Ölümlü trafik kazası sonucu destekten yoksun kalma ve manevi tazminat taleplerine ilişkin, sigorta şirketleri, işleten ve sürücünün sorumluluğuna dair itirazlarla Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin temyiz incelemesi.
Özet: Davacılar, 16.03.2009 tarihinde desteklerinin vefatıyla sonuçlanan trafik kazası nedeniyle davalı sürücü, işleten ve sigorta şirketlerinden başlangıçta talep ettikleri maddi ve manevi tazminatları, ıslah dilekçeleri ve birleşen davalarla destekten yoksun kalma tazminatı kaleminde toplamda yaklaşık 3 milyon liraya yükselterek, faizleriyle birlikte müştereken ve müteselsilen tahsilini istemiş; davalılar ise kazadaki kusuru, zararın hesaplanma yöntemini ve husumeti reddederek davanın reddini savunmuştur.
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2024/126 E., 2024/126 K.MAHKEMESİ : İstanbul ...1. Asliye Hukuk Mahkemesiİlk Derece Mahkemesi kararı davalı ... vekili, davalı ... A.Ş. vekili ve davalı ... Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVADavacılar vekili asıl dava dilekçesinde; davalı ... A.Ş. tarafından ZMSS poliçesi ile sigortalanan ve bir kısım davacıların desteği olan müteveffanın yolcusu olduğu aracın, davalı ... tarafından ZMSS poliçesi ile sigortalanan, davalı ... A.Ş.'nin işleteni ve davalı gerçek kişinin sürücüsü olduğu araca çarpmamak için manevra yaptığını ve trafik sinyalizasyon direğine çarparak alev alması sonucunda 16.03.2009 tarihinde ölümlü trafik kazasının meydana geldiğini ve kaza nedeniyle davacıların desteği olan yolcu ...'nun öldüğünü, davalı ... tarafından davadan önce 15.10.2009 tarihinde müvekkilleri ..., ... ve ... için 30.978,00 TL ödeme yapıldığını, davalı ... A.Ş. tarafından davadan önce 23.11.2009 tarihinde müvekkilleri ..., ... ve ... için 44.944,00 TL ödeme yapıldığını beyanla fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla ... için 2.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının, 50.000,00 TL manevi tazminatın, ... için 2.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının, 40.000,00 TL manevi tazminatın, ... için 2.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının, 40.000,00 TL manevi tazminatın, ... için 1.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının, 10.000,00 TL manevi tazminatın, ... için 10.000,00 TL manevi tazminatın, ... için 10.000,00 TL manevi tazminatın ... için 10.000,00 TL manevi tazminatın, davalı ... ve ... Sigorta A.Ş.'den maddi tazminat talepleri ile sınırlı olarak yapılan ödemelerin mahsubu ve poliçe limitleriyle sınırlı olmak üzere temerrüt tarihinden işleyecek avans faizi ile birlikte, maddi ve manevi tazminat taleplerinin davalı ... A.Ş. yönünden kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte, diğer davalı gerçek kişi yönünden kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili talep etmiş ve fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak destekten yoksun kalma tazminatı taleplerini davacı ... için 99.449,26 TL'ye, davacı ... için 27.959,75 TL'ye, davacı ... için 23.646,73 TL'ye, davacı ... için 15.721,29 TL'ye yükseltmiştir.Davacılar vekili birleşen dava dilekçesinde; müvekkilleri için İstanbul 10. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2021/49 Esas sayılı dosyası üzerinden maddi tazminat ve manevi tazminat isteminde bulunulduğunu ve bu dosyada destekten yoksun kalma tazminatı yönünden taleplerini ıslah dilekçesiyle 182.135,87 TL'ye yükselttiklerini ve İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verildiğini ve verilen bu kararın Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi'nin 2019/1649 Esas ve 2020/2215 Karar sayılı ilamı ile bozulduğunu ve bozma sonrası güncel asgari ücret verilerine göre hesap raporu alındığını, bakiye 1.875.735,73 TL için İstanbul ...3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/997 Esas sayılı dosyası üzerinden dava açıldığını, yargılama devam ederken güncel asgari ücret üzerinden yeni bir hesap raporu alındığını, müvekkillerinin toplam talep edebileceği destekten yoksun kalma tazminatının 2.907.437,14 TL olarak hesap edildiğini beyanla davacı ... için bakiye 756.036,41 TL, davacı ... için bakiye 27.790,13 TL ve davacı ... için bakiye 78.847,94 TL destekten yoksun kalma tazminatının davalı ... Sanayi ve Ticaret A.