Bursa 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin Kargoda Kaybolan Çekin İptal Davasında Hamil Olmayan Davacının Talebinin Reddi Kararı.
Özet: Ticari bir alacak karşılığında davacıya gönderilen ancak kargo sürecinde kaybolduğu iddia edilen bir çekin zayi nedeniyle iptali talebiyle açılan davada, mahkeme, Türk Ticaret Kanununun ilgili maddeleri uyarınca kıymetli evrakın mülkiyetinin devri için senedin fiziksel zilyetliğinin de devredilmesi gerektiğini belirterek, çekin davacıya fiilen teslim edilmeden kaybolması nedeniyle davacının yetkili hamil sıfatını kazanamadığına ve dolayısıyla iptal davası açmakta hukuki yararı bulunmadığına kanaat getirerek davayı dava şartı yokluğundan usulden reddetmiştir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
BURSA
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2026/
KARAR NO : 2026/
HAKİM :
KATİP :
DAVACI :
DAVALI :
DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Zayi Nedeniyle)
DAVA TARİHİ : 25/06/2026
KARAR TARİHİ : 10/07/2026
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 08/08/2026
Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Zayi Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
Talepte bulunan vekili talep dilekçesinde özetle; ... tarafından hamili olunan ... ait ... numaralı, 31/07/2026 keşide tarihli, 88.000 TL bedelli, keşidecisi ... olan ve lehdarı ... Ekmek Sanayi Tic. Ltd. Şti. olarak belirlenen çekin, lehtar ile gerçekleştirilen tatlı alışverişine istinaden temin edildiğini, söz konusu çekin kargo yoluyla gönderimi esnasında kaybolduğunu, çekin zayi olması nedeniyle ulaşımının imkansız hale geldiğini, çekin vade tarihinin yakın olması sebebiyle ödenmesinin engellenmesi gerektiğini, bu doğrultuda çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini, iptal kararı verilinceye kadar çekin ödenmemesi için ... Şubesi'ne ihtiyati tedbir mahiyetinde müzekkere yazılmasını talep ve dava etmiştir.
Dava, TTK'nın 818/1.s maddesi atfıyla aynı Kanun'un 757 ve devamı hükümleri uyarınca, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 818/1-s. maddesi gereğince; iptal hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrasının poliçeye ait hükümler çek hakkında da uygulanacaktır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 757. maddesine göre; iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir. Aynı kanunun devam eden maddelerinde neler yapılacağı hüküm altına alınmıştır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 647/1. maddesine göre; "(1) Mülkiyet veya sınırlı bir ayni hak kurulması amacıyla kıymetli evrakın devri için her hâlde senet üzerindeki zilyetliğin devri şarttır." senet ciro edilmiş olmasına rağmen ciro edilen kişiye teslim edilmediği sürece devir gerçekleşmez. Kıymetli evrak alacak hakkı içermektedir ve bu hakkın devredilmesi için senedin de devredilmesi gerekir ().6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 651/2. maddesine göre; "Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir."Çekin zayi olması nedeniyle iptal davasını, çekin zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan meşru hamil açabilir (...). Hamil TTK 651. maddesi uyarınca hamil çekin zayi edilmesi halinde iptal davası açabilecek, TTK 652. maddesine göre iptal karar ile hamil hakkını çek olmadan ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir.Çek iptali davası sonucunda verilen karar borçluya ibraz ile borçludan çek bedelinin tahsili imkanını sağlamaktır. Bu davayı açma hakkı hamile aittir. Çek keşidecisinin TTK'nın 757 ve 818/s.maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır.Somut olayda iptali talep edilen çeklerin aralarındaki ticari ilişkiden kaynaklanan alacağına karşılık dava dışı lehtar tarafından talep edene gönderilmek üzere verildiği kargoda henüz talep edene ulaşmadan kaybolduğu anlaşılmaktadır. Talebe konu çeklerin lehdar olarak talep eden adına yazıldığı belirtilmişse de çek henüz talep edene teslim edilmeden kaybolması ve teslim söz konusu olmamasına göre talep edenin yetkili hamil kabul edilmesi mümkün değildir. Nitekim ... 11. Hukuk Dairesi'nin 06/06/2012 tarih 2011/E. 2012/K. sayılı kararında; "...çekin henüz dava dışı alıcıya teslim edilmeksizin kargoda kaybolduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda, davacı lehdar halen çekin yetkili hamili konumundadır. Teslim söz konusu olmadığından dava dışı alıcının yetkili hamil kabul edilmesi mümkün değildir..." denilmiştir. Bu durumda, talep edenin hamil olmadığı çekler yönünden iptal davası açmakta hukuki yararı bulunmadığından davanın reddine karar vermek gerekmiştir.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere ;
1-Davanın dava şartı yokluğu nedeniyle USULDEN REDDİNE,
2-Harçlar Yasası gereğince alınması gereken 732,00-TL harcın yatırılan 1.502,82 TL peşin harçtan mahsubu ile fazla alınan 770,00 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
6-HMK'nun 333. Maddesi uyarınca kullanılmayan gider avansının kararın kesinleşmesinden sonra yatıran tarafa resen (taraflar tarafından hesap numarası bildirilmiş ise elektronik ortamda hesaba aktırılmak üzere, hesap numarası bildirilmemiş ise masrafı gider avansından karşılanmak üzere ... merkez ve iş yerleri vasıtasıyla adrese ödemeli) İADESİNE,
Dair, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 345. maddesi uyarınca gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize sunulacak yahut mahkememize gönderilmek üzere bir başka mahkemeye verilecek bir dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemesinde ... açık olmak üzere dosya üzerinden karar verildi. 10/07/2026
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır