Antalya Bölge Adliye Mahkemesinin itirazın iptali davasında trafik kazası kaynaklı kazanç ve araç değer kaybı alacaklarına dair icra inkar tazminatı, zaman aşımı ve hesaplama itirazlarının istinaf incelemesi.
Özet: Bu hukuki belge, bir trafik kazası sonrası oluşan kazanç kaybı ve değer kaybı alacaklarının tahsili amacıyla başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali davasında ilk derece mahkemesinin verdiği kısmen kabul kararına karşı yapılan istinaf başvurularını değerlendirmektedir; davacı taraf, alacağın likit olduğu gerekçesiyle reddedilen icra inkar tazminatı talebinin kabulünü isterken, davalılar ise davanın zamanaşımına uğradığı, yetkisizlik, sigortaya başvuru zorunluluğu, bilirkişi raporundaki eksiklikler ve vekalet ücreti hususları gibi nedenlerle davanın tamamen reddedilmesi gerektiğini savunmuşlardır.

T.C.

ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
KARAR TARİHİ:06/03/2025
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi
DAVA:İtirazın İptali
GEREKÇELİ KARAR
YAZIM TARİHİ:17/03/2025
İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.
Üye hakimin görüşü değerlendirildi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin maliki olduğu ... plakalı aracın karışmış olduğu kaza nedeniyle Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında davalılar aleyhine dava açıldığını, davanın kabul edilerek kesinleştiğini, Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nde fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak dava açıldığından bakiye 5.125,00 TL kazanç kaybı ve 8.500,00 TL değer kaybı yönünden Antalya Genel İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasında takip başlatıldığını, davalıların takibe itirazı üzerine takibin durduğunu beyan ederek itirazın iptaline, takibin devamına, %20 oranında icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davalı ... İnşaat Nakliye Temizlik İth. İhr. San. ve Tic. A.Ş. vekili; mahkemenin yetkisiz olduğunu, davanın zaman aşımına uğradığını beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; "davacının kaza tarihi olan 01.05.2017 ve takip tarihi olan 29.05.2019 tarihleri arasında işleyecek yasal faizi talep edebileceği anlaşıldığından ve bu tutar mahkemece 2.546,57 TL olarak hesap edildiğinden davacının bu miktar üzerinden işlemiş faiz talep edebileceği, ancak davacı alacağı takip tarihi itibariyle kesinleşmeyen bir karara dayandığından alacağın yargılamayı gerektirdiği kanaati ile icra inkar tazminatı talebinin reddine hükmedildiği" gerekçesiyle "davanın kısmen kabulü ile; davalıların Antalya Genel İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazın kısmen iptaline, takibin 13.625,00 TL asıl alacak, 2.546,57 TL işlemiş faiz üzerinden devamına, asıl alacağa takip tarihinden itibaren uygulanacak yasal faiz ve takip giderleri ile tahsile imkan verecek tarzda takibin devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine, alacak yargılamayı gerektirdiğinden icra inkar tazminatı talebinin reddine" karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Karara karşı, davacı vekili, davalı ... İnşaat Nakliye Temizlik İth. İhr. San. ve Tic. A.Ş. vekili ve katılma yoluyla davalı ... ayrı ayrı istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının icra inkar tazminatına hak kazanıp kazanmadığının taraflar arasında uyuşmazlık konusu olduğunu, bilindiği üzere icra inkar tazminatına hak kazanılması için bunun açıkça talep edilmesinin ve alacağın likit olması gerektiğini, somut olayda davacının talebinin daha önce bilirkişi raporuyla tespit edilip hüküm altına alınan ve bozma dışı kalarak kesinleşen tazminat alacağına yönelik olduğundan alacağın likit olup davacı lehine icra inkar tazminatına hükmedilmesi gerekirken bu talebin reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu beyan ederek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
