Danıştay, Tarım ve Orman Bakanlığının hayvanları koruma konulu genel yazısına karşı açılan iptal davasında, dilekçenin usuli tutarsızlıklarını ve taleple bağlılık ilkesine aykırılığını tespit etti.
Özet: Bir idari işlemin belirli bentlerinin iptali talebiyle açılan davada, davacının dilekçesinde ileri sürdüğü hukuka aykırılık iddialarının, iptali istenilen bentlerin içeriğiyle örtüşmediği, bazı iddiaların iptali talep edilmeyen başka bentlere ilişkin olduğu ve dilekçenin "konu" ile "sonuç" kısımlarındaki taleplerin çelişkili olduğu gerekçesiyle, dilekçenin 2577 sayılı kanunun 3. maddesindeki usul kurallarına uygun olmadığı için reddine karar verilmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A YONUNCU DAİREEsas No : 2025/3763Karar No : 2025/3553 DAVACI : ... VEKİLİ : Av....DAVALI : ... Bakanlığı / ... İSTEMİN ÖZETİ: Tarım ve Orman Bakanlığı'nın 10/02/2025 tarih ve E-85413779-280.01.02-17923178 sayılı, "İl Hayvanları Koruma Kurulu Çalışmaları" konulu Genel Yazısının 1., 3., 5. ve 7. bentlerinin iptali ve yürütmenin durdurulması istenilmektedir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ:...DÜŞÜNCESİ :2577 sayılı Kanunun 3. maddesine uygun bulunmayan dava dilekçesinin reddi gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Onuncu Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca Tetkik Hâkiminin raporu ve sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin gereği görüşüldü: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3. maddesinde, idari davaların, Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılacağı, dilekçelerde, tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları veya unvanları ve adreslerinin, davanın konusu ve sebepleri ile dayandığı delillerin, davaya konu olan idari işlemin yazılı bildirim tarihinin gösterileceği, ayrıca dava konusu kararın ve belgelerin asılları veya örneklerinin dava dilekçesine ekleneceği, dilekçeler ile bunlara ekli evrakın örneklerinin karşı taraf sayısından bir fazla olacağı; Kanun'un 14. maddesinin 3. fıkrasında, dilekçelerin görev ve yetki, idari merci tecavüzü, ehliyet, idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, süre aşımı, husumet ve aynı Kanun'un 3 ve 5. maddelerine uygun olup olmadıkları yönlerinden sırasıyla inceleneceği hükme bağlanmış; 15. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde de, dilekçelerin, 3. ve 5. maddelere uygun olmadıklarının tespiti hâlinde, otuz gün içinde 3. ve 5. maddelere uygun şekilde yeniden düzenlenerek veya noksanlıklar tamamlanarak dava açılmak üzere reddedileceği hüküm altına alınmıştır.Yargılama hukukunun temel ilkelerinden birisi taleple bağlılıktır. Bu ilke uyarınca, iptali istenen idari işlemle sınırlı olarak mahkemelerce inceleme yapılması gerekmekte olup talebin incelemeye konu olabilecek nitelikte açık, her türlü tereddütten uzak, belirli ve somut olması gerektiği kuşkusuzdur.Dava dilekçesinin incelenmesinden; dilekçenin "Konu" kısmında, dava konusu Genel Yazının 1., 3., 5. ve 7. bentlerinin; "Sonuç ve Talep" kısmında Genel Yazının tamamının iptali ve yürütmesinin durdurulması istemine yer verildiği; dilekçe içeriğinde ise, Genel Yazının toplanan sahipsiz hayvanların doğal ortamlarına bırakılmasını yasaklayan ve barınaklarda telef olmasına neden olan düzenlemeler içerdiği, 5199 sayılı Kanun'da nüfusu 25.000'i aşan belediyelere hayvan bakımevleri kurmak ve mevcut bakımevlerinin koşullarının iyileştirilmesi için süre tanınmasına rağmen dava konusu Genel Yazı ile bahsi geçen Yasa maddesinin mevzuata aykırılık teşkil ettiği düzenlemesine yer verildiği, bu ifadelerde yetki gaspının bulunduğu; iptali istenen 1. bent yönünden, rehabilite edilen sahipsiz hayvanların alındıkları ortama geri bırakılmasına engel olunduğu; 3. bent