işverenin iyi niyetle stajyer kabul ettiği kişinin sigortasız çalışması nedeniyle uygulanan idari para cezası, asgari ücret desteği iptali ve prim borcu tahakkukunun haksız olduğuna ilişkin açılan iptal davası ve temyiz incelemesi.

İşverenin iyi niyetle stajyer kabul ettiği kişinin sigortasız çalışması nedeniyle uygulanan idari para cezası, asgari ücret desteği iptali ve prim borcu tahakkukunun haksız olduğuna ilişkin açılan iptal davası ve temyiz incelemesi.

Özet: Davacı şirket, SGK teftişinde bildirilmeyen ve stajyer olduğunu beyan eden bir kişinin tespitiyle uygulanan idari para cezası ve 6661 sayılı kanun kapsamında resen tahakkuk ettirilen prim borcunun iptali ile ödediği 188.625,16 TLnin yasal faiziyle iadesini talep etmektedir; şirket, söz konusu kişinin stajyerlik dosyasını getirmemesi üzerine ilişiğinin kesildiğini, kurumun yeterli inceleme yapmadan işlem tesis ettiğini ve kendisinin kastı veya ihmali olmadığını iddia ederken, davalı kurum ise teftiş raporuna dayanarak kişinin stajyer olduğuna dair belge ibraz edilmediğini ve sigortalı işe giriş bildirgesinin süresinde verilmediğini belirterek borcun haklılığını savunmaktadır.

10. Hukuk Dairesi 2025/13178 E. , 2026/5136 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/2627 E., 2025/1642 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : İzmir 1. İş Mahkemesi

SAYISI : 2018/290 E., 2022/124 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; .. .. ... Sosyal Güvenlik Merkezi Müdürlüğünde .. sicil sayılı dosyada işlem görmekte olan davacı şirket ile ilgili olarak Rehberlik ve Teftiş İzmir Grup Başkanlığı tarafından düzenlenen 31.08.2016 tarih, ../12/AİR/02 sayılı raporunda ...‘nın 26.02.2016 tarihli çalışmasının Kuruma bildirilmediğinin tespit ve iddia edildiği, bu tespite dayanarak 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 102. maddesine istinaden 6.752 TL idari para cezası uygulandığı, söz konusu para cezasına, .. kayıt numaralı dilekçe ile itiraz edildiği ancak idarenin yanıt vermemesi üzerine para cezasının iptali için İzmir 5. İdare Mahkemesinin 2018/797 E. dosyası ile dava açıldığı, yine aynı tespite dayanarak davacıya ..-202.01.01-E.. Sayı- 03.04.2018 tarihli, indirimlerin iptal edilmesi suretiyle (7201 sayılı Kanuna göre) re’sen Tahakkuk Eden Prim Borcu (6661 Asgari Ücret Desteği) adı altında yazı tebliğ edildiği, tebligatın davacı tarafından 27.04.2018 tarihinde tebellüğ edildiği, bu yazıda “söz konusu tespit nedeniyle 2016 yılında 6661 sayılı asgari ücret desteğinden yersiz yararlandığınız anlaşıldığından 6661 sayılı Kanuna göre indirimler iptal edilmiş olup konuya ilişkin borç sistemde mevcuttur” denilerek prim borcu tahakkuk ettirildiği ve faiz işletilerek toplam 188.625,16 TL tahsil edildiği, davacının 24.04.2018 tarihinde bu parayı ödediği ancak bu işleme karşı 07.05.2018 tarih, 3404457 kayıt numarası ile itiraz edildiği, davalı Kurum tarafından halen olumlu ya da olumsuz herhangi bir cevap verilmediğinden ret işleminin gerçekleştiği, raporda adı geçen ...’nın, bizzat kendi beyanında ... Üniversitesi öğrencisi olduğunu ve davacı şirkette staj yapmak istediğini beyan ettiği, staj dosyasının en kısa zamanda şirkete ulaştıracağından bahisle güven uyandırıp stajına başladığı, aynı gün ... Müfettiş Yardımcısı tarafından şirketin teftiş edildiği, teftiş sırasında, ...'nın da durumu tespit edilerek tutanağa geçirildiği ancak ...’nın staj dosyasının şirkete ulaşmaması üzerine stajına derhal son verildiği, yine ... müfettişliği tarafından yapılan araştırmada kendisinin ... Üniversitesi’nde öğrenci ve dolayısıyla stajyer olmadığının tespit edildiği, şirketin bu durumla ilgili herhangi bir kastı veya ihmali olmadığı, ... tarafından bu konu hakkında yeterli inceleme ve araştırma yapılmadan o günden önce veya sonra stajyerin devam edip etmediği soruşturulup belgelendirilmeden böyle bir ceza verilmesinin ve prim tahsil edilmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu iddiasıyla Sosyal Güvenlik Kurumunun ..-202.01.01-E.. Sayı- 03.04.2018 Tarihli indirimlerin iptal edilmesi suretiyle (7201 sayılı kanuna göre) Re’sen Tahakkuk Eden Prim Borcu( 6661 Asgari Ücret Desteği) adı altındaki kararının iptaline, davacının ödediği 188.625,16 TL tutarındaki asgari ücret destek priminin yasal faizi ile birlikte müvekkiline iade edilmesine, asgari ücret desteğinden yararlanmaya devam etmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

