Danıştay 6. Daire, Bodrum Belediyesinin karayolu sınırına ruhsatsız ses perdesi inşaatı sebebiyle şirkete uyguladığı idari para cezası ve yıkım kararının iptali başvurusunu temyizen inceledi.
Özet: Bir şirket, Muğlanın Bodrum ilçesinde karayolu sınırları içinde, Karayolları Genel Müdürlüğü adına protokol uyarınca ruhsatsız inşa ettiği ses perdesi nedeniyle hakkında tesis edilen idari para cezası ve yıkım kararının iptali istemiyle dava açmış; yerel ve bölge idare mahkemeleri, yapının ruhsatsız olduğunu ve cezaların kanuna uygun olduğunu belirterek davayı reddetmiş, ancak şirket temyiz başvurusunda, imalatın Karayolları adına yapıldığı ve karayolu sınırlarında yer aldığından belediyenin yetkisiz olduğunu, kendisinin ise yapı sahibi sıfatıyla sorumlu tutulamayacağını savunmaktadır.
T.C.
D A N I Ş T A Y ALTINCI DAİRE Esas No : 2023/1859Karar No : 2025/7148 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Transit Nakliyat Taşımacılık Petrol Turizm Otelcilik Sanayi ve Ticaret A.Ş. VEKİLLERİ : Av. ..., Av. ...KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı - ...VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Muğla ili, Bodrum ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazlar ile 8 parsel sayılı taşınmazın arasından geçen Bodrum-Milas Karayolunun banketi ile anılan taşınmazlar arasındaki karayolu sınırı içerisine davacı şirket tarafından ruhsatsız olarak ses perdesi yapıldığından bahisle 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca davacı şirkete 888.303,26-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Bodrum Belediye Encümeni kararı ile yapının süresinde yasal hâle getirilmediğinden bahisle aynı Kanunun 32. maddesi uyarınca yıkılmasına, yıkım masraflarının davacı şirketten tahsiline ilişkin... tarih ve ... sayılı Bodrum Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ...tarih ve ... sayılı Bodrum Belediye Encümeni kararı yönünden, 3194 sayılı İmar Kanununun 21. maddesi uyarınca bu Kanunun kapsamına giren bütün yapılar için 26. maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden yapı ruhsatiyesi alınmasının mecburi olduğunun kabulü karşısında, davacı şirket tarafından ruhsatsız olarak yapılan ve ruhsata tabi olan imalatların davalı idarece verilen 30 günlük süre içinde yıkılmadığının ve ruhsata da bağlanmadığının tespiti üzerine tesis edilen söz konusu imalatın 3194 sayılı Kanunun 32. maddesi uyarınca yıkılmasına ilişkin dava konusu ... tarih ve ... sayılı Bodrum Belediye Encümeni kararında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle bu kısım yönünden davanın reddine; ... tarih ve ... sayılı encümen kararına ilişkin kısmı yönünden ise, anılan encümen kararının 3194 sayılı İmar Kanununun 42/2-(ç) maddesi uyarınca tesis edilen 119.432,68-TL'lik kısmı Bodrum Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kaldırıldığından konusuz kalan bu kısmın esasını inceleme olanağı bulunmadığı gerekçesiyle bu kısım hakkında karar verilmesine yer olmadığına, geriye kalan 768.870,58 TL'lik kısmı (kararda sehven 888.303,26-TL yazılmıştır.) kısmı yönünden ise, davacı şirket tarafından yapıldığı anlaşılan imalatların yapı kavramı içerisine girdiği ve ruhsatsız inşa edilemeyeceği açık olmakla birlikte, 3194 sayılı Kanunun 42/2. maddesinin (b) bendi uyarınca uyuşmazlık konusu ses perdesi için hesaplanan temel para cezasında ve ses perdesinin karayolu sınırında bulunması nedeniyle (c) bendinin 2. alt bendi uyarınca yapılan artırımın, yapının uygulama imar planı bulunan bir alanda yapılmış olması nedeniyle (c) bendinin 5. alt bendi uyarınca yapılan artırımın, yapının II. derece doğal sit alanı içerisinde kalması nedeniyle (c) bendinin 7. alt bendi uyarınca yapılan artırımın, ruhsatsız inşa edilmiş olması nedeniyle (c) bendinin 8. alt bendi uyarınca yapılan artırımın ve yapı tatil zaptı eki fotoğraflardan tamamlanmış ve kullanılıyor halde olduğunun görülmesi nedeniyle 12. alt bendi uyarınca yapılan artırımın hukuka uygun olduğu gerekçesiyle bu kısımlar yönünden davanın reddine karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ...İdare Mahkemesi kararının davanın reddine ilişkin kısımlarının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davaya konu ses bariyerlerinin, 13.10.2022 tarihli protokol uyarınca müvekkil şirket tarafından Karayolları Genel Müdürlüğü adına yapılmış bir imalat olduğu, dolayısıyla yapı/imalat sahibi olmadıkları için, 3194 sayılı İmar Kanunu anlamında herhangi bir sorumluluğu bulunmadığı gibi, karayolu sınırları içinde bulunan bu imalatlarla ilgili, davalı idarenin bir idari işlem tesis etme yetkisinin bulunmadığı, temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Muğla ili, Bodrum ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazlar ile ... parsel sayılı taşınmazın arasından geçen Bodrum-Milas Karayolunun banketi ile anılan taşınmazlar arasındaki karayolu sınırı içerisine davacı şirket tarafından ruhsatsız olarak demir ayaklar arası ses perdesi yapıldığı hususu 16/10/2020 tarihli yapı tatil tutanağı ile tespit edilmiştir.Anılan yapı tatil tutanağına dayanılarak, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (b), (c) ve (ç) bendi uyarınca davacıya toplam 888.303,26-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ve yapının süresinde yasal hâle getirilmediğinden bahisle aynı Kanunun 32. maddesi uyarınca yapıların yıkılmasına, yıkım masraflarının davacı şirketten tahsiline ilişkin ... tarih ve ... sayılı Bodrum Belediye Encümeni kararları alınmıştır. Bunun üzerine görülmekte olan dava açılmıştır.