalı tarafından üretilen üründe zincir olduğunu, her iki ürünün iç elektrik mekanik sistemlerinin farklı olduğunu, her iki ürünün kol tutunmak yerleri, salıncak kilogram ağırlığı, büyüklüğü ve bağlantı yerlerinin farklı olduğunu ifade ederek, asıl dava yönünden davanın usulden reddine, aksi takdirde esasa girilerek esastan reddine, karşı dava yönünden, ihtiyati tedbir taleplerinin kabulü ile karşı davalı tarafından tescil ettirilen dava konusu Faydalı Model Belgesinin karşı davacı müvekkili şirket yönünden uygulanmasının/kullanılmasının tedbiren durdurulmasını, fazlaya ilişkin veya tazminat konusunda talep ve dava hakkı saklı kalmak üzere Karşı davanın kabulü ile karşı davalı şirket tarafından.... başvuru numaralı, "bir ışıklandırılmış salıncak mekanizmasında yenilik" başlıklı faydalı model belgesinin hükümsüzlüğü ile sicilden terkinine karar verilmesini istemiştir.
Davanın açılmasını müteakip yargılamaya katılımı olan tarafların dava, cevap, cevaba cevap, ikinci cevap dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, sundukları deliller alınmış, marka tescil ve başvuru dosyaları ile alâkalı kayıtları getirtilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, taraflar sulhe teşvik olunmuş, arabulucuya gitme hakları hatırlatılmış, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmasını müteakip, Hukuk Muhakemeleri Kanunu Yazı İşleri Yönetmeliği'nin 41/2. maddesi hükmü de gözetilerek taraf vekillerine tahkikat ve yargılamanın geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır.
GEREKÇE :
Dosya uyuşmazlık konuları hakkında rapor tanzimi için bilirkişiye tevdi edilmiş ve rapor tanzim ettirilmiştir.
Davacı ve davalı arasındaki uyuşmazlık, davalı tarafından davacının faydalı model hakkına tecavüz edilip edilmediği, davacının alabileceği tazminat miktarının ne olabileceği noktasında toplanmaktadır.
Davalı/karşı davacı şirketin açmış olduğu hükümsüzlük istemli davanın 22.11.2023 tarihli duruşmasında, takip edilmeyen davanın İŞLEMDEN KALDIRILMASINA karar verildiği, 19.12.2024 tarihli duruşmada da yenilenmeyen davanın tefrikine karar verildiği ve mahkememizin ..... esasına kaydının yapıldığı, 20/12/2024 tarih, .... sayılı kararıyla, Takip edilmeyip dosyası işlemden kaldırılan ve süresinde yenilenmeyen KARŞI DAVANIN HMK’nın 150. maddesi uyarınca AÇILMAMIŞ SAYILMASINA, karar verildiği anlaşılmıştır.
Toplanan delillere, benimsenen delil tespit raporu ile 06/03/2025 tarihli bilirkişi ek raporu ve tüm dosya kapsamına göre;
... olduğu,
Tespit isteyen taraf vekilinin 09.02.2022 tarihli talep dilekçesinde özetle; müvekkilinin .... sayılı faydalı model belgesinin sahibi olduğu, aleyhine tespit istenen tarafların müvekkile ait faydalı modele konu ürünü kopyalayarak ticaretini yaptığı,.... Belediyesine ait ... anılan ürünün kullanıldığının öğrenildiği, bu durumun müvekkilinin faydalı modelden doğan haklarını ihlal edildiği anlamına geldiği, anılan eylemlerin aynı zamanda haksız rekabet teşkil edeceği, bu duruma karşılık ileride açılacak davalarda kullanmak üzere ... bulunan delillerin kaybolmadan tespitinin önem arz ettiği ifade ederek, söz konusu ihlalin tespitine yönelik delillerin toplanmasını talep ettiği,
Aleyhine tespit istenilen vekilinin 02/03/2022 tarihli dilekçesiyle, faydalı model olarak bahsi geçen salıncağın müvekkili tarafından üretilmediğini ve parka monte edilmediğini, parktaki çit korkuluklar üzerinde "..." yazıldığı üzere müvekkilin ürünleri sadece onlar olduğunu, ancak, karşı tarafın iddiası olan salıncaklarla müvekkili firmanın hiçbir alakasının bulunmadığını, müvekkilinin kataloglarında üretimi olan bir ürün olmadığını, bu ürünlerle ilgili husumetin müvekkiline yöneltilmemesi gerektiğini, ilgilinin, parkı yapıldığı belediyeden, ürünlerin faturaları sorulduğunda durumun açığa kavuşacağını, müvekkili... Vergi Numaralı ...İnşaatın taşeronu olarak buraya iş yaptığını, asıl işveren ile Belediye arasındaki sözleşme ve ürün listesinin sorulmasını talep ettiklerini ifade ederek, husumet itirazında bulundukları anlaşılmıştır.
