öğretmenin davalı işyerinde sigortasız çalıştırıldığı iddiasıyla açılan hizmet tespiti davasında delil değerlendirmesi ve başlangıç tarihi uyuşmazlığına ilişkin temyiz incelemesi.

Öğretmenin davalı işyerinde sigortasız çalıştırıldığı iddiasıyla açılan hizmet tespiti davasında delil değerlendirmesi ve başlangıç tarihi uyuşmazlığına ilişkin temyiz incelemesi.

Özet: Bir öğretmenin, davalı işyerinde 18.07.2022-02.10.2022 tarihleri arasındaki çalışma döneminin Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmediğini iddia ederek hizmet tespiti talebiyle açtığı davada, işverenin işe başlama tarihini 03.10.2022 olarak savunmasına ve SGK kayıtlarının bu tarihi desteklemesine rağmen, ilk derece mahkemesinin kısmen kabulle 19.07.2022-02.10.2022 arası 74 günlük hizmeti tespit etmesi ve bölge adliye mahkemesinin bu kararı onaması üzerine, hem davacının tam kabul, hem de davalının davanın reddi talebiyle kararı temyiz ettiği anlaşılmaktadır.

10. Hukuk Dairesi 2026/3364 E. , 2026/5165 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2025/1140 E., 2025/3157 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 1. İş Mahkemesi

SAYISI : 2023/445 E., 2025/31 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili, davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü;

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalı işyerinde 18.07.2022 - 07.05.2023 tarihleri arasında öğretmen olarak tam zamanlı ve kesintisiz olarak çalıştığını, davalı tarafından davacının çalışma süresinin 18.07.2022 - 02.10.2022 arası döneminin bildirilmediğini, bu durumun davacının mağduriyetine neden olduğunu, işçilik alacakları ile ilgili dava açma haklarını saklı tuttuklarını, işyerinde davacıdan başka da sigortasız çalıştırılan işçiler olduğunu beyanla, davacının davalı işyerinde 18.07.2022-02.10.2022 tarihleri arasında çalıştığının tespitine ve işveren tarafından yatırılmayan ... primlerinin işveren tarafından yatırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının iddialarının kabul edilemez olduğunu, işe başladığı iddia edilen 18.07.2022 tarihinde müvekkili şirkete ait kişisel gelişim kursunun henüz kuruluş aşamasında olduğunu faaliyete geçmediğini, 16.08.2022 tarihinde kurulduğunu ve bu tarihte 5510 sayılı Kanun kapsamına alındığını, 2022-2023 ... öğretim yılında çalışmak üzere eleman arayışına girdiklerini bu kapsamda da davacıyla görüşüldüğünü ve davacının eylül ayında evraklarını temin etmeye başladığını ekim ayında da işe başladığını, davaya konu edilen dönemin tatil sezonu olduğunu, ... Milli ... Müdürlüğü kayıtlarından da davacının işe başladığı tarihin gözükeceğini, davacının işe başlamadan önce aldığı sağlık raporu, müvekkili ile yaptığı sözleşme, .. ... Müdürlüğü ile yapılan sözleşme, banka kayıtları ve diğer tüm kayıtların davacının 03.10.2022 tarihinden itibaren davalı işyerinde çalıştığını göstermekte olduğunu, davacının müvekkili şirketten haksız alacak taleplerinde de bulunduğunu ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacıya ait hizmet dökümünün ve Kurum kayıtlarının tetkikinden, davacı adına ... sicil numaralı davalı işyerinden 01.10.2022 tarihli işe giriş bildirgesine istinaden, 03.10.2022-07.05.2023 tarihleri arasında toplam 213 gün sigortalı hizmetin Kurum kayıtlarına intikal ettirildiğini, 03.10.2022 tarihinden önce davacının davalı işyerinde çalıştığını gösterir, işe giriş bildirgesi de dahil olmak üzere başkaca herhangi bir bilgi ve belgenin bulunmadığı; davalı işverenin kanun kapsamına alınış tarihinin ise 16.08.2022 olduğunu, davacının yazılı delille iddiasını ispat etmesi gerektiğini ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile " davanın kısmen kabulü ile davacının davalı işverenliğe ait .. sicil sayılı iş yerinde 19.07.2022-02.10.2022 tarihleri arasında geçen ve Kuruma bildirilmeyen 74 gün hizmetinin dönemsel prime esas asgari kazanç üzerinden tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine, " karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı, davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; tam kabul kararı verilmesi gerekirken kısmen kabül yönünde karar verilmesinin hatalı olduğunu, iddianın tanık beyanları ve bizzat Kuruma ait sosyal medya kayıtlarından yazılı olarak , işe başlama tarihinin 18.07.2022 olduğunun sabit olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; yargılamayı uzatma amacı taşımayan mazeretlerinin kabul edilmeden, davanın esası hakkında savunma yapılmasına imkan tanınmadan verilen kararın hatalı olduğunu, adil yargılanma ve hukuki dinlenilme haklarının ihlal edildiğini, Mahkemece karara esas alınan bilirkişi raporu dava dosyasının kapsamına uygun olmadığını, raporun yalnızca davacını tanıklarının beyanlarına göre hazırlandığını, davacı ile aynı tarihte işe başladığını beyan eden, davacının eşi ve tanığı ...'ın iş yeri özlük dosyasında yer alan ıslak imzalı ibranamesinde kendisinin ve davacının çalışmaya başladıkları tarihin açıkça 03.10.2022 şeklinde olduğunu, davacı tarafın dosyaya sunduğu ekran görüntülerinin tek taraflı olarak kendi eliyle oluşturabileceğini, davacının iddia ettiği tarihte davalı iş yeriin henüz faaliyete geçmediğini, iddia edilen tarihte çalışmaya başlanıldığına dair yazılı bir belge ibraz edilmediğini, tanık beyanlarının taraflı olması nedeniyle hükme esas alınamayacağını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