Davalı ... İnşaat Nakliye Temizlik İth. İhr. San. ve Tic. A.Ş. vekili istinafi dilekçesinde özetle; dava konusu itibari ile ZMMS kapsamında güvence altına alınan kalemleri içermekte olduğunu, bu nedenle yasal düzenlemeler uyarınca öncelikle sigorta şirketine talepte bulunmasının zorunlu olduğunu, davacının değer kaybı ve maddi kazanç kaybı kalemleri açısından sigorta şirketine başvuru şartını yerine getirip getirmediği yerel mahkemece araştırılmadığını, nitekim cevap dilekçelerinde sigorta şirketine ihbarda bulunulmasını talep edilmişse de mahkemece mezkur durum irdelenmeden hüküm tesis edildiğini, bilirkişi tarafından aracın değer kaybı hesabı yapılırken davacıya ait aracın daha önce trafik kazasına karıştığını ve hasara uğradığını belirtildiğini ancak aracın güncel değerinin hesaplanırken tramer hasar değeri ile değişen ve boyanan kaporta kısımlarının gözetilmeden herhangi bir değerlendirme yapılmaksızın aracın hasarsız değeri üzerinden piyasa araştırması yapıldığını, dava konusu trafik kazasının 01/05/2017 tarihinde meydana geldiğini, bilindiği üzere 2918 sayılı Yasa uyarınca trafik kazaları nedeniyle ikame edilecek tazminat davalarının 2 yıllık zamanaşımına tabii olduğunu, bu nedenle mezkur davanın zamanaşımı nedeniyle reddi gerektiğini, yerel mahkemece kısmen kabul kısmen red hükmü tesis edilğini, ancak kısmen red kararına tekabül eden vekalet ücretinin taraflarına hükmedilmediğini, mezkur durumun açık bir ortadan kaldırma nedeni olduğunu, beyan ederek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... katılma yoluyla sunmuş olduğu istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu itibariyle ZMSS kapsamında güvence altına alınan kalemleri içermekte olduğunu, bu nedenle yasal düzenlemeler uyarınca öncelikle sigorta şirketine talepte bulunmasının zorunlu olduğunu, davacının değer kaybı ve maddi kazanç kaybı kalemleri açısından sigorta şirketine başvuru şartını yerine getirip getirmediğinin ilk derece mahkemesince araştırılmadığını, davacı tarafın sebepsiz zenginleşme saiki ile hareket ettiğini, yerel mahkemece mezkur durum değerlendirilmeksizin hüküm kurulduğunu, bilirkişi tarafından yapılan hesaplamaların %100 kusur oranında değerlendirilerek sonuca gidildiğini, yerel mahkemece bu durum düzeltilmeden hüküm kurulduğunu, Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi dosyasında yer alan bilirkişi raporları ile yetindiğini, bilirkişilerce değer kaybı hesabı yapılırken davacıya ait aracın daha önce trafik kazasına karıştığı ve hasara uğradığının belirtildiğini, ancak aracın güncel değeri hesaplanırken tramer hasar değeri ile değişen ve boyanan kaporta kısımları gözetilmeden herhangi bir değerlendirme yapılmaksızın aracın hasarsız değeri üzerinden piyasa araştırması yapıldığını, bilirkişi tarafından kazanç kaybı başlıklı hesaplamada günlük kira ve aylık kiralama bedellerinin oldukça yüksek hesaplandığını, aracın tamir süresinin afaki mahiyette 30 gün olarak belirtildiğini, dava konusu trafik kazasının 01/05/2017 tarihinde meydana geldiğini, bilindiği üzere 2918 sayılı Yasa uyarınca trafik kazaları nedeniyle ikame edilecek tazminat davalarının 2 yıllık zamanaşımına tabi olduğunu, bu nedenle davanın zamanaşımı nedeniyle reddinin gerektiğini beyan ederek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Dava, araç değer kaybı ve kazanç kaybına bağlı alacak nedeniyle ilamsız surette icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.
Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf edenin sıfatı ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Davacı tarafından açılan davada 16.466,49 TL dava değer üzerinden itirazın iptali istemine bulunulmuş olup, yargılama sırasında alınan bilirkişi raporu sonrasında ilk derece mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilerek asıl alacak ve takip öncesi faiz olmak üzere toplam 16.171,57 TL yönünden davanın kabulüne, bakiye kalan miktar bakımından davanın kısmen reddine karar verildiği, bu doğrultuda davacının istinafı yönünden reddedilen alacak miktarı ve dava değerinin 294,92 TL olduğu sabit olup, bu miktarın karar tarihi olan 2021 yılı ilk derece mahkemeleri için belirlenen kesinlik sınır değeri olan 5.880,00 TL'nin altında kaldığı anlaşılmakla; davacının reddedilen dava değeri yönünden ilk derece mahkemesi kararının karar tarihi itibariyle belirlenen kesinlik sınırının altında kaldığı anlaşılmakla istinaf kanun yoluna başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 341/2 ve 352/1-b maddesi gereğince usulden reddine karar verilmesi gerekmiştir.
6100 sayılı HMK'nın 348. maddesinde; "İstinaf dilekçesi kendisine tebliğ edilen taraf, başvurma hakkı bulunmasa veya başvuru süresini geçirmiş olsa bile, vereceği cevap dilekçesi ile istinaf yoluna başvurabilir. İstinaf yoluna asıl başvuran taraf, buna karşı iki hafta içinde cevap verebilir. İstinaf yoluna başvuran, bu talebinden feragat eder veya talebi bölge adliye mahkemesi tarafından esasa girilmeden reddedilirse, katılma yolu ile başvuranın talebi de reddedilir." hükümleri yer almaktadır.
Dosya kapsamında yapılan incelemede ilk derece mahkemesi kararının davalı ... 'e 11/12/2021 tarihinde tebliğ edildiği, yine davacı vekili tarafından dosyaya sunulan istinaf dilekçesinin de davalı ...'e 03/01/2022 tarihinde tebliğ edildiği, davacı ... tarafından Batman Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesi aracılığıyla sunulan 04/01/2022 havale tarihli dilekçede ise davacının istinafına cevapları ile birlikte ilk derece mahkemesi kararına karşı istinaf sebeplerini de içerir beyanların olduğu anlaşılmakla davalı ...'ın ilk derece mahkemesi kararına karşı yasal sürede her ne kadar istinaf talebi bulunmamakta ise de; davacı vekilinin istinaf istemine karşılık katılma yoluyla 04/01/2022 tarihli dilekçe ile istinaf isteminde bulunduğu kanaatine varılmıştır.
Ancak, davacının istinaf isteminin karar tarihi olan 2021 tarihi itibariyle geçerli olan reddedilen dava değeri yönünden kesinlik sınırı altında kaldığı ve bu nedenle davacının istinaf isteminin usulden reddine karar verilmesi gerektiği sabit olmakla davalı ...'in davacının istinafına katılmak yoluyla istinaf isteminde bulunduğu da göz önüne alındığında 6100 sayılı HMK'nın 348/2 maddesi uyarınca istinaf yoluna başvuran davacının istinaf isteminin esasa girilmeden usulden reddine karar verilmesi nedeniyle katılma yoluyla istinaf isteminde bulunan ...'in istinaf isteminin de usulden reddine karar verilmesi gerekmiştir.
Davalı ... Tic. A.Ş.'nin istinaf istemleri bakımından somut dosya incelendiğinde ise; davacıya ait ... plakalı aracın 01/05/2017 tarihinde karıştığı kazaya ilişkin uğranılan hasarın tazmini için davalının da taraf olduğu 23.06.2017 tarihinde açılan tazminat davası Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas ... Karar sayılı dosyasında yapılan yargılama sonunda görülerek karara bağlanmış ve kesinleşmiştir. Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas ... Karar sayılı dosyasında yer alan ... tarihli bilirkişi raporunda ... plakalı aracın meydana gelen trafik kazası nedeniyle yeni bir araç ikame edilebilmesi için geçecek makul sürenin 30 gün olarak belirlendiği ve bu süre içerisinde davacının kazanç kaybının 7.500,00 TL olduğu, yine davacı aracındaki hasarın onarılması sonucu rayiç piyasa değerindeki değer kaybının kaza tarihi itibariyle 12.000,00 TL olarak tespit edildiği, aynı dosya kapsamında Ankara Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi'nin 28/02/2018 tarihli raporunda davacının araç sürücüsü dava dışı 3. kişinin meydana gelen kazada %25, davalı şirketin araç işleteni olduğu ... plaka sayılı aracın sürücüsü diğer davalı ...'in ise %75 oranında kusurlu olduğu tespit edilmiştir. Adı geçen dosyada talep arttırılmadığından mahkemece değer kaybı yönünden 500,00 TL, kazanç kaybı yönünden ise 500,00 TL bedelin ödenmesine hükmedilmiştir.