6769 sayılı SMK’nın 142 nci maddesi hükmü uyarınca, 83 üncü maddenin birinci fıkrası hükmüne göre yeni olan ve 83 üncü maddenin altıncı fıkrası kapsamında sanayiye uygulanabilen buluşlar, faydalı model verilerek korunur. 6769 sayılı SMK’nın 145 inci maddesinde “Faydalı modele ilişkin açık bir hüküm bulunmadığı ve faydalı modelin özelliği ile çelişmediği takdirde bu Kanunda patentler için öngörülen hükümler, faydalı modeller hakkında da uygulanır” hükmü amirdir. Patentten doğan hakkın kapsamı ve sınırları 6769 Sayılı Kanunun 85 inci maddesinde;
(1) Patent sahibi, buluşun yeri, teknoloji alanı ve ürünlerin ithal veya yerli üretim olup olmadığı konusunda herhangi bir ayırım yapmaksızın patent hakkından yararlanır.
(2) Patent sahibinin, izinsiz olarak yapılması halinde aşağıda belirtilen fiillerin önlenmesini talep etme hakkı vardır:
a- Patent konusu ürünün üretilmesi, satılması, kullanılması veya ithal edilmesi veya bu amaçlar için kişisel ihtiyaçtan başka herhangi bir nedenle olursa olsun elde bulundurulması;
b- Patent konusu olan bir usulün kullanılması; c - Kullanılmasının yasak olduğu bilinen veya bilinmesi gereken usul patentinin kullanılmasının başkalarına teklif edilmesi.
ç - Patent konusu usul ile doğrudan doğruya elde edilen ürünlerin satılması, kullanılması, ithal edilmesi veya bu amaçlar için kişisel ihtiyaçtan başka herhangi bir nedenle elde bulundurulması” hükmü amirdir.
Ayrıca anılan Kanunun 89 uncu maddesinde patent korumasının kapsamı belirlenmiştir. Söz konusu madde;
(1) Patent başvurusu veya patentin sağladığı korumanın kapsamı istemler ile belirlenir. Bununla birlikte istemlerin yorumlanmasında tarifname ve resimler kullanılır.
(2) İstemler, kullanılan kelimelerin verdiği anlamla sınırlı olarak yorumlanamaz. Ancak istemler, koruma kapsamının tespitinde, buluşu yapan tarafından düşünülen fakat istemlerde talep edilmeyen, buna karşılık ilgili teknik alanda uzman bir kişi tarafından tarifname ve resimlerin yorumlanması ile ortaya çıkacak özellikleri kapsayacak şekilde genişletilemez.
(3) İstemler, başvuru veya patent sahibine hakkı olan korumayı sağlayacak ve üçüncü kişilere de korumanın kapsamı açısından makul bir düzeyde kesinlik ifade edilecek şekilde yorumlanır.
(4) Patent başvurusunun sağladığı korumanın kapsamı, patentin verilmesine kadar geçen süre için başvurunun yayınlanmış olan istemleri ile belirlenir. Ancak patentin verildiği hali veya itiraz veya hükümsüzlük işlemleri sonucunda değiştirilmiş hali, koruma alanının genişletilmemiş olması şartıyla başvurunun sağladığı korumayı geçmişe dönük olarak belirler.
