Hizmet sözleşmesinden kaynaklanan menfi tespit davasında, Güvence Hesabının sigortasız araç kazası ödemesi nedeniyle belediyeye karşı başlattığı rücu icra takibine ilişkin kusur oranı ve fazla ödeme itirazı.
Özet: Bu menfi tespit davası, bir trafik kazası sonucu Sosyal Güvenlik Kurumunun açtığı tazminat davasında müteselsil sorumlu tutulan davacı idare (belediye) ile davalı Güvence Hesabı arasındaki alacak uyuşmazlığından kaynaklanmaktadır; davacı, Güvence Hesabının sigortasız araç nedeniyle Kuruma yaptığı ödemeyi rücuen kendisinden tahsil etmek için başlattığı icra takibine haksız ve hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle itiraz ederek borçlu olmadığının tespitini ve kötü niyet tazminatı talep ederken, davalı ise yasal yükümlülük gereği ödeme yaptığını ve müteselsil sorumlu olan davacıdan kusuru oranında tahsilat isteminin haklı olduğunu savunmaktadır.
T.C. ......... 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA T.C. ......... 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİGEREKÇELİ KARARESAS NO : 2026/10 EsasKARAR NO : 2026/296.....................................................................................................DAVA : Menfi Tespit (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : 05/10/2022KARAR TARİHİ : 08/04/2026KR.YZL.TARİHİ : 10/04/2026Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:İDDİA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava dışı davacı Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından sosyal güvenlik hukukundan kaynaklanan alacak istemi nedeniyle davacı idare, ... Birliği Güvence Hesabı ve .......... aleyhine açılan davada ......... 25. İş Mahkemesinin 15.05.2018 tarih, 2016/417 E., 2018/206 K. sayılı kararına istinaden dava dışı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığınca davacı idare, ... Birliği Güvence Hesabı ve .......... aleyhine ......... 14. İcra Müdürlüğünün 2018/15186 E. sayılı dosyasından 165.127,47 TL asıl alacak, 15.857,65 TL vekalet ücreti ve 2.062,00 TL mahkeme masrafı olmak üzere toplam 290.905,06 TL alacağın tahsili amacıyla icra takibi başlatıldığını, icra takibine dayanak ilama ilişkin kararın ......... Bölge Adliyesi 11. H.D. 10.09.2019 tarih, 2018/2670 E., 2019/1606 K. sayılı kararı ile kaldırıldığını, bu kararın Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 15.06.2020 tarih, 2019/5958 E., 2020/3219 K. sayılı kararı ile kesinleştiğini, dava dışı alacaklı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının 05.11.2020 tarihli davacı idareye gönderilen talep yazısında borçlu ... Birliği tarafından 22.10.2020 tarihinde ......... 14. İcra Müdürlüğünün 2018/15186 E. sayılı dosyasına 172.567,54 TL ödeme yapıldığını, 04.11.2020 tarihli icra dosyası kapak hesabına göre 190.983,98 TL bakiye borcun ödenmesinin talep edildiğini, davacı idarenin 31.12.2020 tarih ve E.138366 sayılı yazısında 191.589,34 TL'nin tahakkuka bağlanarak ödenmek üzere gönderildiğini, davacı idarece ......... 14. İcra Müdürlüğünün 2018/15186 E. sayılı dosyasına 27.01.2021 tarihinde 191.589,34 TL ödeme yapıldığını, yine dava dışı Güvence Hesabı tarafından 2018/15186 E. sayılı dosyaya 22.10.2020 tarihinde 172.567,54 TL ödeme yapıldığını, ......... 25. İş Mahkemesinin 15.05.2018 tarih, 2016/417 E., 2018/206 K. sayılı kararına dayanak bilirkişi raporunda davacı idareye % 45 kusur atfedildiğini, gelinen aşamada davalı ... Birliği Güvence Hesabı tarafından ......... 14. İcra Müdürlüğünün 2018/15186 E. Sayılı dosyasına yatırılan 172.567,54 TL ödemenin rücuen geri ödenmesi amacıyla davacı idare aleyhine 30.12.2020 tarihinde ......... 24. İcra Müdürlüğünün 2020/12167 E. sayılı dosyasında 172.567,54 TL asıl alacak, 2.936,01 TL işlemiş faiz olmak üzere 175.503,55 TL üzerinden icra takibi başlatıldığını, açılan takibe süresinde itiraz edilmemesi üzerine takibin kesinleştiğini, davacı idare tarafından ......... 14. İcra Müdürlüğünün 2018/15186 E. sayılı dosyasına ödenen 191.589,34 TL'nin oransal olarak % 45 kusur oranına göre fazla olduğunu, ayrıca davacı idarenin ......... 24. İcra Müdürlüğünün 2020/12167 E. sayılı dosyasında sorumlu tutulmak istenmesinin haksız ve hukuka aykırı olduğu hususları ileri sürülerek; ......... 24. İcra Müdürlüğünün 2020/12167 E. sayılı dosyasına konu icra takibinin durdurulmasına, söz konusu icra dosyasına borçlu olmadığının tespitine, devamla tahsil edilen paraların istirdatına, alacağın % 20'sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.CEVAP : Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafça dava konusu alacak hakkında belirsiz alacak davası açılamayacağını, ............ plakalı aracın 13.06.2011 tarihinde sebebiyet verdiği kaza sonucunda ..........'ün vefat ettiğini, SGK tarafından açılan tazminat davası nedeniyle ......... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi 2018/2670 E, 2019/1606 K. Sayılı ilamının Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 2019/5958 E., 2020/3219 K. sayılı ilamı ile onandığını, karar gereği dosyanın davacısı ......... Büyükşehir Belediyesi ile müteselsil sorumlu olunan tutarın davalı için teminat limitleri ile sınırlı olmak üzere ödendiğini, ............ plakalı aracın kaza tarihinde geçerli bir zorunlu mali mesuliyet sigorta poliçesi olmadığından 5684 sayılı Sigortacılık Kanunun 14. Maddesi ve Güvence Hesabı Yönetmeliğinin 9. Maddesi uyarınca davalı tarafından 22.10.2020 tarihinde ..........'ün desteğinden yoksun kalanlara 172.567,54 TL tazminat ödenmek zorunda kalındığını, yasal mevzuat gereği sigortasız araç sürücüsü ve maliki ile kazada müteselsil sorumlu davacı belediyeye ......... 24. İcra Müdürlüğünün 2020/12167 E. sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, icra dosyasında talebin borçlulardan belediye yönünden kusuru oranında tahsilat istemi olduğunu, takibin kesinleştiğinı, ancak belediye tarafından herhangi bir ödeme yapılmadığı, Yargıtay ilamına göre, söz konusu trafik kazasının meydana gelmesinde zarar gören ..........'ün %40, sigortasız araç sürücüsü ..........'nın % 15, davacı idarenin % 45 oranında kusurlu bulunduğunu, zarar gören ..........'ün kazanın meydana gelmesinde kusur oranı olan % 40 oran düşüldüğünde geriye kalan % 60 kusurdan müteselsil sorumluların birlikte sorumlu olduğunu, kendi aralarında rücu işlemlerinde ise % 60 kusur içerisinde % 45 sorumlu olan davacı belediyenin davalı tarafından ödenen tazminatın % 75'inden sorumlu olduğu hususları ileri sürülerek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.DELİLLER, KABUL VE DEĞERLENDİRME: Dava, menfi tespit istemine ilişkindir. ......... 43. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2022/391 Esas 2024/180 Karar 09/05/2024 tarihli kararı ile davanın reddine karar verilmiş, işbu karar ......... Bölge Adliye Mahkemesi 35. HD'nin 16/10/2025 tarih ve 2024/929 Esas 2025/1271 Karar sayılı ilamıyla kaldırılarak ......... 43. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2025/502 Esasına kayıt olmuş, ......... 43. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2025/502 2025/403 Karar sayılı ve 06/11/2025 tarihli görevsizlik ile mahkememize gönderilmiş ve işbu esasa kayıt olmuştur. ......... 43. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2022/391 Esas sayılı dosyasında dosya içerisine getirtilen kayıtları ve iş mahkemesi ile icra takip dosyaları içeriği de değerlendirilmek suretiyle varsa davacı tarafın davalıya herhangi bir borcu olup olmadığının tespiti yönünde alacak ve faiz hesabı için alınan 14/06/2023 tarihli bilirkişi raporunda; Güvence Hesabı Yönetmeliğinin “Rücu Hakkının Kullanılması” başlıklı 16. maddesine göre, Güvence Hesabı tarafından ilgililere yapılan ödemelerin zorunlu sigorta yaptırmayan kişiler ve zarardan sorumlu olan kişilere halefiyet yoluyla rücu edilebileceği, burada halefiyet yolu ile sigortacıya geçen hakkın kapsamının, araç sürücü ve işleteninin kusur oranı ile sınırlı olduğu, dava dışı Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından açılan davaya yapılan yargılamada, ......... 