29/05/2019 tarihinde Antalya Genel İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı (kapanan Antalya 12. İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı) dosyasında bakiye 36.193,55 TL asıl alacak (8.500,00 TL bakiye değer kaybı, 5.125,00 TL bakiye kazanç kaybı ve 22.568,55 TL bakiye hasar miktarı), 6.764,71 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 42.958,26 TL tutarında davacı tarafça ilamsız surette icra takibinin yapıldığı, yapılan ilamsız surette icra takibinin davalı borçlular tarafından yasal süresinde yapılan itiraz üzerine takibin durması sonrası İİK'nın 67. maddesinde belirlenen hak düşürücü süre içerisinde itirazın iptali istemi ile takibe konu alacağın değer kaybı ve kazanç kaybı miktarından ibaret bir kısım alacak miktarı olan 13.625,00 TL (8.500,00 TL bakiye değer kaybı, 5.125,00 TL bakiye kazanç kaybı) asıl alacak ve bu asıl alacağa işlemiş 2.841,49 TL takip öncesi faiz yönünden itirazın iptali istemiyle eldeki davanın açıldığı anlaşılmaktadır. (Bakiye hasar bedeli olan 22.568,55 TL, asıl alacak bakımından ise Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası kapsamında itirazın iptali istemine başvurulduğu görülmüştür)
Davalı, ... Tic. A.Ş.'ye dava dilekçesinin 28/07/2021 tarihinde tebliğ edilmesi üzerine davalı şirket vekili tarafından 31/07/2021 tarihli cevap dilekçesi ile yasal 2 haftalık cevap süresi içerisinde zamanaşımı def'inde de bulunarak cevap ve itirazlarının sunulduğu anlaşılmakta ise de; ilk derece mahkemesince davalı şirket vekilinin cevap dilekçesinde ifade edilen zamanaşımına yönelik def'isi dikkate alınmaksızın, gerekçede tartışılmadan ve değerlendirilmeden yazılı olduğu şekilde karar verilmiş olması doğru görülmemiştir.
Bu nedenlerle, davacı vekilinin istinaf isteminin HMK'nın 341/1 ve 352/1-b maddeleri uyarınca usulden reddine, davalı ...'in katılma yoluyla istinaf istemini ise HMK'nın 348/2 maddesi uyarınca usulden reddine; davalı ... Tic. A.Ş. vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı vekilinin ilk derece mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 352/1-b maddesi gereğince USULDEN REDDİNE,
2-Katılma yoluyla istinaf başvurusunda bulunan davalı ...'in istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 348/2 maddesi uyarınca USULDEN REDDİNE,
3-Davacı ve davalı ... tarafından yatırılan istinaf karar ve ilam harcının talep halinde yatıran tarafa İADESİNE,
4-Davacı ve davalı ... tarafından yapılan istinaf yargılama giderinin kendi üzerilerinde BIRAKILMASINA;
5-Davalı ... ... A.Ş. vekilinin ilk derece mahkemesinin kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN KABULÜNE,
6-6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 17/11/2021 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
7-6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
8-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin olarak yatırılan istinaf karar harcının ilk derece mahkemesince talebi halinde davalı ... ... A.Ş.'ye İADESİNE,
9-Davalı ... ... A.Ş. tarafından yapılan istinaf yargılama giderinin ilk derece mahkemesinde yapılacak yargılama sonunda dikkate ALINMASINA,
10-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından taraflar leh ve aleyhine vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
11-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince peşin alınan ve harcanmayan istinaf gider avansının ilk derece mahkemesince ilgiliye İADESİNE,
12-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara TEBLİĞİNE,
Dair, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle ve HMK'nın 353/1-a maddesince kesin olarak karar verildi.
...