arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesine dayalı sosyal tesis tapu iptali ve tescil davasında, sözleşme geçersizliği, zamanaşımı ve istinaf kararının temyiz incelemesi.

Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesine dayalı sosyal tesis tapu iptali ve tescil davasında, sözleşme geçersizliği, zamanaşımı ve istinaf kararının temyiz incelemesi.

Özet: Davacı, 1992 tarihli müteahhitlik sözleşmesinin 13. maddesine dayanarak sosyal tesis tapusunun adına tescilini talep etmiş; davalı ise sözleşmenin geçersizliğini, talebin zamanaşımına uğradığını ve taşınmazı bedeli karşılığında satın aldığını savunmuştur. İlk derece ve bölge adliye mahkemeleri, davacı temsilcisinin aynı zamanda kooperatif başkanı olması nedeniyle sözleşmenin Kooperatif Kanununa aykırı ve geçersiz olduğu, ayrıca davalının taşınmazı bedelini ödeyerek edindiği gerekçesiyle tapu iptali ve tescil davasını reddetmiş; davacı ise bu kararı temyiz etmiştir.

6. Hukuk Dairesi 2025/2724 E. , 2026/653 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2025/96 E., 2025/1289 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Samsun Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI : 2024/10 E., 2024/1353 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından duruşmalı olarak, davalı vekilince duruşmasız olarak temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 17.02.2026 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde davacı vekilleri Avukat ...ile davalı vekili Avukat ...'in gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saatte Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı ile davalı arasında düzenlenen 21.09.1992 tarihli müteahhitlik sözleşmenin 13. maddesine göre davacıya verilmesi gereken sosyal tesis tapusunun, davacının üzerine düşen edimi yerine getirmiş olmasına rağmen, verilmediğini ileri sürerek, ... ilçesi, 2852 ada, 1 parseldeki taşınmazın 1456 m² si ile 3848 ada, 1 parseldeki taşınmazın 901,623 m² si ve 3848 ada, 2 parseldeki taşınmazın 1638 m² sinin tapusunun iptaliyle davacı adına tescilini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; talebin zamanaşımına uğradığını, görev ve kesin hüküm yönünden davanın reddinin gerektiğini, davalının dava konusu taşınmazı bedelini ödeyerek 09.03.1993 tarihinde satın aldığını, hem proje hem de inşaat için davacıya yaptığı imalattan fazla ödemede bulunulduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ...'in davanın dayanağını oluşturan 21.09.1992 tarihli, sözleşme tarihinde davalı şirket yetkilisi ve aynı zamanda kooperatif yönetim kurulu başkanı olması nedeniyle yapılan sözleşmenin 1163 sayılı Yasanın 59/6. maddesine aykırı ve geçersiz olduğu, dava konusu taşınmazın devrinin sözleşmenin 13. maddesi kapsamında yapılmadığını iddia eden davalının ispat yükünü üzerine aldığı, ödeme hususunun yargılamanın her aşamasında savunmanın genişletilmesi yasağına tabi olmadan ispat edilebileceği, Samsun 4. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 1998/43 Esas sayılı dosyasına sunulan bilirkişi raporu ile bahsi geçen ödemelerin tespit edildiği, 26.09.1992 tarihli kooperatif genel kurulunda yönetim kurulunca satın alınması için teklif edilen ... Köyü 1 81... parselde kayıtlı arsanın maliklerinden m² si 200.000,00 TL'den (davacı ... Ltd.Şti. 4002,02 m² hissesinin tamamının 800.404.000,00 TL'ye alınması) satın alınması hususunda yönetim kuruluna yetki verilmesine karar verildiği ve bu karar doğrultusunda 09.03.1993 günü davaya konu hisselerin davacıdan satın alındığının anlaşıldığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde; 13. maddenin tek başına ayrı bir sözleşme niteliği taşıdığını ve davacının bu sözleşme ile üzerine düşen edimleri yerine getirmiş olduğunu, iki yıl önceki kıymet takdiri esas alınarak işlem yapılmasının hatalı olduğunu, 13. maddedeki sözleşmenin geçersiz kabul edilmesi durumunda dahi tarafların aldıklarını iade etmeleri gerekeceğini, davalının ıslak imzalı ödeme belgelerini sunamadığını, müvekkilin tarafı olmadığı Samsun 3. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülen başka bir davada aldırılmış, takdiri delil niteliğindeki bilirkişi raporuna dayalı hüküm kurulmasının hatalı olduğunu, edimin ifa edilmiş olması davalının bu ifaya itirazının olmaması, ifayı kabul etmesi ve taşınmazın mülkiyetini alıp kullanmış olması karşısında da şekle aykırılığın ileri sürülemeyeceğini beyan etmektedir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde; zamanaşımı ve hak düşürücü süre yönünden yaptıkları itirazların reddine ilişkin istinaf gerekçesinin yerinde olmadığını, hükümle birlikte ihtiyati tedbir kaldırılmadığından ve bu konuda Bölge Adliye Mahkemesince de karar verilmediğinden davalı kooperatifin mağdur olduğunu beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Sonuç

Uyuşmazlık, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesine dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre, usul ve kanuna uygun olup, taraf vekillerince temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/1. maddesi hükmü uyarınca ONANMASINA,

Dairemizdeki duruşmada vekille temsil olunan taraflar yararına takdir olunan 40.000,00 TL duruşma vekalet ücretinin, tarafların her birinden ayrı ayrı tahsili ile birbirlerine verilmesine,

Aşağıda yazılı harçların temyiz eden taraflara yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

23.02.2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.