Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesinin, Türk Ticaret Kanunu uyarınca birden fazla çekin zayi nedeniyle hasımsız iptali istemini ve davacının hak sahipliğini değerlendiren gerekçeli kararı.
Özet: Bu hukuki evrak, kaybedilen üç çekin iptali için açılan hasımsız bir davayı konu almaktadır. Davacı, kayıp çeklerin lehtarı olduğunu iddia ederek Türk Ticaret Kanununun ilgili maddeleri uyarınca iptallerini talep etmektedir. Mahkeme, davacının ibraz ettiği tahsilat makbuzlarını değerlendirirken, muhatap bankadan gelen bilgiler neticesinde çeklerden biri için davacının lehtar olmadığı tespitini yapmıştır. Bu durum, davacının iptal davasını açma hakkı için temel koşul olan "çekin zayi olduğu anda senet üzerinde hak sahibi olan meşru hamil" olma vasfının belirlenmesinde kritik bir rol oynamaktadır. Özetle, dava, çek iptali talebinin hukuki dayanakları ve davacının meşru hamil statüsünün deliller ışığında incelenmesi sürecini ele almaktadır.
T.C. SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2026/.....Esas - 2026/....
T.C. SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTÜRK MİLLETİ ADINA GEREKÇELİ KARARESAS NO : 2026/....KARAR NO : 2026/.....HAKİM : KATİP : DAVACI : VEKİLİ : Av. DAVALI : (-HASIMSIZ) DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))DAVA TARİHİ : 14/08/2026KARAR TARİHİ : 15/09/2026GEREKÇELİ KARARINYAZILDIĞI TARİH : 16/09/2026 Mahkememizde görülmekte bulunan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu md. 297/1(c)'ye uygun şekilde, tarafların iddia ve savunmalarının özetini, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delilleri, konuyla ilgili mevzuat hükümleri ve yargısal içtihatlar, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebepleri içerir şekilde hüküm verilerek,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:I-) Tarafların İddia ve Savunmalarının ÖzetiDavacı vekili tarafından UYAP üzerinden mahkememize ibraz edilen 29/01/2026 tarihli dava dilekçesi ile özetle; .....Ve ....Ticaret A.Ş.'nin ....Bankası A.Ş. ......nezdindeki 859937 numaralı hesabından keşide edilen 1882845 çek numaralı, 15.08.2026 tarihli, 125.000,00-TL (yüzyirmibeşbintürklirası) bedelli, ....A.Ş.'nin Türkiye ....A.Ş. ...Şubesi nezdindeki 10100530 numaralı hesabından keşide edilen 6097415 çek numaralı 15.08.2026 tarihli, 50.000,00-TL (ellibintürklirası) bedelli ve .....Ticaret A.Ş.'nin ...A.Ş. ....Şubesi nezdindeki 16073788 numaralı hesabından keşide edilen 3646221 çek numaralı, 16.08.2026 tarihli, 80.000,00-TL (seksenbintürklirası) bedelli çeklerin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. II-) Dava Türü ve Tarafların Anlaştıkları - Anlaşamadıkları HususlarDava, TTK'nun 818/s maddesi yollaması ile çeklerde de uygulanması gereken TTK 651 ve devamı maddeleri uyarınca açılmış zayi nedeniyle çek iptali davasıdır. III-) Çekişmeli Vakıalar Hakkında Toplanan DelillerDava dilekçesi ve ekleri incelendi.Davacının, .....A.Ş. tarafından düzenlenen 09.06.2026 tarihli tediye makbuzu görüntülerini dosyaya sunduğu anlaşılmıştır. Muhatap bankaya yazılan müzekkereye verilen cevabi yazı ekinde çek fotokopileri gönderilemiş; incelenen çek fotokopileri sonucu davacının, .....A.Ş.'nin Türkiye ....A.Ş. ...Şubesi nezdindeki 10100530 numaralı hesabından keşide edilen 6097415 çek numaralı 15.08.2026 tarihli, 500.000,00-TL (ellibintürklirası) bedelli çekte lehtar olmadığı anlaşılmıştır.IV-) Konuyla İlgili Mevzuat Hükümleri Ve Yargısal İçtihatlar6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 818/1-s. maddesi gereğince; iptal hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrasının poliçeye ait hükümler çek hakkında da uygulanacaktır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 757. maddesine göre; iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir. TTK'nun 651. maddesi gereğince; kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir. Aynı kanunun 652. maddesine göre de; kıymetli evrakı zayi eden kimse, iptal kararı alarak hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilir veya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilir. Keşidecinin senet üzerinde ileri sürebileceği bir hakkı mevcut değildir. Kaldı ki, çek iptali davası hasımsız olup, dava sonunda verilecek iptal kararı çek hamili 3. kişileri bağlamaz. Çekin iptal kararından sonra takibe konu olması halinde de, keşidecinin yine menfi tespit davası açarak bu çekten dolayı borçlu olmadığını ispat etmesi gerekir.TTK'nun 652. Maddesi gereğince; İptal kararı üzerine hak sahibi hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilir veya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilir. TTK'nun 818. maddesi yollamasıyla uyuşmazlığa uygulanması gereken aynı Yasa'nın 759/2. maddesi uyarınca, iptal isteminde bulunan kişinin çek elinde iken ziyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sunmak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlü olduğu belirtilmiştir.