Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi, kambiyo senetlerinden kaynaklanan itirazın iptali davasında dolandırıcılık iddiaları ve ödenmeyen çekler üzerine yerel mahkeme kararının istinaf incelemesi.
Özet: Davacı, kurduğu şirketin üretimini davalı şirkete yönlendirmesi sonucu aldığı ve üçüncü kişilere ciro ettiği çek ile senetlerin karşılıksız çıkması üzerine malvarlığını kaybettiğini ileri sürerek, davalılar aleyhine başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptali ile takibin devamına ve icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ederken; davalılar ise çek/senet borçlarının konkordato sürecine rağmen ödendiğini, taşınmazlar üzerindeki hacizlerin kalktığını, davacının dolandırıcılık iddialarını kabul etmediklerini ve şirketin devri karşılığında davacının önemli bir kazanç elde ettiğini savunarak davanın reddini istemiştir.
T.C.
GAZİANTEP BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 11. HUKUK DAİRESİDOSYA NO : 2025/397 KARAR NO : 2026/717T Ü R K M İ L L E T İ A D I N Aİ S T İ N A F K A R A R IDOSYA NO : ..KARAR NO :..T Ü R K M İ L L E T İ A D I N Aİ S T İ N A F K A R A R IBAŞKAN : ..ÜYE : ..ÜYE : ..KATİP :..İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİKARAR TARİHİ : ..NUMARASI : İHTİYATİ HACİZTALEP EDEN :.. VEKİLİ : AV...KARŞI TARAF :..MÜTEVEFFA :.. DAVANIN KONUSU : İtirazın İptali (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)İSTİNAF KARARININ KARAR TARİHİ : ..YAZIM TARİHİ : ..Taraflar arasında görülen davada yerel mahkemece verilen karar davalı tarafça istinaf edilmekle, dosyadaki tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:DAVA: Davacı . . vekili dava dilekçesinde özetle: Davacının .. tarihinde .. Otomotiv Ve Metal San. Tic. Ltd. Şti.'ni (. Şirketi) kurduğunu, tescilli ". ." markası ile otomatik asansör kapısı imalatına başladığını, şirket personeli/ustası dava dışı ..önerisiyle dava dışı..şe aldığını..tüm üretimi davalı . .. sahibi olduğu davalı . .. Mühendislik İnşaat Makina Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketine (.. Şirketi) yönlendirdiğini, bu şirkete fatura edilen ürün karşılığında çek ve senetler alındığını, alınan çek ve senetlerin ciro edilerek tedarikçi firmalara verildiğini, çek ve senetlerin karşılıksız çıkması üzerine davacının üçüncü kişilere bu tutarları ödemek zorunda kaldığını, ödemeler sebebiyle davacının tüm marvarlığını kaybettiğini, .. Organize Sanayi Bölgesindeki taşınmazınında elinden alındığını, davacının paydaşı olduğu davalı .. Şirketini .. Noterliğinin .. Tarih, .. Yevmiye numaral..ile dava dışı ... sonra ..bilahere davalı ..eşi davalı . .. devrettiğini, ödemeyen çek ve bonolar için protokol imzaladıklarını, ancak bu protokoldeki tüm borçları ödeme konusundaki vaatlerini tutmadıklarını, teminat olarak verdikleri senedin protesto gördüğünü, davalı .. ve dava dışı .. hakkında nitelikli dolandırıcılık suçundan .. Cumhuriyet Başsavcılığının.. Soruşturma sayılı dosyası ile suç duyurusunda bulunduklarını... Asliye Ticaret Mahkemesinin .. D. İş sayılı dosyasından ihtiyati haciz kararı aldıklarını, .. İcra Dairesinin .. Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlattıklarını, itiraz üzerine takibin durmasına karar verildiğini, borçluların taahhütlerinin teminatı olarak bono düzenlediklerini, ancak sözleşme gereğince kaldırmayı ..plakalı araç ile ...parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan hacizleri kaldırma taahhüdünü yerine getirmediklerini, bu nedenle bononun yasal olarak takibe konu edildiğini, borçluların itirazlarının haksız olduğunu, davalıların itirazının iptali ile takibin devamına karar verilmesini, ayrıca lehinde icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.CEVAP: Davalı ..vekili cevap dilekçesinde özetle: Müvekkilleri ile davacı arasında hisse alışverişinin söz konusu olmadığını, müvekkillerinden .. . Otomotiv hisselerini ..tarihinde .. ve .. tarihinde ..devir aldığını, şirket tek ortaklı hale getirdiğini, dava dışı .. ile ilgi ithamların müvekkilleriyle hiçbir ilgisi bulunmadığını, bu kişinin davacının çalışanı olduğunu, müvekkili .. Asansör firması ile .. Otomotiv arasında ticari ilişki olduğunu, bu şirkete çekler verildiğini, .. Otomotiv tarafından bu çeklerin 3. kişilere ciro edildiğini, . .. firmasının .. tarihinde konkordato başvurusu yapması ve verilen mühlet içinde mahkemece verilen tedbir kararı gereği çeklerin ödenemediğini, ancak müvekkilinin çok kısa süre siçinde konkordatodan feragat ederek tüm çek borçlarını ödediğini,.. plakalı araç kaydının tetkiki halinde borcun ödenmiş ve hacizlerin tamamının düştüğünün görüleceğini,.. parselde kayıtlı taşınmazın takyidat listesindeki icra takip dosyalarından kaynaklanan borçların ödenmiş ve hacizlerin tamamının düşmüş olduğunu, davacının icra dosyalarına müracaat ederek hacizlerin düştüğü gerekçesiyle kaldırılmasını talep etmesi halinde haciz şerhlerininde dava açmasına gerek kalmadan kaldırılacağını, davacının alacağını ispat edemediğini, bu nedenlerle haksız ve mesnetsiz davanın reddini talep etmiştir.Davalı .. Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle: Davacının .. Asliye Ticaret Mahkemesinin...İş sayılı dosyasından müvekkili şirketinde aralarında bulunduğu 3 şirket ve 2 gerçek kişi aleyhine ihtiyati haciz kararı aldığını, ihtiyati haciz kararına müvekkili şirket adına itiraz edildiğini, mahkemece yapılan değerlendirme sonrasında haczin kaldırılmasına karar verildiğini, sonrasında davacı tarafça .. İcra Müdürlüğünün.. Esas sayılı dosyasından esas takibe geçildiğini, icra takibine karşı yasal süresinde itiraz edildiğini, sonrası itirazın iptali davası açıldığını, davacının, dava dışı kişiler tarafından dolandırıldığı kandırıldığı gibi iddiaların kabullerinde olmadığını, bir şirketi dönem şartları itibariyle çok yüksek bir bedelle elden çıkaran davacının şirketin devrine karşılık bir çok gayrimenkul aldığını, devir sürecinde sadece karşılıksız çek ve senet alındığı yönündeki davacı iddiasının dinlenilmesinin mümkün olmadığını, davacının kendisine ait .. parselde kayıtlı taşınmaz ve.. plakalı araçta takyidatlar sebebiyle protokolde taahhüt edilen .. TL alacağın istenebilir hale geldiğini iddia ederek huzurdaki davayı açtığını, davanın haksız ve mesnetsiz olduğunu, icra takibine konu senetteki ciro silsilesine göre müvekkili şirket aleyhine icra takibi yapılamayacağını, davacının lehtar olduğunu ve kendisinden önceki keşideciye karşı takip yapabileceğini, icra takibine konu edilen senedin alonjuna dikkat edildiğinde lehtar olan . .. ciro yoluyla takibe konu senedi devrettiğini, bu aşamadan sonra lehtarın yeniden ciro yoluyla takibe