(5) Patent başvurusu veya patentten doğan koruma kapsamının belirlenmesinde tecavüzün varlığının ileri sürüldüğü tarihte, istemlerde belirtilmiş unsurlara eşdeğer nitelikte olan unsurlar da dikkate alınır. Bir unsur, esas itibariyle istemlerde talep edilen unsur ile aynı işlevi görüyor, bu işlevi aynı şekilde gerçekleştiriyor ve aynı sonucu ortaya çıkarıyorsa, genel olarak istemlerde talep edilen unsurun eşdeğeri olarak kabul edilir.
(6) İstemlerin kapsamını belirlemek için patentin verilmesi ile ilgili işlemler sırasında veya patentin geçerliliği süresince, koruma kapsamının belirlenmesinde patent başvurusu veya patent sahibinin beyanları dikkate alınır.
(7) Patent, buluşla ilgili örnekler içeriyorsa istemler bu örneklerle sınırlı olarak yorumlanmaz. Özellikle ürün veya usulün sahip olduğu ilave özelliklerin patentte açıklanan örneklerde bulunmaması, bu örneklerde bulunan özellikleri kapsamaması veya bu örneklerde belirtilen her amaç veya özelliği gerçekleştirememesi hallerinde, ürün veya usul istemlerle sağlanan koruma kapsamının dışında tutulmaz.” hükmüne amirdir.
Yine anılan Kanunun 85 (2) maddesinde patent sahibinden izinsiz olarak yapılması halinde aşağıda belirtilen fiillerin önlenmesini talep etme hakkı olduğu görülmektedir.
a- Patent sahibinin izni olmaksızın buluş konusu ürünü kısmen veya tamamen üretme sonucu taklit etmek; b - Patent konusu olan bir usulün kullanılması,
c- Kullanılmasının yasak olduğu bilinen veya bilinmesi gereken usul patentinin kullanılmasının başkalarına teklif edilmesi,
ç- Patent konusu usul ile doğrudan doğruya elde edilen ürünlerin satılması, kullanılması, ithal edilmesi veya bu amaçlar için kişisel ihtiyaçtan başka herhangi bir nedenle elde bulundurulması.
Davacıya ait .... sayılı faydalı model, 01.02.2019 başvuru tarihinden itibaren 10 yıl süreliğine verilmiş faydalı modelin konusunu oluşturan buluş, oyun alanları, eğlence merkezleri, park, bahçe gibi açık veya kapalı yaşam alanlarında kullanıcıların oturup dinlendiği ve aynı zamanda keyifli vakit geçirebildikleri, daha eğlenceli bir ortam oluşturmak için ve görsel açıdan daha çekici hale getirilmesi için şebeke elektriğine bağlı içi LED’li bir renkli aydınlatma sistemi ile donatılmış bir ışıklandırılmış salıncak mekanizmasında (1) yapılan fonksiyonel ve görsel bir yenilik ile ilgilidir. Anılan faydalı modelin tek istemi olup, ihlal değerlendirmesinde esas alınacak olan bu istem ile istem konusu yapılanmanın daha iyi anlaşılmasına yönelik faydalı modelin teknik çizimlerinin tespit dosyasında sunulduğu anlaşılmıştır.
İstem 1 Kullanıcının salınım hareketi yaparken üzerine oturacağı, içerisinden LED ışığın geçmesiyle dışarıdan bakıldığında renkli bir görünüm veren ve tutacağa sahip olan bir gövde (2), gövde (2) üst kısmına bağlantı elemanı (3) vasıtası ile monte edilmiş şekilde yer alan, gövdenin (2) askıda kalarak salınım hareketi yapmasına olanak vererek gövdenin (2) ve gövde (2) üzerine oturan kişilerin ağırlığını taşıyan ve içerisinden gövde (2) içindeki LED'lerden gelen elektrik kablosunun geçtiği bir taşıyıcı halat (4), taşıyıcı halatın (4) boşta kalan ve asılacağı ucuna monte edilmiş şekilde yer alarak ışıklandırılmış salıncak mekanizmasının (1) istenilen yere sabitlenmesini sağlayan, içerisinden taşıyıcı halattan (4) gelen elektrik kablosunun geçerek şebeke elektriğine bağlanmasına olanak veren bir tutucu aparat (5) içeren ve gövdenin (2) taşıyıcı halat (4) ile bağlantı noktasında yer alan, gövdeden gelen elektrik kablolarının taşıyıcı halata (4) geçişi esnasında; elektrik kablolarının içerisinden geçtiği ve alt kısmının tam tur dönmesi ile gövdenin (2) de tam tur dönmesine olanak verirken, üst kısmının ise sabit bir şekilde kalarak içerisindeki elektrik kablolarının tam tur dönerek kopmasına engel olan bir tutucu parçaya (3.1) sahip ve tam tur dönme işlemine yardımcı olan rulmanlara (3.2) sahip bir bağlantı elemanı (3) içermesi ile karakterize edilen bir ışıklandırılmış salıncak mekanizması (1).
Davacıya ait faydalı model belgelerinin ihlaline yönelik iddiaların değerlendirilmesi ve delillerin tespiti;
İhlal değerlendirmesine ilişkin değerlendirmenin konusu, buluşun korunmak istenen unsurlarını açıklayan istemler ile ihlal ettiği ileri sürülen üründeki teknik özelliklerdir. Bu değerlendirmede faydalı modele konu buluş, “genel itibariyle” değil, istemlerde mevcut “bütün unsurları” ile ihlal ettiği ileri sürülen ürünle/usulle karşılaştırılır. Bir faydalı modelden doğan hakların ihlalinden söz edilebilmesi için öncelikle iddia konusu usulün/ürünün faydalı modelin kapsamında kalması gerekmektedir. En temel ifadeyle bir patent koruma kapsamında kalan bir üründen/usulden bahsedebilmek için değerlendirme konusu o üründe/usulde karşılaştırma konusu faydalı modelin en az bir istemindeki özelliklerin tamamının aynen veya eşdeğeriyle bulunması gerekir. Şayet istemde tanımlanan tüm unsurlar / özellikler aynen veya eşdeğer yolla iddia konusu üründe mevcutsa ve ilgili ürünün kanunda tecavüz olarak tanımlanan fiillere konu edilmesi halinde ihlalden söz edilecektir. Bir istemdeki unsurların yalnızca bir kısmının iddia/karşılaştırma konusu üründe/usulde bulunması ve buna karşılık diğer unsurların yerine farklı teknik özelliklerin kullanılmış olması halinde ise ihlal söz konusu olmaz.
Bu değerlendirmelerin yapılabilmesi için tespit isteyen tarafından belirtilen ... adresinde bulunan .... isteyen vekili ile birlikte 17.02.2022 tarihinde gidilerek incelemelerde bulunulmuştur. Parkta iddia konusu ürünün yer aldığı ve parktaki ürünlerin üzerindeki etiketlerde aleyhine tespit istenen firmanın isminin yer aldığı görülmüş ve bu durumlar fotoğraflanmıştır. İlgili fotoğraflara tespit raporunda yer verilmiştir.
Söz konusu faydalı model kapsamında kalan bir salıncak mekanizmasının aşağıda belirtilen şu özelliklerin tamamına sahip olması gerekmektedir:
 Kullanıcının salınım hareketi yaparken üzerine oturacağı, içerisinden LED ışığın geçmesiyle dışarıdan bakıldığında renkli bir görünüm veren ve tutacağa sahip olan bir gövde (2),
 gövde (2) üst kısmına bağlantı elemanı (3) vasıtası ile monte edilmiş şekilde yer alan, gövdenin (2) askıda kalarak salınım hareketi yapmasına olanak vererek gövdenin (2) ve gövde (2) üzerine oturan kişilerin ağırlığını taşıyan ve içerisinden gövde (2) içindeki
LED'lerden gelen elektrik kablosunun geçtiği bir taşıyıcı halat (4),
 taşıyıcı halatın (4) boşta kalan ve asılacağı ucuna monte edilmiş şekilde yer alarak ışıklandırılmış salıncak mekanizmasının (1) istenilen yere sabitlenmesini sağlayan, içerisinden taşıyıcı halattan (4) gelen elektrik kablosunun geçerek şebeke elektriğine bağlanmasına olanak veren bir tutucu aparat (5)
 gövdenin (2) taşıyıcı halat (4) ile bağlantı noktasında yer alan, gövdeden gelen elektrik kablolarının taşıyıcı halata (4) geçişi esnasında; elektrik kablolarının içerisinden geçtiği ve alt kısmının tam tur dönmesi ile gövdenin (2) de tam tur dönmesine olanak verirken, üst kısmının ise sabit bir şekilde kalarak içerisindeki elektrik kablolarının tam tur dönerek kopmasına engel olan bir tutucu parçaya (3.1) sahip ve tam tur dönme işlemine yardımcı olan rulmanlara (3.2) sahip bir bağlantı elemanı (3)
Ayrıca tespit isteyen tarafından talep dilekçesi ekinde sunulan haber sayfasına ilişkin ekran görüntülerine de tespit raporunda yer verildiği,
Tespit isteyen davacı vekili ve bilirkişi ile gidilen bu parktaki iddia konusu ürünün sökülerek unsurlarının tespit edilebilmesi neticesinde ilaveten aleyhine tespit istenen davalı firmaya ait işyerine gidilme ihtiyacı ortadan kalktığı konusunda tespit isteyen davacı taraf vekili ile karar verilmiş ve firmanın işyerine gidilmediği anlaşılmıştır.
