Otobüs kiralama sözleşmelerinden kaynaklanan alacak ve iade davasında, iflas erteleme süreci ile kefalet hükümleri uyarınca verilen kararın temyiz edilmesi.
Özet: Davacı şirket, davalı kiracı şirket ve müteselsil kefillerle akdedilen iki otobüsün kiralanmasına ilişkin sözleşmelerden doğan kira bedellerini ve araçların iadesini alamaması üzerine, iflas erteleme süreçleri, ihtiyati tedbirler ve icra takipleri gibi çeşitli hukuki yollar denemesine rağmen ödenmeyen büyük miktardaki alacaklarının temerrüt faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiş; davalılar ise davanın hak düşürücü süre ve zamanaşımı nedeniyle reddini ileri sürmüştür.
MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44.Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/876 Esas, 2025/1265 Karar HÜKÜM : Esastan retİLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 8.Asliye Ticaret MahkemesiSAYISI : 2024/278 E., 2024/851 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: KARARI. DAVADavacı temlik eden ... vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirket ile davalılar arasında .... Noterliğinin 27.11.2006 tarihli, ... yevmiye numaralı ve 19513 sözleşme numaralı... sözleşmesi, .... Noterliğinin 31.05.2007 tarihli, ... yevmiye numaralı ve 54537 sözleşme numaralı... sözleşmesi ile son olarak ... numaralı sözleşmeden dolayı .... Noterliğinin 08.01.2007 tarihli ve ... yevmiye numaralı düzenleme şeklinde... tadil sözleşmesinin düzenlendiğini, sözleşmeler ile davalı-kiracı... Turizm Seyahat Nakliyat Taahhüt Ticaret ve Sanayi Limited Şirketine iki adet otobüsün... yoluyla kiralandığını, diğer davalıların da sözleşmeleri müşterek borçlu müteselsil kefil sıfatıyla imzaladıklarını, borçlu davalılara, sözleşmeden doğan borçlarını ifa etmemeleri sebebiyle borçlarını ödemeleri; aksi halde malları iade etmeleri gerektiği hususunda ... no.lu sözleşmeden dolayı .... Noterliği'nin 31.07.2008 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnamesinin, ... no.lu sözleşmeden dolayı .... Noterliğinin 31.07.2008 tarih ve 728 68... .12.2008 tarih ve 1 ... yevmiye no.lu ihtarnamelerinin keşide edilerek gönderildiğini, fakat davalıların borçlarını ödemedikleri gibi gibi... konusu malları da iade etmediklerini, müvekkili şirket tarafından yasal yollara müracaat edilmek istendiğinde davalı-kiracı şirket tarafından Batman 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2008/469 E. sayılı dosyası ile iflas erteleme talebinde bulunulduğunu ve mahkemece, şirket aleyhine açılan takiplerin durdurulması yönünde ihtiyati tedbir kararı verildiğini, akabinde mahkemece davanın kabulü ile iflasın ertelenmesine karar verildiğini, dava dışı müdahil bir şirket tarafından kararın temyiz edildiğini ve Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin 08.12.2010 tarih ve 2010/11447 E., 2010/13963 K. sayılı kararı ile mahkemece verilen kararın bozulmasına karar verildiğini, dosyanın İlk Derece Mahkemesine dönüşü sonrasında tekrar tüm takiplerin durdurulması kararı verildiğini, akabinde de iflasın ertelenmesi talebinin reddine kararı verildiğini, müvekkili şirketin İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2009/1171 değişik iş sayılı dosyası ile... konusu malların kendilerine teslimine ilişkin ihtiyati tedbir kararı verildiğini, akabinde İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2009/337 esas sayılı dosyası ile alacak davası açıldığını, mahkemece kiralama konusu 2 adet otobüsün müvekkili şirkete iadesine kararı verildiğini, ancak davalıların karara rağmen otobüsleri iade etmedikleri gibi borçlarını da ödemediklerini, araçların ise halen davalılar tarafından kaçırıldığını, müvekkili şirketçe diğer yandan İstanbul 8. İcra Müdürlüğünün 2009/34899 esas sayılı dosyası ile ... numaralı sözleşmeden kaynaklı alacak için kefiller ... ve ... hakkında 118.242,40 