Ş. yönünden kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte, diğer davalı gerçek kişi yönünden kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.II. CEVAPDavalı ... Sanayi ve Ticaret A.Ş. asıl davaya vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin kazaya sebebiyet veren aracın işleteni ve maliki olmadığını ve bu nedenle müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, kaza tespit tutanağının gerçekleri yansıtmadığını, kazanın meydana gelmesinde davalı gerçek kişi sürücünün kusurunun bulunmadığını, kazaya asıl sebebiyet veren unsurun bir kısım davacıların desteği olan müteveffanın yolcusu olduğu aracın sürücüsünün alkollü olması olduğunu, kusur durumuna göre uygun bir manevi tazminata hükmedilmesi gerektiğini, tazminat hesabında müteveffanın resmi gelirinin dikkate alınması gerektiğini, aracın alev almasının LPG sistemindeki arızadan kaynaklandığını belirterek davanın reddini istemiştir.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; kazanın meydana gelmesinde diğer araç sürücüsünün de kusurunun dikkate alınması gerektiğini, tazminat hesabında müteveffanın resmi gelirinin dikkate alınması gerektiğini, müteveffanın annesinin, kardeşinin, kayınvalidesi ve kayınpederinin tazminat talep edemeyeceğini belirterek davanın reddini istemiştir.Davalı ...vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin kaza tarihindeki poliçe limitleri dahilinde ve sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında sorumlu olduğunu, müvekkili tarafından davacılar ..., ... ve ... için 11.09.2009 tarihinde 30.978,00 TL ödeme yapıldığını ve sorumluluğunun son bulduğunu, davaya konu talepler haksız fiilden kaynaklandığından avans faizi talep edilemeyeceğini belirterek davanın reddini istemiştir.Davalı ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin kaza tarihindeki poliçe limitleri dahilinde ve sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında sorumlu olduğunu, müvekkili tarafından davacılar ..., ... ve ... için 23.11.2009 tarihinde 44.944,72 TL ödeme yapıldığını ve sorumluluğunun son bulduğunu, SGK tarafından davacılara ödeme yapılıp yapılmadığının araştırılması gerektiğini, CS0 1980 Yaşam Tablosu ve %3 teknik faiz yöntemimin kullanılması suretiyle hesaplama yapılması gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.Davalı ... Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekili birleşen davaya cevap dilekçesinde; davacıların aynı kazaya ilişkin olarak İstanbul ...10. Asliye Hukuk Mahkemesi ve İstanbul ...3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nde de talepte bulunduğunu ve bu davanın derdestlik nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğini, müvekkilinin kazaya sebebiyet veren aracın işleteni ve maliki olmadığını ve bu nedenle müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, kazanın meydana gelmesinde davalı gerçek kişi sürücünün kusurunun bulunmadığını, kazaya asıl sebebiyet veren unsurun davacıların desteği olan müteveffanın yolcusu olduğu aracın sürücüsünün alkollü olması olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.Davalı ... tarafından birleşen davaya cevap dilekçesi ibraz edilmemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin 30.06.2015 tarihli ve 2009/344 Esas ve 2015/288 Karar sayılı kararıyla davacılar ..., ... ve ...'nun davasının reddine, diğer davacıların (... ile ilgili dava tefrik edildiğinden anılan davacı hariç) davasının kısmen kabulü ile, davacı ... yönünden 35.477,14 TL maddi, 2.250,00 TL defin masrafı ve 10.000,00 TL manevi tazminat, ... yönünden 8.718,81 TL maddi ve 5.000,00 TL manevi tazminat, ... yönünden 7.371,96 TL maddi ve 5.000,00 TL manevi tazminat, anne ... yönünden 8.803,44 TL maddi ve 5.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ... ve ... AŞ'den 16.03.2009 haksız eylem tarihinden, ... Sigorta yönünden (poliçe limiti ile sınırlı sorumlu olmak üzere) 22.07.2009, ... Sigorta AŞ'ye (poliçe limitinin bakiye kısmından sınırlı sorumlu olmak üzere) 18.08.2009 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsiline, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ İlk Derece Mahkemesi'nce verilen 30.06.2015 tarihli ve 2009/344 Esas ve 2015/288 Karar sayılı karar davacılar vekili ve davalı ... A.Ş. vekilince temyiz edilmiştir. Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi'nin 26.02.2020 tarih ve 2019/1649 Esas ve 2020/2215 Karar sayılı ilamı ile "... dava dilekçesinde, desteğin petrol istasyonunda araç yıkama bölümünde çalıştığı, bahşişler ile beraber aylık 1.000,00 TL gelirinin bulunduğu belirtilmiş, işyeri tarafından desteğin aylık kazancının bahşişlerle birlikte 1.000,00 TL olduğu bildirilmiş ise de, mahkemece beyan edilenin altında kalan asgari ücret esas alınarak yapılan hesaplama hükme esas alınmıştır. Eksik inceleme ile hüküm kurulamaz. Bu durumda mahkemece, desteğin çalıştığı dönemde bahşiş aldığı hususu göz önüne alınarak, desteğin çalıştığı işyerinden aldığı ortalama bahşiş miktarı, bunun süreklilik arz edip etmediği, kaza tarihinden geriye doğru bir yıllık süre içinde desteğin aylık aldığı ortalama bahşiş gelirinin ne kadar olduğu tespit edilerek, keza desteğin çalıştığı yıllar, işyerinin özelliği, kapasitesi açıklanarak ilgili meslek odasından alabileceği bahşiş oranı sorularak, tüm deliller birlikte değerlendirilerek desteğin gerçek geliri belirlenip sonucuna göre hüküm kurulması için... Bu durumda mahkemece öncelikle yolcu olan desteğin trafik akışına ilişkin olarak kazada kusursuz olduğu kabul edilerek zarar hesabı yapılması, daha sonra desteğin sürücüsünün alkollü olduğunu bildiği araca binerek yolculuk yapması nedeniyle temyiz eden davalı .... yönünden Dairemizin yerleşik uygulamasına göre tazminattan %20 oranında müterafik kusur indirimi yapılması gerekip gerekmediği hususu tartışılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir...... Ancak olay tarihi, olayın gelişim şekli, davalının kusur durumu, davacıların desteğe yakınlığı ve yukarıdaki ilkeler gözetildiğinde mahkemece davacılar ..., ... ve ... yararına bir miktar manevi tazminata hükmedilmesi gerekirken, yanılgılı gerekçeyle talebin reddi doğru görülmemiştir...... cenaze dolayısıyla yapılması zorunlu olan masrafların ilgili belediyeden, gerekirse ilgili müftülükten sorulması suretiyle makul, uygun miktarda cenaze ve defin masrafı tespit edilip sonucuna göre (temyiz eden davalı .... yönünden kazanılmış haklar da gözetilerek) karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir...... Kazaya sebebiyet veren davalı şirketin işleteni olduğu araç ticari olup, bu itibarla davalılar ... Sigorta A.Ş. ve ... A.Ş. yönünden hükmedilen tazminatlara temerrüt faizi olarak avans faizine hükmedilmesi gerekirken, adı geçenler yönünden de yasal faize hükmedilmesi doğru değildir." şeklindeki gerekçe ile karar bozulmuştur. B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar İlk Derece Mahkemesi'nce verilen 12.12.2024 tarihli ve 2024/126 Esas ve 2024/126 Karar sayılı kararıyla asıl davanın kabulüne, davacı ... lehine hesaplanan 99.449,16 TL destekten yoksun kalma tazminatının ve 2.250,00 TL cenaze giderinin, davacı ... lehine hesaplanan 27.959,75 TL destekten yoksun kalma tazminatının, davacı ... lehine hesaplanan 23.646,73 TL destekten yoksun kalma tazminatının, davacı ... lehine hesaplanan 15.721,29 TL destekten yoksun kalma tazminatının davalı ... açısından poliçe limiti ile sınırlı olmak kaydı ile ve temerrüt tarihi olan 22.07.2009 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, ... Sigorta Anonim Şirketi açısından poliçe limiti ile sınırlı olmak kaydı ile ve temerrüt tarihi olan 18.08.2009 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte; diğer davalı ... yönünden kaza tarihi olan 16.03.2009 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, diğer davalı .... yönünden kaza tarihi olan 16.03.2009 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine, davacı ... için 50.000,00 TL, davacı ... için 20.000,00 TL, davacı ... için 20.000,00 TL, davacı ... için 20.000,00 TL, davacı ... için 10.000,00 TL, davacı ... için 5.000,00 TL manevi zararına bağlı manevi tazminatın kaza tarihi olan 16.03.2009 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı ...'den, 16.03.2009 tarihinden itibaren işletilecek avans faiziyle birlikte davalı ....'den müştereken ve müteselsilen alınarak davacılar ..., ..., ..., ..., ..., ... verilmesine, davacı ...'ın yargılama sırasında vefat ettiği, elbirliğiyle mülkiyet hükümlerine göre yasal mirasçılarının zorunlu dava arkadaşı olduğu ve beraber hareket ederek davaya katılmaları gerektiği, ancak davadan tebliğ ile haberdar olmalarına rağmen vekaletname vererek vekil görevlendirmedikleri gibi davaya katılma yönünde bir talepleri de olmadığı görüldüğünden bu davacı yönünden açılan davada karar verilmesine yer olmadığına ve birleşen İstanbul ...1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2024/2 09... /206 Karar sayılı birleşen davanın kabulüne, davacı ... lehine hesaplanan 756.036,41 TL destekten yoksun kalma tazminatının, davacı ... lehine hesaplanan 78.847,94 TL destekten yoksun kalma tazminatının, davacı ... lehine hesaplanan 27.790,13 TL destekten yoksun kalma tazminatının davalı ... açısından poliçe limiti ile sınırlı olmak kaydı ile ve temerrüt tarihi olan 22.07.2009 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, ... Sigorta Anonim Şirketi açısından poliçe limiti ile sınırlı olmak kaydı ile ve temerrüt tarihi olan 18.08.2009 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte; diğer davalı ... yönünden kaza tarihi olan 16.03.2009 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, diğer davalı .... yönünden kaza tarihi olan 16.03.2009 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz Sebepleri Davalı ... A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde; hükümde bakiye poliçe limitinin yazılmamasının hatalı olduğunu, müvekkilinin sorumlu olduğu miktara net olarak hükümde yer verilmemiş olması nedeniyle hükmün infazında tereddüt oluştuğunu, müvekkili tarafından davadan önce 44.944,00 TL ödeme yapıldığını ve bozma kararı öncesinde ise İstanbul ...2. İcra Dairesinin 2015/16511 Esas sayılı dosyasına 31.08.2015 tarihinde 42.551,00 TL ödeme yapıldığını, icra dosyasında yapılan ödemeye hükümde yer verilmemiş olması nedeniyle tahsilde tekerrür oluşabileceğini, vekalet ücreti ve yargılama giderinin tamamından müvekkilinin sorumlu olmamasına rağmen tamamından sorumlu tutulmasının hukuka aykırı olduğunu, müvekkilinin kazaya sebebiyet veren sigortalı aracın sürücüsünün kusuru oranında sorumlu olduğunu, müvekkilinin manevi tazminattan sorumlu olmamasına rağmen manevi tazminata ilişkin kısmın vekalet ücretinden sorumlu tutulmasının hukuka aykırı olduğunu, tazminat hesabına esas alınan gelirin hatalı olduğunu, müteveffanın davacılara destek olup olmadığının araştırılması gerektiğini beyan etmektedir. Davalı .... vekili temyiz dilekçesinde; hükümde bakiye poliçe limitinin yazılmamasının hatalı olduğunu, müvekkilinin