Tespit raporunda üzerinde işaretlemeler yapılan ürün fotoğrafından anlaşılacağı gibi istemde yer alan özelliklerin tamamı inceleme konusu salıncakta mevcut olduğu, dolayısıyla, incelenen ürün tespit isteyen davacıya ait .... sayılı faydalı modelin koruma kapsamında kalan bir ürün olduğunun tespit edildiği,
Neticede, davalı firma tarafından Şehit Kıdemli ... kurulduğu anlaşılan iddia konusu ürünün, davacıya ait .... sayılı faydalı modelin koruma kapsamında kaldığı, davalının husumet itirazının yerinde olmadığı, davalı eylemlerinin faydalı model belgesinden doğan haklara tecavüz niteliğinde olduğu ve haksız rekabet oluşturduğu, dolayısıyla, davacının maddi ve manevi tazminat talep etme haklarının doğduğu kanaatine varılmıştır.
TAZMİNAT YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRME:
Tazminat hesaplaması yapılacak 28.09.2021-13.04.2022 tarih aralığının yaklaşık 7 ay olduğu, 2021 yılına tekabül eden dönemin yaklaşık 3 ay olduğu, 2022 yılına tekabül eden dönemin ise yaklaşık 4 ay olduğu,
Davacının 2021 yılı satış faturalarından bir salıncağın KDV hariç satış fiyatının 7.462.50.-TL olabileceği belirlendiği; dosya kapsamında ihlal konusu ürünün 2022 yılı satış fiyatına ilişkin herhangi bir veriye rastlanmadığından 2021 yılı satış fiyatı 2022 yılı için Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) ile güncellendiği; (Güncellemede 2021 yılı için ihlalin başlangıç ayı olan Eylül ayı endeksi, 2022 yılı içinse ihlalin bittiği Nisan ayı endeksi dikkate alınmıştır.)
Türkiye İstatistik Kurumunun Parasal Değer Güncelleme uygulaması üzerinden yapılan hesaplamaya göre:
2021 yılının Eylül ayında 7.462,50.-TL olan değer, 2022 yılının Nisan ayında Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi'ne göre güncellendiğinde 14.322,33.-TL olduğu,
Dolayısıyla 2021 yılında 1 adet salıncağın satış fiyatının KDV hariç 7.462.50.-TL,
2022 yılında 1 adet salıncağın satış fiyatının KDV hariç 14.322,33.-TL olabileceği,
Davalının defter ve belgelerini ibraz etmemiş olması ve dosya kapsamında davalı satış miktarlarını ve tutarlarını belirlemeyi sağlayacak başka bir veri bulunmaması nedeniyle tazminat hesaplaması yapılacak dönemde davacının üreterek stoklarında beklettiği belirlenen 105 adet salıncağın -davalının ihlal konusu ürünü üretip satması nedeniyle rekabeti olmasaydı- satışını yapabileceği ve bu satışlardan elde edeceği gelir kadar kazançtan mahrum kalmış olabileceği değerlendirilmiştir.