konu senedi devralmasının hukuken mümkün olmadığını, senet olarak nitelendirilen belgede tahrifatlar bulunduğunu, husumet itirazında bulunduklarını, davacının dayandığı .. tarihli sözleşmede müvekkilini taahhüt altına sokan bir durumun olmadığını, davacının dava dilekçesinde iddia ettiği taşınmazda ve araçta hukuken geçerli bir haciz ya da takyidatın söz konusu olmadığını, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.YEREL MAHKEME KARARI: İlk derece mahkemesince; ".. İcra Müdürlüğünün ..Esas sayılı dosyasının incelenmesinde özetle: Alacaklının dosyamız davacısı . .., borçluların dosyamız davalıları . . . . Asansör İmalat Sanayi İnşaat Plastik Tekstil Ve Dış Ticaret .. Sanayi Ticaret Limited Şirketi olduğu ve senede dayalı ilamsız takip yapıldığı, davalıların borca itiraz ettiği, takibin davalılar yönünden .. tarihinde durmasına karar verildiği anlaşılmıştır. .. Cumhuriyet Başsavcılığının ..Soruşturma sayılı dosyasının incelenmesinde özetle: Müştekinin davacı . .. olduğu, şüphelilerinin dosyamız davalılarından . . ile dava dışı .. olduğu, suçun tacir veya şirket yöneticileri ile kooperatif yöneticilerinin dolandırıcılığı olduğu, yapılan soruşturma neticesinde kamu adına kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği, verilen kararın kesinleştiği anlaşılmıştır. .. Tapu Müdürlüğü cevabi yazısının incelenmesinde .. kayıtlı taşınmaz üzerine .. İcra Müdürlüğünün.. Esas sayılı dosyasından konulan hacizlerin .. tarihinde terkin edildiği.. tarafından konulan hacizlerin halen terkin edilmediği anlaşılmıştır. .. . Birliğinin .. tarihli cevbi yazısını incelenmesinde davacı adına kayıtlı .. kayıtlı araç üzerine . İcra Müdürlüğünün..Esas sayılı dosyasında konulan hacizlerin .. tarihinde terkin edildiği,.. tarafından konulan hacizlerin halen terkin edilmediği anlaşılmıştır. (...) Davacı alacağına dayanak olarak bir adet tarafları davacı ve davalı şirketler olan protokol ile protokolün icrasının teminatı olarak alındığı iddia olunan bir adet senede dayanmaktadır. Protokolün incelenmesinde, protokol tarihinin .. olduğu, davacı ile davalılar . . Ltd. Şti, Depsan Otomotiv Ltd. Şti ve . . Ltd Şti’nin, davacı . ., dava dışı . .. üzerinde kayıtlı taşınmaz, traktör ve davacı . ..’in emekli maaşı üzerindeki haciz, ipotek ve rehinin davalı şirketler tarafından kaldırılmasının sağlanması için anlaşmada bulunulduğu, bunun için davalı şirketlerden .. Otomotiv Ltd. Şti’nin keşidecisi olduğu, davacının lehdarı olduğu, .. TL bedelli, vade tarihi boş olan, .. düzenleme tarihli bono alındığı, davacı . ., dava dışı.. üzerinde kayıtlı taşınmaz, traktör ve davacı .’in emekli maaşı üzerindeki ipotek, rehin ve hacizlerin kaldırılması durumunda bononun keşideciye iade edileceği, . içerisinde anlaşma doğrultusunda haciz ve ipoteklerin kaldırılmaması halinde bononun tahsili için harekete geçilebileceğinin kararlaştırıldığı görülmektedir. Protokolün tanzim tarihine 2 yıl ilave edildiğinde, yani .. tarihine kadar protokol şartları gerçekleştirilmez ise senedin tahsili mümkün hale gelecektir. Gelen yazı cevaplarına göre bildirilen araç ve taşınmaz üzerindeki hacizler kaldırılmıştır ancak; bu hacizlerin kaldırılması için bizzat davacının .. İcra Dairesinin .. esas sayılı dosyasına ödeme yaptığı anlaşılmıştır. Bir başka ifade ile protokol uyarınca taşınmaz, araç