sorumlu olduğu miktara net olarak hükümde yer verilmemiş olması nedeniyle hükmün infazında tereddüt oluştuğunu, müvekkili tarafından davadan önce 43.735,19 TL ödeme yapıldığını, vekalet ücreti ve yargılama giderinin tamamından müvekkilinin sorumlu olmamasına rağmen tamamından sorumlu tutulmasının hukuka aykırı olduğunu, tazminat hesabına esas alınan gelirin hatalı olduğunu, hesaplamada asgari ücretin dikkate alınması gerektiğini, müvekkili tarafından ödemenin yapıldığı tarih itibariyle davacıların zararının karşılanıp karşılanmadığının araştırılması gerektiğini beyan etmektedir. Davalı ... Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde; müvekkilinin kazaya sebebiyet veren aracın işleteni ve maliki olmadığını ve bu nedenle müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, kaza tespit tutanağının gerçekleri yansıtmadığını, kazanın meydana gelmesinde davalı gerçek kişi sürücünün kusurunun bulunmadığını, kazaya asıl sebebiyet veren unsurun bir kısım davacıların desteği olan müteveffanın yolcusu olduğu aracın sürücüsünün alkollü olması olduğunu, müvekkilinin işleteni olduğu kabul edilen aracın sürücüsünün kusuru oranında tazminattan sorumlu olduğunu, avans faizine karar verilemeyeceğini, hesap raporuna esas alınan gelirinin içerisine bahşişlerin de dahil edildiğini, bahşişlerin düzenli ödenip ödenmediği, neye göre belirlendiğinin belirsiz olduğunu, hesaplamanın asgari ücret üzerinden yapılması gerektiğini, hesaplanan tazminattan mütrefik kusur indirimi yapılmamasının hatalı olduğunu beyan etmektedir. B. Değerlendirme ve GerekçeAsıl dosya yönünden uyuşmazlık; davalı ... A.Ş. tarafından ZMSS poliçesi ile sigortalanan ve bir kısım davacıların desteği olan müteveffanın yolcusu olduğu aracın, davalı .... tarafından ZMSS poliçesi ile sigortalanan, davalı ... Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin işleteni ve davalı gerçek kişinin sürücüsü olduğu araca çarpmamak için manevra yapıp trafik sinyalizasyon direğine çarparak alev alması sonucu meydana gelen ölümlü trafik kazası sonucunda bir kısım davacıların desteğinin vefatı nedeniyle destekten yoksun kalma ve manevi tazminat, birleşen dava yönünden ise bakiye destekten yoksun kalma tazminatı istemine ilişkindir.1- Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere ve ilk kararın yalnızca asıl dava yönünden davacılar vekili ve asıl davada davalı ... Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekilince temyiz edilmiş olmasına göre asıl davada davalı ... A.Ş. vekili, davalı .... vekili ve asıl ve birleşen davada davalısı ... Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.2-Asıl davada davalı ... A.Ş. vekili, davalı .... vekilinin diğer temyiz itirazlarına gelince; a-) Birleşen davada davacılar ..., ... ve ..., desteklerinin yolcusu olduğu aracın kaza yapmasına neden olan aracın işleteni ... Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve iş bu aracın sürücüsü olan gerçek kişi davalı aleyhine bakiye destekten yoksun kalma tazminatına ilişkin olarak dava açmış ise de mahkemece iş bu davaya taraf olmayan asıl dava davalıları ... Sigorta A.Ş. ve davalı ... A.Ş. aleyhine hüküm kurulmuş olup davaya taraf olmayan kişi hakkında hüküm verilemeyecek olması nedeniyle birleşen dava dosyasına taraf olmayan ... Sigorta A.Ş. ve davalı ... A.Ş. aleyhine yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmamıştır.b-)Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası; motorlu bir aracın karayolunda işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin, zarara uğrayan 3. kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahilinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan bir sorumluluk sigortası türüdür. Bu sebepledir ki, sigorta şirketinin sorumluluğu, sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında ve poliçe limitiyle sınırlıdır.Asıl davada davalı ... A.