Fer’i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; fer'i müdahil olarak Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının gösterilmesi gerekirken, ... Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün fer'i müdahil olarak gösterilmiş olması usule ve yasaya aykırı olduğunu, Kuruma bildirilmeyen çalışma iddiası yönünden, yazılı belgenin bulunmadığı, davalıya ait işyerinin 16.08.2022 tarihinde kanun kapsamına alındığı, dolayısıyla Kurum kayıtlarının geçerli olduğu hususları dikkate alınarak davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yeterli araştırma yapılmaksızın, sayın Mahkemece salt tanık beyanları ve bu beyanlara göre tanzim edilen bir bilirkişi raporuna itibar edilmek suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olmasının hatalı olduğunu belirterek kazarın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

1. Dava, 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun’un m. 86/9. maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde Mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların Mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”

Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, işyeri özlük dosyası temin edilip işyerinin Kanunun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi işyerinde ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.

Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

Davacı tarafça dosyaya bir kısım mesajlaşma kayıtları ve iş yeri sosyal medya hesapları üzerinden yapılan paylaşımlara ilişkin ekran görüntüleri dosyaya ibraz edilmiştir. HMK 199 madde de "Uyuşmazlık konusu vakıaları ispata elverişli yazılı veya basılı metin, senet, çizim, plan, kroki, fotoğraf, film, görüntü veya ses kaydı gibi veriler ile elektronik ortamdaki veriler ve bunlara benzer bilgi taşıyıcıları bu Kanuna göre belgedir." hükmü düzenlenmiştir.

Somut dosyada, davacı tarafından 18.07.2022 tarihinde iş yerinde çalışmaya başladığına ilişkin iddiasına karşılık olarak davalı işverenlikçe henüz o tarihte faaliyette olmadıkları iddia edilmekte ise de dosya kapsamına sunulan mesaj kayıtları, iş yerinin sosyal medya hesapları üzerinden "Yaz Kursumuz 18 Temmuz'da başlıyor " şeklinde tanıtım broşürleri incelendiğinde; dosya kapsamında dinlenen tanıkların ağırlıklı beyanından davacının 18.07.2022 tarihinde çalışmaya başladığının belirtildiği, dosyaya ibraz edilen mesajlaşma içeriklerinden ... ve yönetim ile ilgili ..’un 19.07.2022 tarihinde öğretmenler odasına çalışanları teneffüste toplantıya çağırdığı görülmekle faaliyette olmadığı belirtilen tarihte tenefüste toplantı yapılacağının mesajla bildirilmesi dikkate alındığında bu tarihlerde iş yerinde ... hizmeti verilmeye başlandığı görülmektedir. Mahkemece ilk mesaj tarihi olan 19.07.2022 tarihi dikkate alınarak karar verilmiş ise de iş yerinin sosyal medya hesapları üzerinden "Yaz Kursumuz 18 Temmuz'da başlıyor " şeklinde tanıtım broşürleri, 18.07.2022 tarihinin pazartesi gününe denk geldiği, dosya kapsamında dinlenen tanık beyanları dikkate alınarak karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1.Davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilinin yerinde görülmeyen temyiz istemlerinin reddine,

2.Davacı vekilinin itirazının kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

21.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.