İLGİLİ MEVZUAT ve HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 31. maddesinde; "Bu Kanunda hüküm bulunmayan hususlarda; hakimin davaya bakmaktan memnuiyeti ve reddi, ehliyet, üçüncü şahısların davaya katılması, davanın ihbarı, tarafların vekilleri, dosyanın taraflar ve ilgililerce incelenmesi, feragat ve kabul, teminat, mukabil dava, bilirkişi, keşif, delillerin tespiti, yargılama giderleri, adli yardım hallerinde ve duruşma sırasında tarafların mahkemenin sukünunu ve inzibatını bozacak hareketlerine karşı yapılacak işlemler, elektronik işlemler ile ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla duruşma icrasında Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümleri uygulanır. Ancak, davanın ihbarı Danıştay, mahkeme veya hakim tarafından re'sen yapılır. Bilirkişiler, bilirkişilik bölge kurulları tarafından hazırlanan listelerden seçilir ve bilirkişiler hakkında Bilirkişilik Kanunu ve 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun ilgili hükümleri uygulanır.'' hükmüne yer verilmiştir.Atıf yapılan Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu yerine çıkarılan ve 01/10/2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun "Bilirkişiye başvurulması gereken haller" başlıklı 266. maddesinin 1. fıkrasında, "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir." hükmüne yer verilmiştir.3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesinde; "Bu Kanun hükümlerine göre; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. ... Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshası muhtara bırakılır, bir nüshası da Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne gönderilir. ..." hükmüne yer verilmiştir. Aynı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasında; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere, maddede öngörülen şekilde hesaplanan idari para cezaları uygulanacağı belirtilmiş, aynı fıkranın (b) bendinde; mevzuata aykırılığı yapı inşaat alanı üzerinden hesaplanması mümkün olmayan, yapının cephelerini ve diğer yapı elemanlarını değiştiren veya yapı malzemesi için öngörülen gereklere aykırı bulunan uygulamalar için, Bakanlıkça yayımlanan ve aykırılığa konu imalatın tespiti tarihinde yürürlükte bulunan birim fiyat listesine göre ilgili idarece belirlenen bedelin % 20’si kadar idari para cezası verileceği, aynı fıkranın (c) bendinin 2. alt bendinde; kamuya veya başkasına ait bir parselde yapılmış ise cezanın % 40 oranında, 5. alt bendinde; uygulama imar planı bulunan bir alanda yapılmış ise cezanın %20 oranında, 7. alt bendinde; özel kanunlar ile belirlenmiş özel imar rejimine tabi bir alanda yapılmış ise cezanın % 50 oranında, 8. alt bendinde; ruhsatsız ise cezanın %180 oranında, 12. alt bendinde ise; inşai faaaliyet tamamlanmış ve kullanılıyor ise cezanın %20 oranında arttırılarak hesaplanacağı hüküm altına alınmıştır. İdare Mahkemesince, uyuşmazlığa konu ses perdelerinin yapı tatil zaptında ve fotoğraflarda ruhsatsız olarak yapıldığının sabit olduğu ve para cezasının idarece doğru hesaplandığı kabul edilerek karar verilmiş ve bu karara karşı yapılan istinaf başvurusu temyize konu İdari Dava Dairesi kararı reddedilmiş ise de, bakılan dava teknik bilgiyi gerektirdiğinden keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmaksızın karar verilmesinde hukuki isabet görülmemiştir. Bu durumda; 13.10.2022 tarihli protokol uyarınca Karayolları Genel Müdürlüğü adına yapılmış bir imalat olduğundan herhangi bir sorumluluklarının bulunmadığı yönündeki davacı tarafın iddialarının incelenerek buna göre uyuşmazlığa konu ses perdelerinin geçtiği parsellerin mülkiyet durumu ile ses perdelerinin yapı niteliğinde olup olmadığı hususları araştırılarak varılan sonuca göre bu hususların teknik bilgiyi gerektirmesi halinde, yerinde yaptırılacak keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda alınacak rapora göre, yıkıma ilişkin...tarih ve ... sayılı encümen kararının ve para cezası verilmesine ilişkin encümen kararının reddedilen 768.870,58-TL'lik (kararda sehven 888.303,26-TL yazılmıştır.) kısmının hukuka uygun olup olmadığı değerlendirilmek suretiyle karar verilmesi gerektiğinden, aksi yöndeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurunun reddi yolunda verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,2. Yukarıda özetlenen gerekçeyle kısmen karar verilmesine yer olmadığına, kısmen davanın reddine ilişkin Mahkeme kararının davanın reddine ilişkin kısmına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının BOZULMASINA,3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 23/12/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.