ve emekli maaşı üzerindeki takyidatlar, davalılar tarafından borç ödenerek kaldırılmayınca, bizzat davacı tarafından ödemeler yapılarak takyidatların kaldırıldığı anlaşılmıştır. Nitekim takip dosyası UYAP üzerinden getirtilmiş, incelenmesinde; alacaklı vekilinin borcu haricen tahsil ettiklerine, tahsil harcınında yine borçlu . .. alınarak takyidatların kaldırılmasına yönelik talebini .. üzerinden dosyaya sunduğu, .. tarihinde İcra .. tarafından tutulan "karar tensip tutanağı" içeriğine göre borcun haricen kapatıldığı, senet aslınında dosyamız davacısı .. teslim edildiği tutanak altına alınmış,.. ıslak imzası ile de senet aslını teslim aldığı anlaşılmıştır. Anılan gerekçeler karşısında davalıların protokol gereklerini yerine getirmedikleri, davacının senedi takibe koyma ve bedelini talep etme hakkının doğduğu, takibe yapılan itirazın haksız olduğu kanaatine varılmış, davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir. Alacağın likit olması ve davacının talepte bulunması gözetilerek alacağın % 20 si oranında icra inkar karar verilmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçesiyle davanın kabulüne ve icra inkâr tazminatına karar verilmiştir. İSTİNAF NEDENLERİ: Davalı .. Şirketi istinaf dilekçesinde; protokole göre hacizlerin kaldırılmamasına bağlanan şart senedin tahsile konulabileceği olduğuna göre takipte dayanılan senede dayalı müvekkile takip yapılabilmesinin mümkün olmadığını, takibe konu senetteki ciro silsilesine göre müvekkili şirket aleyhine icra takibi yapılamayacağını, davacı tarafın, senette lehtar durumunda olduğunu, senet lehtarı olan davacının ancak kendisinden önceki keşideciye karşı takip yapabileceğini, lehdarın cirosundan önce başka ciro yapılması halinde daha sonra lehdarın cirosunun bulunması durumunda lehdarın cirosundan önceki ciroların yok hükmünde olduğunu, davacı tarafından alacağa dayanak yapılan .. tarihli sözleşmede müvekkili şirketi taahüt altına sokan bir durum olmadığını, müvekkili şirket adına atılmış bir imza bulunmadığını, dava dışı ..müvekkili şirketi temsilen hareket ettiğine dair bir ibare bulunmadığını, bu nedenlerle kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir. Davalılar ., .. istinaf dilekçesinde; dava konusu sözleşmede atılan imzanın davalı . . adına mı yoksa davalı . . adına mı atıldığının belli olmadığını, üzerinde imza bulunmayan senet üzerinden icra takibi yapılmasının hukuka uygun olmadığını, .. İcra Dairesinin ..sayılı dosyasına borçlu tarafından yapılan ödemenin tahsil harcı ödemesi olduğunu, tahsil harcı ödemesi sonucunda dosyadaki hacizlerin kaldırılmasının dosya borcunu borçlunun ödediğini değil, alacaklı ile anlaşma sonucu dosyanın kapandığını gösterdiğini, davacı ve davalı müvekkilleri arasında imzalanan bu sözleşmede açıkça hangi ipotek ve hacizlerin kalkacağının belirlenmediğini, yapılan sözleşmede açıkça belirtilmeyen hususlar üzerinden yargılamanın devam ettiğini, gerçekleştiği iddia edilen şartlara konu taşınmaz ve araç üzerindeki hacizlere konu borçların varlığının kendileri tarafından bilinmediğini, bu nedenlerle kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Dava, 6098 sayılı TBK m. 195 borcun iç üstlenilmesi sözleşmesi nedeniyle başlatılan icra takibine itiraz nedeniyle 2004 sayılı İİK m. 67'ye göre itirazın iptali davasıdır. Taraflar