Çekin zayi olması nedeniyle iptal davasını, çekin zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan meşru hamil açabilir (....., .....; Çekin Zıyaı ve İptali, Erzurum - 2014, s. 85). Hak sahibi olan meşru hamil, hakkını senetsiz olarak ileri sürebilmesi veya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilmesi için, kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyaın ortaya çıktığı anda senedin iptaline karar verilmesini isteyebilecektir.V-) Sabit Görülen Vakıalar, Bunlardan Çıkarılan Sonuç ve Hukuki SebeplerBu açıklamalar doğrultusunda, somut olayda davacı tarafın, dosyaya sunduğu tahsilat makbuzu ile iptalini talep ettiği çeklerin kendisine verildiğini, başka bir değişle lehtar olduğunu iddia ettiği, muhatap bankaya yazılan müzekkereye verilen cevabi yazıda, ....Ticaret A.Ş.'nin Türkiye ....A.Ş. ....Şubesi nezdindeki 10100530 numaralı hesabından keşide edilen 6097415 çek numaralı 15.08.2026 tarihli, 500.000,00-TL (ellibintürklirası) bedelli çekin, meşru hamil arafından 17/08/2026 tarihinde muhatap bankaya ibraz edildiği ve karşılıksız işlemine tabi tutulduğu, çekte lehtar olarak hamiline kavramı yerine lehtar isim ve soy isminin (......) yer aldığı, davacının alacaklı olmadığı anlaşılmıştır. Davacı asilin, Mahkememizin 2026/.... E., 2026/...E., 2026/.... E. Ve 2026/... E. Sayılı dosyalarında da ....Ticaret A.Ş'nin keşidecisi olduğu bir çok çek için çek iptali davası ikame ettiği, söz konusu çeklerden (2026/691 E. Ve 2026/731 E. Sayılı dosyalarda) 2 adet çekin, bizzatihi çekte lehtar olarak yer alan şahıslar tarafından mahkememize ibraz edildiği anlaşılmıştır. Davacı tarafın, davaya konu çeklerde lehtar olmadığı halde, dosyaya sunduğu tediye makbuzu görüntüleri ile çeklerde lehtarmış izlenimi vererek, hiçbir hakkı olmadığı halde, eldeki davaları açtığı ve bu nedenle de 6100 s. HMK md. 329/2 uyarınca taraf vekilleri hakkında disiplin para cezası uygulanması gerektiği kanaatine varılmıştır.Davadan feragat 6100 sayılı HMK’nun 307. maddesinde davacının talep sonucundan kısmen ya da tamamen vazgeçmesi şeklinde tanımlanmış olup, HMK.'nun 311. maddesinde, feragatin kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğuracağı; 310. maddesinde ise, hüküm kesinleşinceye kadar her zaman davadan feragat edilebileceği hükümleri düzenlenmiştir. Somut olayda, davacı vekili tarafından davadan feragat edilmekle, feragatın yargılamaya tek yönlü olarak son veren ve kesin bir hükmün sonuçlarını doğuran taraf işlemi olması nedeniyle davanın feragat nedeniyle reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.Hüküm: Gerekçesi Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;1-Davanın Feragat Sebebiyle REDDİNE,2-Harçlar kanunu gereğince davadan feragat veya davayı kabul veya sulh, muhakemenin ilk celsesinden önce vuku bulduğundan, maktu karar ve ilam harcının üçte biri olan 244,00-TL harcın mahsusu ile fazladan alınan 488,00-TL'nin yatıran tarafa iadesine,3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,4-Artan gider avansının karar kesinleştiğinden yatırana iadesine,5-Gerekçeli kararın HMK 321/2 maddesi gereğince davacı vekiline tebliğine,6-6100 s. HMK md. 329/2 uyarınca; hiçbir hakkı olmadığı halde dava açan davacının TAKDİREN -5.000,00- TL DİSİPLİN PARA CEZASI İLE CEZALANDIRILMASINA, CEZA TUTARININ HAZİNEYE İRAT KAYDINA, 7-Disiplin para cezalarının, infazı için tahsil müzekkeresi yazılarak Mucur Malmüdürlüğü'ne GÖNDERİLMESİNE, 8-Yatırılan teminatın kararın kesinleşmesi beklendikten sonra talep halinde yatırana iadesine,Dair, dosya üzerinde, davacı vekiline tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere tensiben karar verildi. 15/09/2026Katip e-imza Hakim e-imza