malulen emekli kişinin haksız sigortalı gösterilmesi nedeniyle kesilen aylığının iadesi, borçsuzluk tespiti ve kurum işleminin iptali talepli temyiz incelemesi.

Malulen emekli kişinin haksız sigortalı gösterilmesi nedeniyle kesilen aylığının iadesi, borçsuzluk tespiti ve kurum işleminin iptali talepli temyiz incelemesi.

Özet: Davacı, malulen emekli olduktan sonra davalı şirket tarafından sigortalı gösterilmesi üzerine SGK tarafından emekli maaşının kesilmesi ve borç çıkarılması nedeniyle, çalışmadığı dönemin tespiti, haksız kesintilerin iadesi ve borçsuzluk talebinde bulunurken; davalı şirket çalışmanın müfettiş raporuyla sabit olduğunu savunmuştur; ilk derece ve istinaf mahkemeleri davayı reddetmiş, temyiz incelemesinde Yargıtay, uyuşmazlığın maluliyet aylığı kesintisine ilişkin olduğunu ve maluliyet tespitinde 5510 sayılı Kanunun öngördüğü kurum sağlık tesisleri, Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu ve Adli Tıp Kurumu raporları arasındaki çelişkilerin giderilmesi gerekliliğini vurgulamıştır.

10. Hukuk Dairesi 2025/15446 E. , 2026/5247 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/359 E., 2025/1409 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Mersin 6. İş Mahkemesi

SAYISI : 2021/225 E., 2023/8 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne ve duruşmanın düzenlendiği 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369. maddesinde sayılı ve sınırlı olarak gösterilen hâllerden hiçbirine uymadığından, temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasına ilişkin isteğin reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkillinin 17.04.2015 tarihinde davalı Kurum'dan malulen emekli olduğunu, ancak 2017 yılında 01.05.2015-11.05.2015 tarihleri arasında davalı şirketten sigortalı olarak gösterildiğinden bahisle emekli maaşının kesilerek yapılan ödemelerin geri istendiğini, bunun üzerine müvekkilinin ...'ya yaptığı başvuru sonucunda yeniden yapılan muayeneler sonucunda müvekkilinin tekrardan malulen emekli olduğunu, ancak bu kez de daha önce yapılan ödemeler parça parça emekli maaşından kesildiğini, tekrar emekli olana kadar emekli maaşının ödenmediğini, müvekkilinin 11.04.2015 tarihinden itibaren davalı şirkete ait iş yerinde çalışmamış olmasına rağmen davalı tarafından 2015 yılı Nisan ve Mayıs aylarında sigortalı olarak gösterildiğini, müvekkilinin 17.04.2015 tarihinde ... yetkilileri tarafından aranarak malulen emekli olduğunun söylenmesi üzerine bir daha çalışmayarak işten hemen ayrıldığını, açıklanan nedenlerle müvekkilinin 01.05.2015 -11.05.2015 tarihleri arasında davalı şirkete ait iş yerinde çalışmadığının tespitine, davalı ... tarafından müvekkilinden yapılan haksız kesintilerden fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 100,00 TL'nin kesinti tarihinden itibaren işleyecek en yüksek mevduat faizi ile müvekkiline iadesine, haksız olarak müvekkiline ödenmeyen emekli aylıklarının fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 100,00 TL'nin en yüksek mevduat faizi ile birlikte müvekkiline ödenmesine, müvekkilinin davalı Kuruma borcu olmadığının tespitine ve Mersin 4. İcra Müdürlüğünün 2021/6737 sayılı dosyası ile başlatılan takibinin iptaline, müvekkilinden yapılan emekli maaşı kesintilerinin tedbiren durdurulmasına, karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı şirket yetkilisi, davacının 2015 döneminde çalıştığının ... müfettiş raporuyla ortaya çıktığını, şirket kapmamında yapılan her hangi bir usulsüzlük veya sahte bildirim olmadığını, davacının emeklilik ardından kendi isteğiyle çalışmayı devam ettirmesinin tabi sonucu olarak şirket tarafından sigorta bildiriminde bulunulduğunu, davacının 11.05.2015 tarihine kadar şirket bünyesinde sigortalı olarak çalıştığını, belirterek, davanın reddini karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili, davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353-(1) b)1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; kararın hukuka aykırı ve haksız olduğunu belirterek kararın temyizen incelenip bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacının maluliyet aylığının kesilmesine ilişkin Kurum işleminin iptali ile davacının davalı Kuruma borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

1. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 58... . maddelerinde malûl sayılmayı gerektirecek hastalık veya arızanın bulunup bulunmadığının tespitinde izlenecek yol açıklanmıştır. Buna göre Kurum sağlık tesislerince düzenlenen raporlara dayanılarak verilen kararlara karşı Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulundan rapor alınmalı, söz konusu kurul raporlarının Kurumu bağlayacağı, ancak diğer ilgilileri bağlamayacağı dikkate alınarak, itiraz halinde, Adli Tıp Kurumu İhtisas Dairesinden alınacak rapora göre karar verilmeli; Yüksek Sağlık Kurulu Raporu ile Adli Tıp Kurumu İhtisas Dairesi raporu arasında çelişki bulunması halinde ise Adli Tıp Kanunu'nun 15. maddesi gereği Adli Tıp Üst Kurullarınca giderilmesi gereklidir. Çelişkinin Yüksek Sağlık Kurulu ile tıp fakültelerinin ilgili ana bilim dalından alınan sağlık kurulu arasında çıkması halinde de amacın uyuşmazlığı en geniş katılımlı bir kurul kararı ile sona erdirmek, yeni çelişkilerin ortaya çıkıp uyuşmazlığı çözümsüzlüğe itmeyi engellemek olduğu dikkate alındığında, ilgili Adli Tıp Üst Kuruluna başvurulmalı ve alınacak raporla uyuşmazlık sona erdirilmelidir.

2. Dosya kapsamı incelendiğinde, davacının 01.05.215 tarihiden itibaren maluliyet aylığı aldığı, ancak Sıhhiye Sosyal Güvenlik Merkezinin 2017 yılında 01.05.2015-11.05.2015 tarihleri arasında davalı şirketten sigortalı olarak gösterildiğinden bahisle emekli maaşının kesilerek yapılan ödemelerin geri istendiğini, aylığının çalışmaya başladığı tarihten itibaren kesilmesi gerektiği belirtilerek 01.05.2015- tarihi itibariyle aylığının durdurulduğu ve 01.05.2015-11.05.2015 tarihleri arasında yersiz ödeme borcu çıkarıldığı, davacının 02.02.2017 tarihinde Kuruma müracaatı üzerine alınan Sağlık Kurulu Raporu gereğince kendisine 02.02.2017 tahsis talebine istinaden yeniden aylık bağlandığı, öte yandan davacı fiilen çalışmadığı halde davalı iş yeri tarafından çalıştığına ilişkin sahte bildirimde bulunulduğunu iddia etmekte ise de, davacının maluliyet aylığının bağlandığı Mayıs ayı başında davalı işverenin yürüttüğü ...inşaat iş yerinde demir bağlama işinde inşaat işçisi olarak çalıştığını kabul ederek davacının, maluliyet aylığının başlangıç tarihi itibariyle iptal edilerek, ödenen maluliyet aylıklarının 5510 sayılı Kanun'un 96/1-a maddesi kapsamında yersiz ödeme kabul edilmesine ilişkin davalı Kurum işlemi yerinden olduğu anlaşıldığından, davanın reddine karar verildiği anlaşılmış ise de, sonuca eksik inceleme ve araştırma ile gidilmiştir.

Davacının 17.04.2015 tarihli ilk maluliyet aylığı başvurusu üzerine 01.05.2015 tarihinden itibaren bağlanan maluliyet aylığına esas 07.06.2014,14.01.2015,02.04.2015 tarihli Sağlık Kurulu Raporları ile davacının ikinci kez tahsis başvurusu üzerine alınan Sağlık Kurulu Raporları irdelenmek suretiyle aylığa esas maluliyet halinin baştan itibaren devam ettiğinin anlaşılması halinde, isteme konu dönemdeki sadece 2 günlük tüm sigorta kollarına tabi çalışma gününe karşılık gelen tutar üzerinden davaya konu yersiz aylık tutarı belirlenerek varılacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin eksik araştırma ve inceleme neticesinde yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

21.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.