yönünden, hayvanların süresiz barınakta tutulmasının hayvanların yaşam hakkına, Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesine ve Avrupa Sözleşmesine aykırı olduğu; 5. bent yönünden, sahipsiz hayvanların özgürce yaşama hakkının sınırlandırılarak orantılılık ilkesine aykırılık oluşturulduğu; 7. bent yönünden, Valilik talimatıyla toplu müdahale yetkisi verildiği yönünde hukuka aykırılık iddialarına yer verildiği anlaşılmaktadır.Dava konusu Genel Yazı incelendiğinde, düzenlemenin (a), (b), (c), (ç), (d), (e), (f), (g) ve (ğ) olmak üzere 9 bentten oluştuğu görülmektedir. İptali istenen ve dava dilekçesinde 1. bent olarak işaret edilen (a) bendinde, 5199 sayılı Kanun'da yapılan değişiklik ile yerel hayvan koruma görevlilerin sorumluluklarına ilişkin madde yürürlükten kaldırıldığından yerel hayvan koruma görevlisi kimlik kartlarının iptal edileceği ve teslim alınarak imha edileceği; iptali istenilmeyen ancak hukuka aykırılığı ileri sürülen (b) bendinde ise, 5199 sayılı Kanun'da nüfusu 25.000'i aşan belediyelere hayvan bakımevleri kurmak ve mevcut bakımevlerinin koşullarının iyileştirilmesi için 31/12/2028 tarihine kadar süre tanınmakla birlikte hayvanların toplanarak hayvan bakımevlerine götürülmesi ve orada tutulmaları ile ilgili hükümlerin Kanun'un yayım tarihi itibarıyla yürürlüğe girdiğinden hayvanların toplanılması hususunda 2028 yılına kadar beklenilmesinin hukuka aykırılık teşkil ettiği düzenlemelerine yer verildiği görülmektedir. Bu durumda, dava dilekçesinde (a) bendi yönünden yer verilen hukuka aykırılık iddialarının bahsi geçen düzenlemeye ilişkin olmadığı, dava dilekçesinin konu ve sonuç kısımlarında iptali istenilmemiş olan, Genel Yazının (b) bendinin hukuka aykırılık iddialarına yer verildiği, bu haliyle dava dilekçesinin, içeriği ile konu ve sonuç kısımlarının birbiriyle uyumlu ve tutarlı olmadığı, dava konusu Yönetmeliğin hangi kısım ya da kısımlarının dava konusu edildiğinin tereddüte yer vermeyecek şekilde ortaya konulamadığı anlaşılmaktadır.Bu durumda, dava dilekçesinin kendi içerisinde uyumlu ve tutarlı olmadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun düzenlenmediği sonucuna varılmış olup, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın ... tarih ve E-... sayılı, "İl Hayvanları Koruma Kurulu Çalışmaları" konulu Genel Yazısının hangi kısımlarının (dava konusu işlemde yer verilen sistematiğe uygun biçimde madde, fıkra, bent, ibare vb.) dava konusu edildiğinin açıkça gösterilmesi, hukuka aykırılık sebeplerinin ve bu düzenlemelerin davacının menfaatini ne şekilde etkilediğinin iptali istenen her bir kısım yönünden ayrı ayrı açıklanması, istemin dava dilekçesinin konu, içerik ve sonuç kısımlarında uyumlu ve tutarlı bir şekilde belirtilmesi suretiyle 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun olarak yenilenen, Danıştay Başkanlığına hitaben yazılmış açık ve anlaşılabilir bir dilekçeyle dava açılması gerekmektedir.KARAR SONUCU:Açıklanan nedenlerle;1) 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi uyarınca, bu kararın tebliğinden itibaren 30 (otuz) gün içinde, 3. maddeye uygun şekilde düzenlenecek imzalı dilekçe ile yeniden dava açılmakta serbest olmak üzere DAVA DİLEKÇESİNİN REDDİNE, 2) Aynı Kanun'un 15. maddesinin 5. fıkrasına göre dilekçenin reddi üzerine yeniden verilecek dilekçede de aynı yanlışlıkların yapılması halinde davanın reddedileceğinin davacıya duyurulmasına, 3) Davanın yenilenmesi hâlinde yeniden harç alınmamasına, davanın yenilenmemesi durumunda yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, kullanılmayan... TL yürütmenin durdurulması harcının ve posta gideri avansından artan miktarın istemi halinde davacıya iadesine, 08/09/2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.