1.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurumun Rehberlik ve Teftiş Başkanlığının 2016 yılı Yıllık Çalışma Plan ve programı çerçevesinde 21.01.2016 tarih ve 857016 tarih ve sayılı talimatla davacı işyerinde yapılan 31.08.20 16... 2/12/AİR/02 sayılı asgari işçilik inceleme raporunda, .. TC kimlik numaralı ...'nın ... Üniversitesi öğrencisi olduğu ve işyerinde stajyer olarak çalıştığının beyan edildiği, ancak inceleme dönemi süresince adı geçenin stajyer öğrenci olduğuna dair herhangi bir belge ibraz edilemediği gibi, hizmet kaydının incelenmesinde de herhangi bir bildirim yapılmadığının tespit edildiği, ayrıca ... ile ilgili olarak tespitin yapıldığı 26.02.2016 tarihi itibariyle sigortalı işe giriş bildirgesinin istenmesi, verilmemesi halinde resen tanzim edilmesi, sigortalı işe giriş bildirgesinin yasal süresinde verilmemesi nedeniyle de davacı şirket hakkında 102. maddenin birinci fıkrası “a/2” bendi uyarınca idari para cezasının uygulanması gerektiği hususlarının belirtildiği, Kurumca düzenlenen rapor doğrultusunda, 5510 sayılı Kanunu'nun 8. maddesinde öngörülen sigortalı işe giriş bildirgesinin Kuruma, sigortalının çalışmaya başladığı tarihten önce verilmemesi, 5510 sayılı Kanunun 86. maddesinde öngörülen 2016/02.aya ilişkin ek veya ek nitelikteki aylık prim ve hizmet belgelerinin, anılan maddenin uygulanmasına ilişkin Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği'nde belirtilen süre içinde Kuruma verilmemesi, 5510 sayılı Kanunu'nun 9. maddesinde öngörülen sigortalı işten ayrılış bildirgesinin anılan maddede belirtilen süre içinde verilmemesinden dolayı davacı hakkında 5510 sayılı Sosyal sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 102. maddesine göre idari para cezası uygulandığı, ayrıca 2016 yılında 6661 sayılı asgari ücret desteğinden yersiz yararlandığı anlaşıldığından 6661 sayılı Kanuna göre indirimlerin iptal edildiği, Kurumumuzca yapılan işlemlerde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı gerçek kişi davaya cevap vermemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesi tarafından yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararla; ...’nın 08.06.2015 - 10.03.2016 tarihleri arasında herhangi bir işyerinden adına çalışma bildirimi bulunmazken 26.02.2016 işe giriş ve aynı tarihli işten ayrılışı ile ek bildirge verilmek sureti ile Kurumda .. .. sicil sayılı dosyada işlem gören ... Ulaşım Kargo Taş. Ltd. Şti. unvanlı işyerinden 1 günlük çalışmasının bildirildiği, bunun haricinde ... Ulaşım Kargo Taş. Ltd. Şti. unvanlı işyerinden bildirilen herhangi bir çalışmasının bulunmadığı, .. .. sicil sayılı dosyada işlem gören ... Ulaşım Kargo Taş. Ltd. Şti unvanlı “kargo taşımacılık” mahiyetli işyerinin 03.04.2000 tarihinde kanun kapsamına alındığı ve faal olduğu, ... Üniversitesi Rektörlüğü’nün 