25. İş Mahkemesinin 15.05.2018 tarih ve 2016/147 E., 2018/206 K. sayılı kararında hükme esas alınan bilirkişi raporunda kazanın meydana gelmesinde vefat eden ..........'ün kusur oranın % 40, araç sürücüsü ..........'nın % 15, davacı ... Belediyesinin % 45 olarak tespit edildiği ve bu tespit üzerinden tazminat tutarının hesaplandığı, mahkemece, dava dışı Sosyal Güvenlik Kurumuna ödenecek tutarda vefat eden ..........'ün % 40 olan kusur oranı dikkate alınarak geriye kalan % 60 oranı üzerinden hesaplama yapıldığı, dolayısıyla, dava dışı Sosyal Güvenlik Kurumuna ödenmesi gereken tazminat tutarında davacı ... Belediyesinin % 75, dava dışı ..........'nın % 25 kusur oranı esas alınarak davalının davacıdan talep edebileceği alacağı bulunup bulunmadığının hesaplanması gerektiği, bu kapsamda, uyuşmazlığa konu ......... 14. İcra Müdürlüğünün 2018/15186 E. sayılı dosyasına davalı Güvence hesabı tarafından 22.10.2020 tarihinde 172.567,54 TL, davacı ... Belediyesi tarafından 27.01.2021 tarihinde 191.589,34 TL olmak üzere toplam 364.156,88 TL ödeme yapıldığının tespit edildiğinden dava dışı Sosyal Güvenlik Kurumuna ödenen toplam 364.156,88 TL'nin 273.117,66 TL'sinden (% 75) davacı ... Belediyesi, 91.039,22 TL'sinden (% 25) ise dava dışı araç sürücüsü ..........'nın sorumlu olduğu, davacı idare tarafından söz konusu icra dosyasına 27.01.2021 tarihinde 191.589,34 TL ödeme yapıldığı göz önünde bulundurulduğunda, davacı idarenin ......... 14. İcra Müdürlüğünün 2018/15186 E. sayılı icra dosyasında bakiye sorumluluk tutarının (273.117,66-191.589,34) 81.528,32 TL olduğu, takip tarihi itibariyle (31.12.2020) davacı idare tarafından bahse konu icra dosyasına yapılan herhangi bir ödeme olmadığı, diğer bir ifadeyle davacı idarece yapılan ödemenin takip tarihinden sonra (27.01.2021) yapıldığının tespit edildiği, takip tarihi itibariyle davalının davalı idareden 172.567,54 TL alacaklı olduğu, tutara ödeme tarihinden itibaren takip tarihine kadar işlemiş faiz tutarının ise 2.936,01 TL olduğu, hal böyle iken, davacı ... Belediyesinin ......... 24. İcra Müdürlüğünün 2020/12167 E. sayılı dosyasında davalı Güvence Hesabına borcunun bulunmadığından bahsedilemeyeceği rapor edilmiştir. ......... 43. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2022/391 Esas sayılı dosyasında alınan 16/04/2024 tarihli bilirkişi ek raporunda; davacı idarenin itirazlarına ilişkin kök rapordaki görüş ve kanaati değiştirecek herhangi bir husus bulunmadığı rapor edilmiştir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık konusunun; dava dışı ..........'nın sevk ve idaresindeki ............ plakalı aracın 13.06.2011 tarihinde sebebiyet verdiği kaza sonucunda vefat eden işçi ..........'ün yakınlarına dava dışı Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından ödenen tazminatın rucüen tahsili amacıyla SGK tarafından mahkememiz dosyası tarafları olan ......... Büyükşehir Belediyesi ve Güvence Hesabına karşı ......... 25. İş Mahkemesin'de açılan davada,15.05.2018 tarih ve 2016/147 E., 2018/206 K. sayılı kararla hükmedilen alacağın tahsili için, SGK tarafından ......... 14. İcra Müdürlüğü'nün 2018/15186 E. sayılı dosyası ile başlatılan icra takibine davalı Güvence hesabı tarafından 22.10.2020 tarihinde yapılan 172.567,54 TL ödemenin rucüen tahsili amacıyla davacı idare aleyhine Güvence hesabı tarafından ......... 24. İcra Müdürlüğünün 2020/12167 E. sayılı dosyası ile başlatılan icra takibinde davacının davalı kuruma herhangi bir borcunun bulunmadığının tespiti istemine ilişkin olduğu görülmüştür.Yapılan yargılama sonucunda; davacı ... Belediyesi'nin Fen İşleri Daire Başkanlığı çalışanlarından kurum sigortalısı işçi ..........'ün 13.06.2011 tarihinde meydana gelen iş kazasında vefat etmesi üzerine dava dışı Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından vefat edenin eşi ve kızlarına bağlanan gelir ve cenaze giderinin rücuen tahsili amacıyla, SGK tarafından dava dışı sürücü .........., ......... Büyükşehir Belediyesi ve Güvence Hesabı aleyhine ......... 25. İş Mahkemesi'nin 2016/147 E., 2018/206 K. Sy dosyasında dava açıldığı, dava sonucunda verilen 15.05.2018 tarihli kararda hükmedilen asıl alacak ve ferilerinin tahsili için yine SGK tarafından .........., ......... Büyükşehir Belediyesi ve Güvence Hesabı aleyhine ......... 14. İcra Müdürlüğü'nün 2018/15186 E. sayılı dosyası ile 165.127,47 TL rücuen tazminat, 107.857,94 TL faiz, 15.857,65 TL vekalet ücreti, 2.062,00 TL mahkeme masrafı olmak üzere toplam 290.905,06 TL üzerinden 24.12.2018 tarihinde icra takibi başlatıldığı, takipte kesinleşen tutarın toplam 320.361,73 TL olduğu, ......... 25. İş Mahkemesi'nin 2016/147 E., 2018/206 K. Sy kararının istinaf incelemesi sonucu ......... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesinin 10.09.2019 tarih ve 2018/2670 E., 2019/1606 K. sayılı kararıyla yeniden karar verildiği, kararın Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 15.06.2020 tarih ve 2019/5958 E., 2020/3219 K. sayılı kararıyla onanarak kesinleştiği,......... 14. İcra Müdürlüğü'nün 2018/15186 E. sayılı dosyasında davalı Güvence Hesabı tarafından 22.10.2020 tarihinde toplam 172.567,54 TL ödeme yapıldığı, daha sonra yapılan bu ödemenin rücusu için davalı tarafından ......... 24. İcra Müdürlüğü'nün 2020/12167 E. sayılı dosyası ile ... ve .......... aleyhinde 172.567,54 TL asıl alacak, 2.936,01 TL işlemiş toplam 175.503,55 TL alacağın tahsili amacıyla 30.12.2020 tarihinde icra takibi başlatıldığı, davacı ... Belediyesi tarafından takibe itiraz edilmemesi üzerine takibin kesinleştiği görülmüş olup davacı taraf, kendisinin de ......... 14. İcra Müdürlüğünün 2018/15186 E. sayılı dosyasına kusuru oranında sorumlu olduğu tutarın üzerinde 191.589,34 TL ödeme yaptığından bahisle davalıya borçlu olmadığının tespitini istemiştir. ......... 25. İş Mahkemesi'nin 2016/147 E., 2018/206 K. Sy dosyasında hükme esas alınan bilirkişi raporunda, kazanın meydana gelmesinde vefat eden ..........'ün kusur oranın % 40, araç sürücüsü ..........'nın % 15, davacı ... Belediyesinin % 45 olarak tespit edilmiş ve bu tespit üzerinden tazminat tutarı hesaplanmış olup dava dışı Sosyal Güvenlik Kurumuna ödenecek tutarda vefat eden ..........'ün % 40 olan kusur oranı dikkate alınarak geriye kalan % 60 oranı üzerinden hesaplama yapılmış, tazminat hesabında esas alınan % 60'ın % 45'inden (% 75) davacı idare, % 60'ın % 15'inden ise (% 25) araç sürücüsü dava dışı ..........'nın sorumlu olduğu anlaşılmıştır. Uyuşmazlığa konu ......... 14. İcra Müdürlüğünün 2018/15186 E. sayılı dosyasına ............ plakalı aracın kaza tarihinde geçerli bir zorunlu mali mesuliyet sigorta poliçesi olmaması sebebiyle davalı Güvence hesabı tarafından 22.10.2020 tarihinde 172.567,54 TL, davacı ... Belediyesi tarafından 27.01.2021 tarihinde 191.589,34 TL olmak üzere toplam 364.156,88 TL ödeme yapılmış olup ödenen toplam 364.156,88 TL'nin 273.117,66 TL'sinden (% 75) davacı ... Belediyesi, 91.039,22 TL'sinden (% 25) ise dava dışı araç sürücüsü ..........'nın sorumlu olduğu, bu haliyle davacının davalıya rücu edebileceği alacağı bulunmadığı anlaşıldığından davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davanın Reddine,2-Alınması gereken 732,00-TL harcın, peşin alınan 80,70-TL harçtan mahsubu ile bakiye 651,30-TL harcın davacıdan tahsili ile Hazine'ye irat kaydına, 3-Davalı duruşmada kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesaplanan 1.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine,4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,5-Taraflarca yatırılan gider avansından artan kısmın karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde ......... Bölge Adliye Mankemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 08/04/2026