Ş. davacıların desteğinin yolcusu olduğu aracı ZMSS poliçesi ile teminat altına almış, davalı .... ise davacıların desteğinin yolcusu olduğu aracın kaza yapmasına neden olan karşı aracı ZMSS poliçesi ile teminat altına almış olup her iki sigorta şirketince dava öncesinde müteveffanın desteğinden yoksun kalanlara bir miktar ödeme yapılmış olup yapılan ödemeler hususunda taraflar arasında ihtilaf da bulunmamaktadır. Davalı ... şirketleri tarafından davacılara, dava öncesinde yapılan ödemeler de dikkate alınarak davalı ... şirketleri yönünden bakiye kalan poliçe limitinin açık bir şekilde belirtilmesi ve bakiye poliçe limitleri ile sınırlı biçimde maddi tazminattan sorumlu olacağı şekilde hüküm tesis edilmesi gerekirken, bu hususlara dikkat edilmeden yazılı şekilde infazda tereddüt uyandırıcı mahiyette hüküm tesisi doğru olmamıştır. Yine iş bu davalıların maddi tazminata ilişkin vekalet ücreti ve yargılama giderleri yönünden sorumluluğunun, davalı ... şirketlerinin sorumlu olduğu bakiye poliçe limiti ile orantılama yapılmak suretiyle belirlenmesi gerekirken, davalılar Anadolu ... Sigorta A.Ş. ve ...nin maddi tazminata ilişkin yargılama giderleri ve vekalet ücretinin tamamından müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulması doğru görülmemiş, hükmün bu nedenle bozulmasına karar verilmiştir. c-) Asıl davada davalı ... A.Ş. davacıların desteğinin yolcusu olduğu aracı ZMSS poliçesi ile teminat altına almış, davalı .... ise davacıların desteğinin yolcusu olduğu aracın kaza yapmasına neden olan karşı aracı ZMSS poliçesi ile teminat altına almış olup iş bu sigorta şirketleri ZMSS poliçesi kapsamında davacıların manevi zararlarından sorumlu olmamasına rağmen, mahkemece manevi tazminata ilişkin olarak hüküm altına alınan yargılama giderleri ve vekalet ücreti yönünden davalıların tamamının müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulması doğru olmamış, hükmün bu nedenle bozulmasına karar verilmiştir. 3-Asıl ve birleşen davada davalı ... Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekilinin diğer temyiz itirazlarına gelince;a-)Kaza tarihi itibariyle yürürlükte olan 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun "tazminat miktarının tayini" başlıklı 43. maddesinde (6098 sayılı TBK 51. md); hakimin, tazminatın türü ve kapsamının derecesini, durum ve mevkiinin gereğine ve hatanın ağırlığına göre belirleyeceği belirtilmiş; "Tazminatın tenkisi" başlıklı 44. maddesinde (6098 sayılı TBK 52. md) ise; zarar gören taraf, zarara razı olduğu veya kendisinin eylemi zararın doğmasına ya da zararın artmasına yardım ettiği ve zararı yapan kişinin durum ve mevkiini ağırlaştırdığı takdirde hakimin, zarar ve ziyan tutarını indirebileceği veya zarar ve ziyanı hüküm altına almaktan vazgeçebileceği açıklanmıştır.Somut olayda; davacıların desteğinin, arkadaşı olan araç sürücüsü ... ile birlikte alkol aldıktan sonra ve sürücünün alkollü olduğunu bilerek araca bindiği, ceza soruşturma dosyasıyla sabittir. Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi'nin 26.02.2020 tarih ve 2019/1649 Esas ve 2020/2215 Karar sayılı ilamında davalı ... A.Ş. yönünden hesaplanan tazminattan müterafik kusur indirimi yapılıp yapılmayacağının tartışılması gerekçesi ile kararın iş bu davalı lehine olacak şekilde bozulmasına karar verilmiş ise de; mahkemece olayın ani oluş şekli nedeniyle hesaplanan tazminattan müterafik kusur indirimi yapılmadan iş bu davalının sorumluluğu belirlenmiş olup, 818 sayılı BK'nın 44. maddesi gereğince Dairemizin yerleşik uygulamasına göre %20 oranında müterafik kusur indirimi yapılmak suretiyle iş bu davalının sorumlu olduğu tazminat miktarının belirlenmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir.b-)1086 sayılı HUMK'un 41. maddesi (6100 sayılı HMK’nın 55. maddesi gereğince) dava açıldıktan sonra ölen davacının ölümünden sonra yargılamaya devam edilebilmesi için, mirasçıların tamamının davaya katılımının sağlanması, bunun mümkün olmaması halinde; tüm mirasçılardan izin alınması veya terekeye temsilci atanması yoluyla taraf teşkilinin sağlanması gerekir. Davacı ...’