Danıştay 13. Daire, ihale sözleşmesi imzalamayan şirketle bağlantılı davacı şirketin 6 ay süreyle kamu ihalelerinden yasaklanması işleminin hukuka uygunluğunu inceliyor.
Özet: Bu hukuki metin, bir kamu ihalesini kazanan ancak sözleşme imzalamayan farklı bir şirketle ortak hissedarlık bağı bulunan davacı şirketin altı ay süreyle kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanması işleminin iptali talebini incelemektedir. Davacı, yasaklamaya neden olan fiilin gerçekleştiği tarih ile yasaklama kararının alındığı tarih arasında yapılan hisse devrinin yasaklama işlemini hukuka aykırı kıldığını savunsa da, ilk derece ve bölge idare mahkemeleri, hisse devrinin yasaklamayı kaldırmayarak işlemin hukuka uygun olduğuna hükmetmiştir; dosya şimdi Danıştayın temyiz incelemesindedir.
T.C.
D A N I Ş T A YONÜÇÜNCÜ DAİREEsas No:2025/71Karar No:2026/28TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Biyomedikal Hastane Malzemeleri ve OtomotivBilişim Hırdavat Sanayi Ticaret Limited ŞirketiVEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... BakanlığıVEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Emniyet Genel Müdürlüğü Destek Hizmetleri Daire Başkanlığınca 18/08/2023 tarihinde gerçekleştirilen... ihale kayıt numaralı "Olay Yeri İnceleme Bulgu Paketleme Malzemeleri" alımı ihalesi uhdesinde kaldığı halde sözleşme imzalamayan dava dışı ... Tıbbi Ürünler ve Medikal Malzemeler Sanayi Ticaret Limited Şirketi'nin sermayesinin yarısından fazlasına sahip olan Y.Ş.'nin hisselerinin %50'sinden fazlasına sahip olduğu davacı şirketin 6 (altı) ay süreyle kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin 19/10/2023 tarih ve 32344 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan işlemin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ihalenin dava dışı ... Tıbbi Ürünler ve Medikal Malzemeler Sanayi Ticaret Limited Şirketi uhdesinde kaldığı, sözleşme imzalanması için gerekli olan belgelerden kesin teminatın 29/09/2023 tarihi mesai saati bitimine kadar idareye teslim edilmediği için adı geçen şirketle sözleşme imzalanamadığı, anılan şirketle beraber bu şirketin sermayesinin yarısından fazlasına sahip olan Y.Ş.'nin ve bu şahsın sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu davacı şirket hakkında da yasaklama kararı verildiği, davacı şirkette 02/10/2023 tarihinde pay değişikliği yapıldığı, bu değişikliğin 02/10/2023 tarih ve 10926 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde yayımlandığı, yasaklılık gerektiren davranışın tespit edildiği tarihin ise 29/09/2023 tarihi olduğu, şirketteki pay değişikliğinin yasaklama işlemi tesis edilmesine engel oluşturmadığı anlaşıldığından, davacı şirketin pay devrine ilişkin iddiasının yerinde görülmediği, bu durumda, davacı şirketin 6 (altı) ay süreyle kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, kanuni dayanağı bulunmayan dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, ileri sürülen nedenlerin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE: ESAS YÖNÜNDEN: MADDİ OLAY : Emniyet Genel Müdürlüğü Destek Hizmetleri Daire Başkanlığınca 18/08/2023 tarihinde gerçekleştirilen ihale ... Tıbbi Ürünler ve Medikal Malzemeler Sanayi Ticaret Limited Şirketi uhdesinde bırakılmış, anılan şirket tarafından kesin teminat süresi içinde idareye sunulamamış, bu nedenle de ihaleye ait sözleşme imzalanamamıştır. Bunun üzerine ... Tıbbi Ürünler ve Medikal Malzemeler Sanayi Ticaret Limited Şirketi ile birlikte, bu şirketin sermayesinin yarısından fazlasına sahip olan Y.Ş. ve anılan şahsın sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu davacı şirket hakkında Bakanlık Makamının 10/10/2023 tarihli Oluru ile 6 (altı) ay süreyle ihalelere katılmaktan yasaklanma kararı verilmiştir. Söz konusu işlemin 19/10/2023 tarih ve 32344 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanması üzerine bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "İhalelere katılmaktan yasaklama" başlıklı 58. maddesinde, "(...) üzerine ihale yapıldığı hâlde mücbir sebep halleri dışında usulüne göre sözleşme yapmayanlar hakkında ise altı aydan az olmamak üzere bir yıla kadar, 2. ve 3. maddeler ile istisna edilenler dahil bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilir. Katılma yasakları, ihaleyi yapan bakanlık veya ilgili veya bağlı bulunulan bakanlık (...) tarafından verilir. Haklarında yasaklama kararı verilen tüzel kişilerin şahıs şirketi olması hâlinde şirket ortaklarının tamamı hakkında, sermaye şirketi olması hâlinde ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olan gerçek veya tüzel kişi ortaklar hakkında birinci fıkra hükmüne göre yasaklama kararı verilir. Haklarında yasaklama kararı verilenlerin gerçek veya tüzel kişi olması durumuna göre; ayrıca bir şahıs şirketinde ortak olmaları hâlinde bu şahıs şirketi hakkında da, sermaye şirketinde ortak olmaları hâlinde ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olmaları kaydıyla bu sermaye şirketi hakkında da aynı