Yukarıda ifade edildiği üzere 3 ayı 2021 yılında 4 ayı da 2022 yılında olmak üzere ihlalin gerçekleştiği 7 aylık sürede davacı taraf davalının ihlali ve rekabeti olmasaydı 105 adet salıncaktan; 2021 yılında 3/7’si olan 105x3/7 = 45 adet, 2022 yılında 4/7’si olan 105x4/7 = 60 adet satış gerçekleştirebileceği,
Davacı tarafın bu satışları karşılığında; 2021 yılındaki satışlarından (45 x 7.462.50.-TL=) 335.812,50.-TL,
2022 yılındaki satışlarından (60 x 14.322,33.-TL =) 859.339,80.-TL olmak üzere toplam 1.195.152,30.-TL satış hasılatı elde etmiş olabileceği,
Hesaplanan satış hasılatlarına ilgili yılların karlılık oranları uygulandığında (2021 = 0,11 2022 =0,14),
2021 yılında 335.812,50.-TL x 0,11 = 36.939,37.-TL,
2022 yılında 859.339,80.-TL x 0,14 = 120.307,57.-TL olmak üzere toplam 157.246,94.-TL kazanç elde etmiş olabileceği değerlendirilmiştir.
Neticede, delil tespit raporu ile 06/03/2025 tarihli bilirkişi ek raporu, toplanan delillerden ve tüm dosya kapsamından;
Davalı firma tarafından ... kurulduğu anlaşılan iddia konusu ürünün, davacıya ait .... sayılı faydalı modelin koruma kapsamında kaldığı, davalı eylemlerinin faydalı model belgesinden doğan haklara tecavüz niteliğinde olduğu ve haksız rekabet oluşturduğu, dolayısıyla, davacının maddi ve manevi tazminat talep etme haklarının doğduğu, 6769 s. SMK’nun 151/2-a maddesine göre davacının davalıdan talep edebileceği maddi tazminat tutarının, 2021 yılında 36.939,37.-TL, 2022 yılında 120.307,57.-TL olmak üzere toplam maddi tazminatın 157.246,94.-TL olabileceği; olayın oluş şekli, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, ihlal süresi dikkate alındığında, 50.000,00.-TL manevi tazminatın hakkaniyete uygun olacağı anlaşıldığından, davanın kısmen kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H ÜK Ü M :
Davanın Kısmen Kabulüne,
Davalının tecavüz fiillerinin durdurulmasına,
157.246,94.-TL maddi tazminatın 28.09.2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline,
50.000,00.-TL manevi tazminatın 28.09.2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline,
Alınması gereken (207.246,94.x68,31/1000=)14.157,04.-TL harçtan peşin alınan 80,70‬.-TL harcın mahsubu ile bakiye 14.076,34‬.-TL eksik nispi ilâm harcının davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/A-13 ve Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi m.7/3 hükmü uyarınca 1.560,00.-TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan maddi tazminat için takdiren 40.000,00.-TL nispi ücreti vekaletin, hesap olunan manevi tazminat için takdiren 40.000,00.-TL nispi ücreti vekaletin, kabul edilen diğer istemler için 40.000,00.-TL maktu 3 ayrı ücreti vekaletin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 
Davanın kabul ret oranının takdiren %75 olarak belirlenmesine,
Harcın davanın yalnızca kabul edilen kesimi üzerinden alınması sebebi ile davacının peşin yatırdığı 80,70‬.-TL ilâm harcının tamamının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 
Davacının bunun dışında yapmış olduğu aşağıda dökümü yazılı 13.026,9‬0.-TL yargılama giderinin %75'inin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Davalının yapmış olduğu giderlerin tefrik edilen karşı dava yönünden yapıldığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
Yatırılan ve kullanılmayan gider avansının, hükmün kesinleşmesini müteakip re'sen yatıran tarafa iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı şirketin yokluğunda, tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde .... yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı.10.07.2025
Kâtip Hâkim ...
✍e-imzalıdır
✍e-imzalıdır
MASRAF DÖKÜMÜ
İlk Masraf : 92,20.-TL
Bilirkişi Ücreti : 6.000,00.-TL
Islah harcı : 3.551,75.-TL
Tespit Masrafları : 1.494,70.-TL
P.M. : 1.888,25.-TL
TOPLAM : 13.026,9‬‬0.-TL