ın yargılama sırasında öldüğü, geride mirasçı olarak kalanlara Mahkemece duruşma günü ve saatini bildirir davetiyelerin iş bu davacı murisin mirasçılarına gönderildiği ancak usulüne uygun şekilde yapılan tebligatlara rağmen mirasçıların duruşmalara katılmadıkları ve vekil ile kendilerini temsil ettirmedikleri dikkate alındığında mahkemece bu davacının davası yönünden davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde bu davacının davası yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi doğru olmamıştır.c-)1086 sayılı HUMK'un 41. maddesi (6100 sayılı HMK’nın 55. maddesi gereğince) dava açıldıktan sonra ölen davacının ölümünden sonra yargılamaya devam edilebilmesi için, mirasçıların tamamının davaya katılımının sağlanması, bunun mümkün olmaması halinde; tüm mirasçılardan izin alınması veya terekeye temsilci atanması yoluyla taraf teşkilinin sağlanması gerekir. Dava sırasında taraflardan birinin ölümü halinde taraf teşkilinin sağlanması kamu düzenine ilişkin olup davanın her aşamasında hakim tarafından re’sen nazara alınması gereken bir olgudur.Davacı ...'ın yargılama devam ederken 2015 yılında vefat ettiği görülmüş olup yargılama sırasında ölen davacı ...'ın mirasçılarına tebligat çıkarılarak taraf teşkili sağlandıktan sonra karar verilmesi gerekirken, bu husus gözetilmeden karar verilmesi doğru olmamıştır.d-) "Usuli kazanılmış hak" kavramı, davaların uzamasını önlemek, hukuki alanda istikrar sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla Yargıtay uygulamaları ve öğretide kabul görmüş usul hukukunun vazgeçilmez ana temellerinden olup bir davada, mahkemenin ya da tarafların yapmış olduğu bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve uyulması zorunlu olan hakkı ifade eder. Mahkemenin 30.06.2015 tarihli ve 2009/344 Esas ve 2015/288 kararı davacılar vekili ve davalı ... Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekilinin temyiz istemi üzerine davacılar ve iş bu davalı lehine bozulmuştur. İlk bozma kararında davacıların ve kararı temyiz eden davalının manevi tazminata ilişkin temyiz itirazları yönünden yalnızca davacılar ..., ... ve ... yararına bir miktar manevi tazminata hükmedilmesi gerekirken, yanılgılı gerekçeyle talebin reddi doğru görülmemiştir gerekçesiyle, davacılar ..., ... ve ... yararına bozulmuş ve Mahkemece bozmaya uyulmakla iş bu davalı lehine usuli kazanılmış hak oluşmuştur. Mahkemece bozma sonrasında yapılan yargılama sonucunda davacı ..., ..., ... ve ... yönünden bozma öncesinde verilen miktarların dikkate alınması gerekirken davalı yararına oluşan usuli kazanılmış haklar ihlal edilerek davalı aleyhine olacak şekilde miktarların arttırılması suretiyle hüküm kurulması doğru olmamıştır.VI. KARAR 1. Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle asıl davada davalı ... A.Ş. vekili, davalı .... vekili ve asıl ve birleşen davada davalısı ... Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE, 2. Yukarıda (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle asıl davada davalı ... A.Ş. vekili ve davalı ... vekilinin, (3) numaralı bentte açıklanan nedenlerle asıl ve birleşen davada davalı ... Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile, temyiz olunan mahkeme kararının BOZULMASINA,Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalılar ...Sigorta, ... Sigorta A.Ş., ... Sigorta A.Ş. ve ... Sanayi ve Ticaret A.Ş.'ne iadesine,Dosyanın Mahkemeye gönderilmesine,24.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.