arasındaki uyuşmazlık taraflar arasında yapılan sözleşmeye göre davalıların edimlerini yerine getirip getirmedikleri konusundadır. Davalılardan . . istinaf talebi istinaf harcını yatırmaması nedeniyle reddedilmiştir.Davaya konu..sayılı dosyasının incelenmesinde alacaklının davacı .., borçluların davalılar.. olduğu, protokol ve senede dayalı ilamsız takip yapıldığı görülmektedir. Davaya konu senet incelendiğinde keşidecisi.., lehdarı davacı, bedeli .. TL, vade tarihi boş ve düzenleme tarihi .. olan belge olduğu, senedin altında keşidecinin imzasının yer almadığı, belgenin bu haliyle 6102 sayılı TTK m. 776'ya göre bono niteliğinde olmadığı, borçlunun imzasını taşımıyor olması nedeniyle de borçlandırıcı işlem özelliği taşımadığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle bu belgeye dayalı olarak davalıların tamamının hukuken sorumlu tutulması mümkün değildir. Dava konusu sözleşme incelendiğinde, sözleşmenin davacı ile davalılar ..tarafından imzalandığı, diğer iki davalıdan .. . adına, davalı .. adına sözleşmeyi imzaladığı, kendi adlarına imza attıklarına ilişkin bir kaydın bulunmadığı, sözleşme tarihinde her iki davalının da bu şirketlerin yetkilisi olduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda davalılar.. sözleşmenin tarafı olmamaları ve davaya konu senet altında da imzalarının bulunmaması nedeniyle pasif taraf yokluğu nedeniyle ret kararı verilmesi gerekirken davanın kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır. 6098 sayılı TBK m. 195'e göre; "Borçlu ile iç üstlenme sözleşmesi yapan kişi, borcu bizzat ifa ederek veya alacaklının rızasıyla borcu üstlenerek, borçluyu borcundan kurtarma yükümlülüğü altına girmiş olur. Borçlu, iç üstlenme sözleşmesinden doğan borçlarını ifa etmedikçe, diğer taraftan yükümlülüğünü yerine getirmesini isteyemez. Borçlu, borcundan kurtarılmamışsa, diğer taraftan güvence isteyebilir." Dava konusu sözleşme incelendiğinde, sözleşme tarihinin .. olduğu, davacı . .. üzerine kayıtlı taşınmaz, traktör ve davacı ..emekli maaşı üzerindeki haciz, ipotek ve rehinin davalı şirketler tarafından kaldırılmasının kararlaştırıldığı, bunun için yukarıda belirtilen keşideci imzası olmayan bono alındığı, davacı . ., dava dışı .. üzerinde kayıtlı taşınmaz, traktör ve davacı.. emekli maaşı üzerindeki ipotek, rehin ve hacizlerin kaldırılması durumunda bu bononun keşideciye iade edileceği, iki yıl içerisinde anlaşma doğrultusunda haciz ve ipoteklerin kaldırılmaması halinde bononun tahsile konulacağının kararlaştırıldığı görülmektedir. Sözleşme 6098 sayılı TBK m. 195'e göre borcun iç üstlenilmesi sözleşmesi niteliğindedir. Sözleşmenin eki niteliğindeki senet ise teminat olarak verilmiştir. Davacı, sözleşmede davalılar tarafından üstlenilen ve üzerindeki haciz ve ipoteklerin kaldırılması yükümlülüğünü kabul ettikleri borcun davacıya ait..plakalı araç ile.. parsel sayılı taşınmaz üzerindeki haciz ve bu hacze konu borç olduğunu ileri sürmüş, davalılardan.. cevap dilekçesinde borcun ödendiği ve bu eşya üzerindeki hacizlerin kaldırıldığı savunmasında bulunmuşlardır. Davacıya ait her iki eşya üzerine haciz işleminin uygulandığı .. İcra Dairesinin .. sayılı dosyası incelendiğinde bu dosya borcunun davalı üç şirket tarafından değil davacı tarafından ödendiği, davacıya ait araç ve taşınmaz üzerindeki