Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesinin Kıymetli Evrak İptali Davasında Davacının Çekin Ziyaı Konusunda Kanıt Sunmamasıyla İlgili Gerekçeli Kararı
Özet: Bu evrak, bir davacının belirli bir çeki zayi olduğu gerekçesiyle iptal ettirmek için açtığı hasımsız davada, mahkeme tarafından verilen kesin süreye rağmen, Türk Ticaret Kanununun ilgili maddeleri uyarınca çeki elinde bulunduran meşru hamil olduğunu ve çekin kendi zilyedindeyken zayi olduğunu gösteren ikna edici delilleri veya çekin suretini sunamaması nedeniyle talebinin reddedileceğine işaret eden hukuki değerlendirmeyi içermektedir.
T.C. SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2026/.....Esas - 2026/....
T.C. SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTÜRK MİLLETİ ADINA GEREKÇELİ KARARESAS NO : 2026/....KARAR NO : 2026/....HAKİM : .....KATİP : .....DAVACI : .....VEKİLİ : Av.....DAVALI : (-HASIMSIZ) DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))DAVA TARİHİ : 14/04/2026KARAR TARİHİ : 14/09/2026GEREKÇELİ KARARINYAZILDIĞI TARİH : 15/09/2026Mahkememizde görülmekte bulunan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu md. 297/1(c)'ye uygun şekilde, tarafların iddia ve savunmalarının özetini, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delilleri, konuyla ilgili mevzuat hükümleri ve yargısal içtihatlar, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebepleri içerir şekilde hüküm verilerek,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:I-) Tarafların İddia ve Savunmalarının ÖzetiDavacı vekili tarafından UYAP üzerinden mahkememize ibraz edilen 29/01/2026 tarihli dava dilekçesi ile özetle;Türkiye ....A.Ş. ...Şubesi tarafından 020835162 müşteri numaralı Sakarya DMA Mimarlık Mühendislik ....ve ....(7400405143)'ne ait 8016339 Seri Numaralı çekin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. II-) Dava Türü ve Tarafların Anlaştıkları - Anlaşamadıkları HususlarDava, TTK'nun 818/s maddesi yollaması ile çeklerde de uygulanması gereken TTK 651 ve devamı maddeleri uyarınca açılmış zayi nedeniyle çek iptali davasıdır. III-) Çekişmeli Vakıalar Hakkında Toplanan DelillerDava dilekçesi ve ekleri incelendi.Mahkememizin 24/02/2026 Tarihli Tensip Tutanağı (4) Nolu ara kararı İle davacı tarafa, TTK' nın 759/2. Maddesi ve Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 28.04.2014 Tarih ve 2014/1148 E. Ve 2014/7886 K. Sayılı ilamı uyarınca, İptal isteminde bulunan davacıya, çekin elinde iken ziyaa uğradığını gösteren delilleri sunması ve çekin önlü ve arkalı bir suretini ibraz etmesi veya çek (muhatap banka, çeki veren banka şubesi, keşide tarihi, keşideci v.s.) bilgilerini sunması için tensip tutanağının tebliğinden itibaren iki haftalık kesin süre verildiği, davacı vekilinin 18/03/2026 Tarihli dilekçesi sunduğu, anılı dilekçe incelendiğinde; dilekçe ekinde çekin önlü ve arkalı bir suretinin ibraz edilmediği, çek hakkında istenilen bilgiler yalnızca banka genel müdürlüğün tarafından gönderilmekte olduğunu belirttiği anlaşılmıştır. IV-) Konuyla İlgili Mevzuat Hükümleri Ve Yargısal İçtihatlar6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 818/1-s. maddesi gereğince; iptal hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrasının poliçeye ait hükümler çek hakkında da uygulanacaktır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 757. maddesine göre; iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir. TTK'nun 651. maddesi gereğince; kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir. Aynı kanunun 652. maddesine göre de; kıymetli evrakı zayi eden kimse, iptal kararı alarak hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilir veya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilir. Keşidecinin senet üzerinde ileri sürebileceği bir hakkı mevcut değildir. Kaldı ki, çek iptali davası hasımsız olup, dava sonunda verilecek iptal kararı çek hamili 3. kişileri bağlamaz. Çekin iptal kararından sonra takibe konu olması halinde de, keşidecinin yine menfi tespit davası açarak bu çekten dolayı borçlu olmadığını ispat etmesi gerekir.TTK'nun 652. Maddesi gereğince; İptal kararı üzerine hak sahibi hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilir veya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilir. TTK'nun 818. maddesi yollamasıyla uyuşmazlığa uygulanması gereken aynı Yasa'nın 759/2. maddesi uyarınca, iptal isteminde bulunan kişinin çek elinde iken ziyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sunmak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlü olduğu belirtilmiştir.Çekin zayi olması nedeniyle iptal davasını, çekin zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan meşru hamil açabilir (Cebeci, Emine; Çekin Zıyaı ve İptali, Erzurum - 2014, s. 85). Hak sahibi olan meşru hamil, hakkını senetsiz olarak ileri sürebilmesi veya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilmesi için, kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyaın ortaya çıktığı anda senedin iptaline karar verilmesini isteyebilecektir.V-) Sabit Görülen Vakıalar, Bunlardan Çıkarılan Sonuç ve Hukuki SebeplerBu açıklamalar doğrultusunda, somut olayda davacı asilin, iptalini talep ettiği çeklerin, yetkili hamil olduğunu ve kendisinin elinde iken ziyaa uğradığını gösteren delilleri verilen kesin süre içerisinde ibraz etmediği gibi, davacı tarafından sunulan çek bilgilerinde davacının davaya konu çekleri ciro ile devrettiği ve meşru hamil tarafından 13/05/2019 tarihinde muhatap bankaya ibraz edildiği ve karşılıksız işlemine tabi tutulduğu anlaşılmıştır. Bu şekilde TTK'nın 751. Maddesi gereği hak sahibi olan meşru hamilin iş bu davayı açmadığı, davacı tarafın, davayı ikame etmeden önce çekin ....A. Ş. Tarafından bankaya ibrazını bildiği, bu nedenle de davacı tarafa ibraz eden şirkete karşı istirdat davası açılması için süre verilmemiştir.Yukarıda açıklanan nedenlerle, çekin iptalini ancak hamilin talep edebilecek olması ve davacının çeklerin hamili ve eldeki davayı açmak yetkisi olmadığından davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur. Davacı tarafın, davayı ikame etmeden önce çekin ....A. Ş. tarafından bankaya ibrazını bildiği, dolayısıyla da hiçbir hakkı olmadığı halde, eldeki davayı açtığı ve bu nedenle de 6100 s. HMK md. 329/2 uyarınca davacı asil hakkında disiplin para cezası uygulanması gerektiği kanaatine varılmıştır.Hüküm: Gerekçesi Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;1-Davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle REDDİNE,2-Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,4-Artan gider avansının karar kesinleştiğinden yatırana iadesine,5-Gerekçeli kararın HMK 321/2 maddesi gereğince davacı vekiline tebliğine,6-6100 s. HMK md. 329/2 uyarınca; hiçbir hakkı olmadığı halde dava açan davacının TAKDİREN -5.000,00- TL DİSİPLİN PARA CEZASI İLE CEZALANDIRILMASINA, CEZA TUTARININ HAZİNEYE İRAT KAYDINA,7-Disiplin para cezalarının, infazı için tahsil müzekkeresi yazılarak Mucur Malmüdürlüğü'ne GÖNDERİLMESİNE, Dair, dosya üzerinde, davacı vekiline tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere tensiben karar verildi. 14/09/2026Katip e-imza Hakim e-imza