Kamulaştırmasız el atma sebebiyle tapu iptal ve tescil veya bedel tahsili talepli davanın Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı temyiz incelemesi.
Özet: Davacılar tarafından murislerine ait taşınmazın kamulaştırılması sürecindeki usulsüzlükler ve bedelin ödenmemesi iddiasıyla açılan tapu iptal ve tescil veya kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında, ilk derece mahkemesi kısmen kabul kararı vermişken, davalı idarelerin istinaf başvurusu üzerine bölge adliye mahkemesi, kamulaştırma sürecinin usulüne uygun başladığı, murisin daha önceki kamulaştırma bedel artırım ve el atmanın önlenmesi davalarını takip etmemesi nedeniyle davanın reddedilmesi gerektiği gerekçesiyle ilk derece hükmünü kaldırarak davanın tamamen reddine karar vermiş olup, bu karar davacılar tarafından temyiz edilmiştir.
5. Hukuk Dairesi         2025/3909 E.  ,  2026/822 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/2292 Esas, 2025/18 Karar
KARAR : Yeniden esas hakkında verilen karar
İLK DERECE MAHKEMESİ : Şanlıurfa 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2019/763 Esas, 2022/1391 Karar
Taraflar arasındaki terditli olarak tapu iptal ve tescil ile kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı idareler vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, yeniden esas hakkında karar verilmek suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verilmiştir.
Davacılar vekilince temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasının istenilmesi üzerine, işin duruşmaya tâbi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 20.01.2026 günü tayin edilerek taraflara tebligat gönderilmiştir.
Duruşma günü davalı idareler vekili Avukat ... gelmiş, davacı vekili duruşmaya katılmamıştır.
Duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatın sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verildi.
Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; ... ili, ... (... ilçesi, ...Mahallesi 731 (yeni 50 79... ) parsel sayılı taşınmazın davacılar murisleri ... adına hisseli kayıtlı olduğunu, müvekkillerinin murisi adına kayıtlı bu taşınmaza ... tarafından kamulaştırma şerhi konulduğunu, iş bu kamulaştırma şerhinden sonra bedelin ...'a ödenmediğini, aradan geçen süre zarfında söz konusu taşınmazın Şanlıurfa 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1997/91 Esas, 1998/783 Karar sayılı kararı ile Maliye Hazinesi adına tescil edildiğini, dava konusu taşınmazın ... tarafından geçmişten beri kullanıldığını, usulüne uygun kamulaştırma işlemi yapılmadığını ve bedelinin müvekkiline ödenmediğini, kamulaştırma bedeli ödenmeksizin Maliye Hazinesi adına yolsuz tescil edilen ...parsel sayılı taşınmazın müvekkillerin murisi ... adına olan hissesinin davalı Hazine adına olan tapu kaydının iptali ile müvekkillerin hissesi oranında müvekkiller adına tesciline, olmadığı takdirde tazminat bedelinin davalı idarelerden tahsilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı idareler vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idareler vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davalı idareler vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırma işleminin tebliğ edildiğini, bedelin bankaya bloke edilmiş olduğunu, bedellerin ...na aktarıldığının da tebliğ edildiğini, malik tarafından kamulaştırma işleminin iptali davası açıldığını ve davanın süre aşımından reddedildiğini, yine malik tarafından meni müdahale davası açıldığını, meni müdahale davası yönünden takip edilmemesi nedeniyle davanın açılmamış sayılmasına karar verildiğini, taşınmazın Hazine adına tescil edildiğini, değerlerin gerçeği yansıtmadığını, faizin karar tarihiden itibaren başlaması gerektiğini, vekâlet ücretinin fazla belirlendiğini ileri sürmüştür.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşımaz hakkında kamulaştırma işlemlerinin 11.11.1975 tarihinde alınan kamu yararı kararı ile başladığı, kamulaştırma kararının 21.03.1977 tarihinde aynı iş yerinde beraber çalışan ve murisin kardeşi olan ... ...'a tebliğ edildiği, sonrasında davacıların murisi tarafından Şanlıurfa 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1977/394 Esas sayılı dosyasında kamulaştırma bedel artırım davası açıldığı; ancak davanın takip edilmemesi nedeniyle davanın açılmamış sayılmasına karar verildiği, Şanlıurfa 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1977/1280 Esas sayılı dosyasında dava konusu taşınmazın tapu kaydına kamulaştırma şerhi konulduğu, sonrasında davacıların murisi tarafından Şanlıurfa 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1997/91 Esas sayılı dosyasında el atmanın önlenmesi davası açıldığı ve dava dilekçesinde kamulaştırma bedelinin Diyarbakır...na eksik depo edilmesi nedeniyle işlemin sakat olduğunun ileri sürüldüğü, davalı ... tarafından ise karşı dava olarak kamulaştırma nedeniyle