hacizlerin bu nedenle kaldırıldığı, ayrıca .. tarafından konulan hacizlerin ise devam ettiği anlaşılmaktadır. Davacı üzerindeki ipoteklerin de kaldırıldığı ancak ipoteğe konu borcun kim tarafından ödendiği konusunda mahkemece bir araştırma yapılmadığı anlaşılmaktadır. Araç ve taşınmaz üzerindeki hacizler yönüyle sözleşmenin tarafı olan üç davalı şirketin de sözleşmeden kaynaklı edimlerini yerine getirmedikleri, taşınmaz üzerindeki ipotek yönüyle üstlerine düşen edimi yerine getirip getirmediklerinin araştırılmadığı anlaşılmaktadır. Bu durumda taraflar arasında yapılan borcun iç üstlenilmesi sözleşmesine göre davacının hacizlerin kaldırılması için kendisinin borçlu olduğu .. İcra Dairesinin ..sayılı dosyasına ve ipoteklerin kaldırılması için alacaklı bankalara yapılmış ödeme varsa bu ödeme miktarı kadar davalı şirketlerden talepte bulunma hakkı bulunmaktadır. .. İcra Dairesinin .. sayılı dosyası incelendiğinde alacaklısının dava dışı .., borçlusunun davacı.., borç miktarının .. TL, borcun konusunun .. TL bedelli, .. vade tarihli bono olduğu görülmektedir. Davacı vekili .. tarihli dilekçesi ile borcun haricen kapatıldığını bildirmiş ve icra harçlarının hesaplanmasını talep etmiştir. Aynı tarihte yapılan kapak hesabına göre dosya borcu .. TL'dir. Davacının .. İcra Dairesinin.. sayılı dosyasına yaptığı .. TL'yi davalı şirketlerle yaptığı sözleşme uyarınca talep etme hakkı bulunmaktadır. Davacının taşınmazı üzerinden kaldırılan ipotekler içinse ilgili bankalara yazı yazılarak ipoteklere konu borcun kim tarafından kapatıldığının sorulması, eğer davacı tarafından kapatıldıysa o takdirde davacının ipoteğe konu borç için ne kadar ödeme yaptığının tespiti, .. İcra Dairesinin .. sayılı dosyasına yaptığı .. TL tutarlı ödeme ile birlikte davacının ne miktarda davalı üç şirketten talepte bulunabileceğinin belirlenmesi, takip miktarı ve takibe sıkı sıkıya bağlılık ilkesine göre hüküm kurulması gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırıdır. Bu nedenle davalılar .. Şirketi, ... başvurusunun kabulüne, kararın 6100 sayılı HMK m. 353/I-a-6'ya göre kaldırılmasına karar verilmiştir. HÜKÜM : Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;1-Bir kısım davalıların istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-a.(6) maddesi uyarınca KABULÜNE,2-... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .. tarihli, .. Karar sayılı istinafa konu kararının KALDIRILMASINA,3-Dosyanın yukarıda işaret edilen eksikliklerin ikmali ile oluşacak sonuca göre karar verilmek üzere yeniden görülmesi için kararı veren mahal mahkemesine iadesine,4-Davalı tarafça yatırılan peşin harcın yerel mahkemesi tarafından talep halinde iadesine,5-İstinaf masraflarının mahkemesince yeniden verilecek kararda nazara alınmasına, 6-İstinaf yargılaması duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,7-HMK'nın 359/4 maddesi gereğince işbu kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,Dair, dosya üzerinden yapılan tetkikat neticesinde HMK'nın 353. maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verilmiştir. 22/04/2026 Başkan ¸e-imzalıdır Üye ¸e-imzalıdır Üye ¸e-imzalıdır Katip ¸e-imzalıdır NOT: BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP AYRICA ISLAK İMZA UYGULANMAYACAKTIR. "5070 Sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur."