yüklenici ile idare arasındaki inşaat projesinde yapı ruhsatı gecikmeleri nedeniyle uygulanan ceza tutarı hakkında borçlu olunmadığı tespitine ilişkin temyiz incelemesi.

Yüklenici ile idare arasındaki inşaat projesinde yapı ruhsatı gecikmeleri nedeniyle uygulanan ceza tutarı hakkında borçlu olunmadığı tespitine ilişkin temyiz incelemesi.

Özet: Davacı yüklenicinin, üstlendiği inşaat projesinde yapı ruhsatlarının geç alınmasından dolayı davalı idarece uygulanan 1.157.800 TLlik gecikme cezasının haksız olduğunu iddia ederek borçlu olmadığının tespiti talebiyle açtığı davada, ilk derece mahkemesi, ruhsat gecikmesinde davalıdan kaynaklanan etkenleri ve sözleşme kapsamından çıkarılan işler için ceza uygulanamayacağını değerlendirerek cezayı 226.100 TL olarak belirlemiş ve davacının 931.700 TLden borçlu olmadığına hükmetmiş; bu karar istinaf mahkemesince onanmış olup, temyiz incelemesinde ise tarafların itirazlarının çoğunluğunun reddi gerekmiştir.

6. Hukuk Dairesi 2025/2858 E. , 2026/678 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2024/208 E., 2025/458 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 25. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2021/594 E., 2023/390 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekilince duruşmalı, davacı vekilince duruşmasız olarak temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 24.02.2026 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde davalı vekili Avukat ...ile davacı vekili Avukat ...'un gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saatte Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı yüklenici vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında ... Mahallesinde bulunan 485 06... ve 2 parsel, 485 07... ve 2 parseller üzerine "..., Konut, Sporcu Konaklama Binası ve Sosyal Kültürel Tesis" inşası konulu 15.04.2015 tarihinde sözleşme imzalandığını, davalı idare tarafından yapı ruhsatlarının geç alınması nedeniyle ceza düzenlendiğini, yapı ruhsatlarının geç alınmasının davalı idareden kaynaklandığını belirterek, 1.157.800,00 TL cezadan dolayı borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı iş sahibi idare vekili cevap dilekçesinde özetle; sözleşme hükümlerine göre inşaat ruhsatlarının alınması gereken son tarihin 15.10.2015 olduğunu, 24.05.2016 tarihinde inşaat ruhsatı alınan ... için 223 gün, 30.06.2017 tarihinde inşaat ruhsatı alınan konutlar için 625 gün, 25.02.2019 tarihli olur ile iş eksilişine gidilerek yapımından vazgeçilen sporcu konaklama alanı ve sosyal kültürel tesis için ise ayrı ayrı 1230 gün cezai işlem uygulanmasında hukuka aykırılıktan söz edilemeyeceğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile sözleşme uyarınca yapı ruhsatının sözleşmenin imzalanmasından en geç 6 ay içinde alınacağı, buna göre yapı ruhsatı alınma tarihinin 15.10.2015 olduğu, davalı idare tarafından yükleniciye verilen 101 günlük süre uzatımı işin süresine eklendiğinde yapı ruhsatı alınması gereken tarihin 24.01.2016 olduğu, ... ve konut yapım işleri için yapı ruhsatının alınması gereken tarihler nazara alınarak bilirkişi raporunda yapılan hesaplamanın mahkemece de benimsendiği, sözleşme kapsamından çıkarılan "Sporcu Konaklama Merkezi" ve "Sosyal Kültürel Tesis" yapım işleri nedeniyle gecikme cezası uygulanmasının yerinde olmadığı, ... için 42.700,00 TL, konut inşaatı için 183.400,00 TL olmak üzere toplam 226.100,00 TL gecikme cezası uygulanması gerektiği halde 1.157.800,00 TL gecikme cezası uygulanmasının yerinde olmadığı belirtilerek davanın kısmen kabulü ile davalı tarafından uygulanan toplam 1.157.800,00 TL cezai işlemin 931.700,00 TL'sinden davacının borçlu olmadığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde;

a. Süre uzatımının eksik yapıldığını, inşaatın durduğu 291 günün de süreye eklenmesi gerektiğini, ... inşaatı çalışmasının durma nedeninin taşınmazdaki haciz işlemlerinden kaynaklı olduğunu, zemin araştırma raporunun onaylandığı tarihin dikkate alınması gerektiğini, konut inşaatı açısından avan proje teslim edilmediğinden yapı ruhsatı alınamadığını,

b. TBK'nın 117.maddeden dolayı ceza öncesi ihtar çekilmediğini,

c. Cezanın zamanaşımına uğradığını beyan etmektedir.

2. Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde;

a. Bilirkişi raporunun eksik ve hatalı olduğunu, itirazlarının karşılanmadığını,

b. Bir kısım işin yapımından vazgeçilmesinin davacının yükümlülüklerini etkilemeyeceğini, gecikmelerin davacıdan kaynaklı olduğunu, gerekli süre uzatımının verildiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, gecikme cezasından dolayı borçlu olmadığının tespitine ilişkindir.

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin tüm, davacı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2. Taraflar arasında imzalanan 15.04.2015 tarihli sözleşme uyarınca davacı yüklenici ... Mahallesinde bulunan 485 06... ve 2 parsel, 485 07... ve 2 parseller üzerine "..., Konut, Sporcu Konaklama Binası ve Sosyal Kültürel Tesis" inşası işini üstlenmiştir. Sözleşmenin 7/3 üncü maddesinde, sözleşme tarihinden itibaren 6 ay içerisinde yapı ruhsatı alınması, alınmadığı takdirde gecikilen her gün için 350,00 TL para cezası kesileceği düzenlenmiştir. Sözleşme uyarınca yapı ruhsatı alınması için en geç tarih 15.10.2015’tir. İşin devamı esnasında davalı idare tarafından verilen zemin etüd raporlarının arazinin durumunu yansıtmaması nedeniyle yeniden zemin etüdü yapıldığı, bunun için davalı idare tarafından davacı yükleniciye 101 gün süre uzatımı verildiği anlaşılmıştır. Mahkemece 101 günlük süre uzatım tarihi, inşaat ruhsatı alınması için son tarih olan 15.10.2015 tarihine eklendiğinde yapı ruhsatının son alım tarihi 24.01.2016 olarak kabul edilmiştir. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda, bu tarihten konutlar için yapı ruhsatının alındığı 30.06.2017 tarihine kadar, ... için ise yapı ruhsatının alındığı 24.05.2016 tarihine kadar ceza hesabı yapılmış ve 226.100,00 TL’den davacı yüklenicinin sorumlu olması gerektiği belirtilmiştir.

Dosya arasında bulunan 03.05.2016 tarihli davalı idare tarafından düzenlenen işe başlama tutanağı incelendiğinde, ... Genel Müdürlüğü’nün yağmursuyu, pissu ve içmesuyu hattında deplase hattının ortaya çıkması, sözleşmeye konu parseller üzerinde haciz şerhlerinin bulunması, inşaatı engelleyici unsurların bulunması nedeniyle 26.10.2015 tarihinde tutanak düzenlendiği, bu nedenlerle 11.11.2015 tarihinde Başkanlık Makamının oluru ile işin durdurulduğu, engeller kalktığından işin 03.05.2016 tarihinde yeniden başladığı yani 190 gün sözleşmeye konu işin durdurulduğu anlaşılmıştır. Durdurulan işte davacı yüklenicinin yapı ruhsatı alması beklenemeyeceğinden, verilmesi gereken 101 günlük süre uzatımından 11 günlük sürenin yapı ruhsatı alınması için son tarih olan 15.10.2015 tarihi ile işin durdurulduğu 26.10.2015 tarih aralarına denk geldiği, süre uzatımı verilmesi gereken 101 günden 11 gün mahsup edildiğinde 90 gün kaldığı, söz konusu 90 günlük sürenin işin yeniden başladığı 03.05.2016 tarihine eklenerek bulunacak tarihler ile konutlar ve ... için alınan yapı ruhsat tarihleri dikkate alınarak gecikme cezası hesabı yapılması gerekirken, bu sürelerin dikkate alınmadan gecikme cezası hesabı yapılması doğru olmamış, kararın belirtilen nedenlerle bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. “Değerlendirme” bölümünün “1.” bendi uyarınca davalı vekilinin tüm, davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

“2.” bendi uyarınca kabulü ile temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının davacı yararına BOZULMASINA,

Dairemizdeki duruşmada davacı vekille temsil olunduğundan takdir olunan 40.000,00 TL duruşma vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

Peşin alınan temyiz karar harçların istek hâlinde taraflara iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

24.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.