euro asıl alacak ve 9.043,52 euro işlemiş faiz üzerinden yasal takibe başlandığını, borçluların ise itirazda bulunarak borcun 48.000,00 euroluk kısmını kabul ederek kalan bakiyeye itirazda bulunduklarını, halihazırda bu icra takibinin kabul edilen miktar yönünden devam ettiğini, sözleşme gereği davalı şirket dışındaki kefillerin tüm borçlar yönünden aynen kiracı firma gibi sorumlu olduğunu, akdedilen sözleşme hükmü gereği taraflar arasında çıkabilecek uyuşmazlıklarda İstanbul mahkemeleri ve icra dairelerinin yetkili kılındığını, sonuç olarak tüm davalılar yönünden ... no.lu sözleşmeden ötürü 21.965,11 euro asıl alacak ve 721,28 TL asıl alacak miktarının temerrüt tarihinden itibaren hesap edilecek temerrüt faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, davalı şirket ve davalı ... yönünden ... no.lu sözleşmeden ötürü 101.632,17 euro ve 21.962,85 TL miktarı için, yapılan icra takibinde borcu kısmen kabul eden ... ve ... yönünden ise 53.632,17 euro asıl alacak ve 21.962,85 TL asıl alacak miktarı için temerrüt tarihinden itibaren hesap edilecek temerrüt faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.II. CEVAPDavalılar vekili cevap dilekçesinde; hak düşürücü süre ve zamanaşımı yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, ... nolu sözleşmenin 27.11.2006, ... no.lu sözleşmenin ise 31.05.2007 tarihinde imzalandığını, dava dilekçesi incelendiğinde müvekkili davalılardan ... ve ... hakkında ... no.lu sözleşme nedeniyle İstanbul 8. İcra Müdürlüğünde icra takibi başlatıldığını ve 15.03.2010 tarihinde yapılan itiraz üzerine de davacı tarafından süresi içinde itirazın iptali davası açılmadığını ve hak düşürücü sürenin gerçekleştiğini, dava konusu alacağın zamanaşımına uğradığını, müvekkili davalıların davacı tarafa böyle bir borcu bulunmadığını, kiralama bedellerinin %40'ının davacı firmaya peşin ödendiğini, ayrıca borcun tamamının da ödendiğini, dava dilekçesine konu ihtarnamelerin yasal koşulları taşımadığını, gerekli sürelerin verilmediğini ve ihtarname içeriğinde bahsedilen ödemelerin süresi içinde ödendiğinden davalıların temerrüde düşmesinin söz konusu olmadığını, kabul anlamına gelmemekle birlikte temerrüt faiz oranlarının fahiş olup müvekkilleri hakkında bu faiz oranlarının uygulanmasının mümkün olmadığını, davalı şirket dışındaki müvekkillerinin tacir olmayıp faiz oranları incelenirken bu hususun da dikkate alınması gerektiğini, yine müvekkili şirket hakkında Batman 1. Asliye Ticaret Mahkemesinde iflas erteleme kararı verildiğini ve dosyada tedbir kararı ile takiplerin durdurulmasına karar verildiğini, müvekkili davalılar tarafından, 30.000,00 euroun başlatılan icra takibi sonrasında alacaklı taraf vekiline ödendiğini, yine müvekkili aleyhine başlatılan ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile yapılan takipte ipoteğin paraya çevrildiğini ve bu bedelin de davacı tarafından alındığını, davacının talebi doğrultusunda 60.000,00 euro civarında bir paranın ... Yatırım ve Pazarlama Anonim Şirketine ödendiğini, yine davacının talebi doğrultusunda 80.000,00 euro civarında bir ödemenin de ...Seyahat Turizm İnşaat Petrol Market Ticaret Limited Şirketine yapıldığını, başkaca ödemeler de yapıldığını ve dava konusu kiralama bedellerinin fazlasıyla davacı şirkete ödendiğini, ancak davacı tarafından sözleşmeye konu araçların kullanılmasına muvafakat verilmediğini, araçların çalıştırılamadığını belirterek davanın öncelikle usul yönünden olmadığı takdirde esas yönünden reddine karar verilmesini talep etmiştir.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı ... Kiralama A.