şekilde yasaklama kararı verilir. İhale sırasında veya sonrasında bu fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler, idarelerce o ihaleye iştirak ettirilmeyecekleri gibi yasaklama kararının yürürlüğe girdiği tarihe kadar aynı idare tarafından yapılacak sonraki ihalelere de iştirak ettirilmezler. Yasaklama kararları, yasaklamayı gerektiren fiil veya davranışın tespit edildiği tarihi izleyen en geç kırkbeş gün içinde verilir. Verilen bu karar Resmî Gazete'de yayımlanmak üzere en geç onbeş gün içinde gönderilir ve yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Bu kararlar Kamu İhale Kurumunca izlenerek, kamu ihalelerine katılmaktan yasaklı olanlara ilişkin siciller tutulur. İhaleyi yapan idareler, ihalelere katılmaktan yasaklamayı gerektirir bir durumla karşılaştıkları takdirde, gereğinin yapılması için bu durumu ilgili veya bağlı bulunulan bakanlığa bildirmekle yükümlüdür." kuralları yer almıştır. 4734 sayılı Kanun'un 58. maddesinin ikinci fıkrasının gerekçesinde ise, "Yasaklananların başka bir yöntem izleyerek dolaylı olarak kamu ihalelerine teklif vermesini önlemek üzere, haklarında yasaklama kararı verilen gerçek veya tüzel kişilerin ortağı bulundukları şirketler veya ortaklarına da sermaye veya şahıs şirketi ayrımı yapılarak aynı müeyyidenin uygulanacağı hükme bağlanmıştır." açıklamasına yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Aktarılan mevzuat ve madde gerekçesinin birlikte değerlendirilmesinden; 58. maddenin birinci fıkrası uyarınca, üzerine ihale yapıldığı hâlde mücbir sebep halleri dışında usulüne göre sözleşme yapmayanlar hakkında altı aydan az olmamak üzere bir yıla kadar yasaklama kararı verileceği; 58. maddenin ikinci fıkrasının birinci cümlesi uyarınca, birinci fıkraya göre hakkında yasaklama kararı verilenlerin tüzel kişi olması durumunda, bu tüzel kişilerin şahıs şirketi olması hâlinde şirket ortaklarının tamamı hakkında, sermaye şirketi olması hâlinde ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olan gerçek veya tüzel kişi ortaklar hakkında yasaklama kararı verileceği; aynı fıkranın ikinci cümlesine göre ise, birinci fıkra uyarınca haklarında yasaklama kararı verilen gerçek ve tüzel kişilerin bir şahıs şirketinde ortak olması hâlinde bu şahıs şirketi hakkında da, sermaye şirketinde ortak olması hâlinde ise, sermayesinin yarısından fazlasına sahip olunması kaydıyla, bu sermaye şirketi hakkında da aynı şekilde yasaklama kararı verileceği anlaşılmaktadır.Öte yandan, 58. maddenin ikinci fıkrasının ilk cümlesinde, Kanun'un 58. maddesinin birinci fıkrası uyarınca yasaklanan tüzel kişilerin ortaklarının hangi durumda yasaklanacağı düzenlenirken; ikinci cümlesinde ise, birinci fıkra uyarınca yasaklanan gerçek ve tüzel kişilerin ortak oldukları tüzel kişilerin hangi durumda yasaklanacağı düzenlenmektedir. 58. maddenin ikinci fıkrasının ikinci cümlesi uyarınca yasaklanacak şirket yönünden esas alınacak şirket, yasak fiil ve davranışlarda bulunarak yasaklanan, yani diğer şirketler hakkında yasaklama işleminin başlamasına sebebiyet veren şirkettir. Bu nedenle 4734 sayılı Kanun'un 58. maddesinin ikinci fıkrasının ikinci cümlesi yönünden, sadece Kanun'un birinci fıkrasına göre yasaklanan şirket esas alınacaktır. Bu şekilde yasaklama zincirinin sınırsız bir şekilde uzaması önlenmiş olup, yasak fiil ve davranışlarda bulunarak yasaklanan tüzel kişi ve ortakları yanında, bu gerçek ve tüzel kişinin kendisinin ortak olduğu diğer tüzel kişiler aracılığıyla dolaylı olarak ihalelere katılması engellenmiş olacaktır.Dosyanın incelenmesinden, Emniyet Genel Müdürlüğü Destek Hizmetleri Daire Başkanlığı tarafından gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı ihalenin ... Tıbbi Ürünler ve Medikal Malzemeler Sanayi Ticaret Limited Şirketinin uhdesinde kaldığı, anılan şirket tarafından sözleşmenin imzalanabilmesi için mevzuat gereği sunulması zorunlu belgeler kapsamında kesin teminatın süresi içinde idareye teslim edilmediği, gerekli belgelerin tamamlanmaması nedeniyle ihaleye ait sözleşmenin imzalanamadığı, akabinde ... Tıbbi Ürünler ve Medikal Malzemeler Sanayi Ticaret Limited Şirketi ile bu şirketin sermayesinin yarısından fazlasına sahip olan Y.Ş. ve bu şahsın sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu davacı şirket hakkında 6 (altı) ay süreyle tüm kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verildiği anlaşılmaktadır. Bu itibarla, ... Tıbbi Ürünler ve Medikal Malzemeler Sanayi Ticaret Limited Şirketine ait hisselerin yarısından fazlasına sahip olan Y.Ş.'nin hisselerinin %50'sinden fazlasına sahip olduğu davacı şirketin 6 (altı) ay süreyle tüm kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukukî isabet bulunmamaktadır.KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin kabulüne; 2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesi uyarınca ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesine, 12/01/2026 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.