11.04.2019 tarihli yazısında .. T.C. Kimlik numaralı ...’nın üniversitelerinde herhangi bir kaydının bulunmadığının bildirildiği, 25.01.2022 tarihli celsede isticvap edilen dahili davalı ... Palanın “ Ben ... Ulaşım Taşımacılık ve Tic. Ltd. Şti.'nde 2015 yılının Şubat ayının sonunda 2020 yılının Mart ayına kadar veznede kasa sorumlusu olarak çalıştım, şirket beni işe aldığında sigortasız çalıştıracağını söylemişti. ...’dan denetim memurları gelirse onlara stajyer olduğumu söylememi istediler. Ben de bu sebeple ... memurlarına ... Üniversitesinde öğrenci olduğumu söyledim ancak o sırada stajyer değildim, kasa sorumlusu olarak fiilen çalışmaktaydım. Ben ... Üniversitesinde hiç öğrenci olmadım. Stajyer olduğumu söylediğim dönemde hiçbir üniversitede okumuyordum” şeklinde beyanda bulunduğu, 5510 sayılı Kanun’un 59... . maddeleri uyarınca Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları tarafından tutulan tutanaklar aksi sabit oluncaya kadar geçerli kabul edildiği, yetkili kişilerce düzenlenen ve tarafların ihtirazi kayıt koymaksızın imzaladığı tutanaklar aksi kanıtlanıncaya kadar geçerli olup, aksi ise ancak yazılı delille kanıtlanabildiği, bu kapsamda ...’ya ait hizmet döküm cetveli, ... Üniversitesinin verdiği cevabi yazı ve ...’nın Mahkeme huzurundaki beyanı nazara alındığında; Başmüfettiş ...tarafından düzenlenen 31.08.2016 tarih, 108482/12/AİR/02 sayılı rapor içeriğinin aksinin kanıtlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A.Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; İzmir 5. İdare Mahkemesinin 2018/797 E. sayılı kesinleşmiş kararı ile ...’nın fiilen çalıştığının ispatlanamadığı gerekçesiyle idari para cezasının iptal edildiği, aynı tespite dayanan teşvik iptali işleminin de dayanaksız kaldığı, şahsın kendisini "... Üniversitesi öğrencisi ve stajyer" olarak tanıtarak şirkette güven uyandırdığı, üniversite kaydı olmadığının denetim sonrası anlaşıldığı, dolayısıyla işverenin bir kastı veya ihmalinin bulunmadığı, Mahkemenin, idari yargıdaki iptal kararını ve şahsın stajyerlik beyanını göz ardı ederek, sadece "aksi ispatlanamayan müfettiş raporu" gerekçesiyle davanın reddine karar vermesinin Anayasa m. 141 uyarınca gerekçesiz olduğu ve adil yargılanma hakkını ihlal ettiği, eksik incelemeye dayalı bilirkişi raporunun hükme esas alınması ve haksız tahsil edilen 188.625,16 TL'nin iadesi talebinin reddedilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, prim teşvik hükümlerinden yararlandırılması gerektiğinin tespiti ile aksine Kurum işlemlerinin iptalin ve primlerin iadesine ilişkindir.

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla davacı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının ilgiliden alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

21.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.