Ş. ile davalı... Turizm Ltd. Şti. arasında 27.11.2006 tarihli 195 13... .05.2007 tarihli ... numaralı... sözleşmeleri imzalandığı, diğer davalıların ise müşterek borçlu müteselsil kefil sıfatıyla bu sözleşmelere taraf oldukları, 6098 sayılı TBK m.598/2 gereğince gerçek kişi kefiller yönünden 10 yıllık hak düşürücü süre bulunduğunu, 27.11.2006 tarihli sözleşme bakımından davanın 28.02.2017’de açıldığı dikkate alındığında, bu sürenin dolduğu sonucuna varılarak ..., ... ve ... hakkındaki davanın reddine, asıl borçlu şirket yönünden, 31.01.2011’de icra takibi başlatıldığı için zamanaşımının kesildiği, dava tarihi itibarıyla 10 yıllık sürenin dolmadığı, bu nedenle zamanaşımı def’inin yerinde olmadığı, ... Ltd. Şti. yönünden 21.965,11 euro ve 721,28 TL alacağın, 04.10.2008’den itibaren faizleriyle birlikte tahsiline karar verilmesi gerektiği, 31.05.2007 tarihli ... numaralı sözleşme yönünden yapılan incelemede ise, davanın açıldığı tarihte 10 yıllık sürenin dolmadığı, bu nedenle hem kiracı hem de kefiller yönünden davanın süresinde açıldığı, bilirkişi raporuna göre alacak miktarının 101.632,17 euro ve 21.962,85 TL olarak belirlendiği, ... ve ...’in kısmi kabulü de gözetilerek, 53.632,17 euro ve 21.962,85 TL’den sorumlu olmak üzere tüm davalıların müştereken ve müteselsilen alacaktan sorumlu tutulması gerektiğinden, 27.11.2006 tarihli 19513 sözleşme nolu... Sözleşmesi nedeniyle davalılar ..., ... ve ... hakkında açılan alacak davasının, hak düşürücü süre nedeniyle reddine, 27.11.2006 tarihli 19513 sözleşme no.lu... Sözleşmesi nedeniyle davalı... ... Ltd. Şti. hakkında açılan davanın kabulü ile 21.965,11 euro alacağın 04.10.2008 tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun'un 4/a maddesi uyarınca Devlet Bankalarının euro ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesaplarına ödediği faiz oranı ile işleyecek faizi ile birlikte fiili ödeme günündeki TL karşılığının, 721,28 TL alacağın 04/10/2008 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı... ... Ltd. Şti.'nden alınarak davacı tarafa verilmesine, 31.05.2007 tarihli 54537 sözleşme nolu... Sözleşmesi nedeniyle davalılar hakkında açılan davanın kabulü ile 101.632,17 euro alacağın 17.02.2009 tarihinden itibaren 3095 Sayılı Kanun'un 4/a maddesi uyarınca Devlet Bankalarının euro ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesaplarına ödediği faiz oranı ile işleyecek faizi ile birlikte fiili ödeme günündeki TL karşılığının, 21.962,85 TL alacağın 17.02.2009 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte (davalılar ... ve ...'in 53.632,17 euro, 21.962,85 TL'den sorumlu olmak üzere) davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı tarafa verilmesine karar verilmiş, hüküm, davalılar vekili tarafından istinaf edimiştir.IV. İSTİNAFBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile hükme esas alınan bilirkişi raporunun, denetime elverişli olduğu, kaldırma kararında işaret edilen hususlarda gerekli incelemeyi içerdiği, davalıların yaptıkları ödemelerin defter kayıtları ve talimatla alınan raporlar dikkate alınarak mahsup edildiğinin tespit edildiği, “Varlık Satışı Yapıldı” kaydının alacağın temlikine ilişkin 26.12.2017 tarihli muhasebe kaydı olduğu, raporun hükme esas alınabilir nitelikte olduğu, dolayısıyla dosya kapsamında toplanıp değerlendirilen delillere ve kararda gösterilen yasal ve yeterli göre kurulan hükümde bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle davalılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, hüküm, davalılar vekili tarafından temyiz edilmiştir. V. TEMYİZA. Dava ve Hukuki NitelendirmeDava, finansal kiralama sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili istemine ilişkindir.B. Değerlendirme ve GerekçeYapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.VI. SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalılar vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA, aynı Kanun'un 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlere müştereken ve müteselsilen yükletilmesine, 02.07.2026 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.