tescil talepli davanın açıldığı, yapılan yargılama sonucunda murisin asıl davayı takip etmemesi nedeniyle el atmanın önlenmesi talebi yönünden davanın işlemden kaldırıldığı, karşı dava yönünden ise kamulaştırma nedeniyle Maliye Hazinesi adına tapu iptal ve tescil kararı verildiği, kamulaştırma bedelinin 01.04.1977 tarihinde Diyarbakır ...na depo edildiği, idare tarafından 10.05.1990 tarihinde kamulaştırma bedelinin depo edildiği Diyarbakır .,..na yazı yazılarak depo edilen bedelin Şanlıurfa ...na aktarıldığı, aktarma işlemine dair tebligatın murisin eşi olan ..'a 12.12.1995 tarihinde noter aracılığı ile tebliğ edildiği, yapılan bu tebligat üzerine davacıların murisi tarafından Gaziantep İdare Mahkemesinin 1996/278 Esas sayılı dosyası üzerinden kamulaştırma işleminin iptali davasının açıldığı, dava dilekçesine göre, kamulaştırma işlemlerinin tebliğ edildiği; ancak bedelin eksik yatırıldığı beyan edilerek davanın açıldığı, İdare Mahkemesince kamulaştırma işlemine dair tebligatın murisin kardeşi olan ... ...'a 21.03.1977 tarihinde tebliğ edildiği, yapılan tebligatın usulüne uygun olduğu, paranın aktırılmasına ilişkin yapılan işlemin tebliğ edilmesinin yeni bir dava açma süresi başlatmayacağı gerekçesi ile davanın süre yönünden reddine karar verildiği ve kararın Danıştay incelemesinden geçerek kesinleştiğini, tapu kayıtları ve fen bilirkişi raporuna göre de dava konusu taşınmazın imar, birleşme ve ayırma işlemlerine tabi tutulduğu ve son durumda 50 79... parsel olarak 179.000,00 m² alan ile tescil gördüğü ve dava konusu taşınmazın dava konusu edilen ve murisin hisse miktarının 50 79... parsel sayılı taşınmazda 9.520,40 m² olarak bulunduğu, taşınmazın fiili durumunda ise askeri alan olarak kullanıldığı, davacıların murisi olan taşınmaz maliki ... ...'a kamulaştırma işlemlerinin 21.03.1977 tarihinde aynı iş yerinde beraber çalışan kardeşi ... ...'a tebliğ edildiği bu hususun Danıştay incelemesinden geçerek kesinleşen Gaziantep İdare Mahkemesinin 1996/278 Esas sayılı dosyasında da değerlendirildiği ve yapılan tebligatın usulüne uygun olduğunun kabul edildiği, yine dosya kapsamında bulunan dekontlara göre kamulaştırma bedelinin kayıtsız ve şartsız Diyarbakır ...na depo edildiği ve sonrasında murisin bulunduğu yer olan Şanlıurfa ...na aktarıldığı, kaldı ki davacıların murisi tarafından idare aleyhine Şanlıurfa 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1977/394 Esas sayılı dosyasında kamulaştırma bedel artırım davasının açıldığı ancak davanın takip edilmemesi nedeniyle davanın açılmamış sayılmasına karar verildiği anlaşıldığından kamulaştırma bedeline yönelik bedel artırım davasının açılmış olması sebebiyle kamulaştırma işlemlerine dair tebligatın usulüne uygun olarak tebliğ edildiğinin kabulü gerektiği, bununla birlikte dosya kapsamında bulunan ve murisin açtığı davaların dava dilekçelerinde yapılan tebligattan murisin haberdar olduğunun anlaşıldığı, buna göre dava konusu taşınmaz yönünden yapılan kamulaştırma işlemlerinin usulüne uygun olduğu ve 6830 sayılı İstimlak Kanunu'nun mülga 17 nci maddesi kapsamında idare adına yapılan tescilin geçerliği olduğu bu nedenle muris mirasçıları olan davacıların kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat talep hakkının bulunmadığı anlaşıldığından istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, yeniden esas hakkında karar verilerek davanın reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin ödendiğine dair bir bilginin bulunamadığını, kamulaştırma işleminin tebliğinin usulsüz olduğunu, muris ile kardeşi ...’un işyerlerinin farklı olduğu, bloke edilen bedelin kuruma iade edilmiş olduğunu, blokenin bir liste ile birlikte yapıldığını, işlem eksikliği nedeniyle sonrasında bedel ve maddi hatadan dolayı aktarma işlemi yapıldığı ve bu hususa ilişkin ihtarname gönderilmiş olduğunu, kamulaştırma işlemlerinin 18 yıl sonra tamamlanmaya çalışıldığını, bu süre zarfında taşınmaza el atılarak kullanıldığını, kamulaştırma işleminin usulüne uygun tebliğ edilmediğini, ihtarnamede kroki, banka kısmı hesap no ve hisseye düşen miktarın bulunmadığını, paranın ihtarnameden sonra yatırıldığını ileri sürmüştür.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, ... olarak davacı tapu malikleri ile davalı iadereler arasındaki tapu iptali ve tescil, talebin kabul edilmemesi halinde kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacılar vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Davacılardan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,
Aleyhine temyiz olunan davalı idareler yararına 04.11.2025 tarihinde yürürlüğe giren Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince takdir olunan 40.000,00 TL vekâlet ücretinin temyiz edenden alınmasına,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
20.01.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.