Bursa 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin, ticari defterlerin taşınma sırasında kaybolduğunu beyan eden şirketin zayi belgesi talebini, mücbir sebep veya olağanüstü hal ispatlanamadığı gerekçesiyle reddeden gerekçeli kararı.
Özet: Davacı şirketin yer değişikliği sırasında ticari defterlerinin kaybolduğunu belirterek zayi belgesi verilmesi talebinde bulunduğu bu davada, mahkeme, Türk Ticaret Kanunu uyarınca zayi belgesi verilebilmesi için yangın, sel, deprem veya hırsızlık gibi mücbir bir sebep veya benzeri olağanüstü bir durumun ispatlanması gerektiğini, davacının sadece kaybolma olgusunu ileri sürmesinin yeterli olmadığını ve basiretli tacir gibi davranma yükümlülüğüne aykırı hareket ettiğini değerlendirerek, mücbir sebep kanıtlanamadığı gerekçesiyle zayi belgesi verilmesi talebinin reddine karar vermiştir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
BURSA
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2026/
KARAR NO : 2026/
HAKİM :
KATİP :
DAVACI :
DAVALI :
DAVA : Zayi Belgesi Verilmesi
DAVA TARİHİ : 25/03/2026
KARAR TARİHİ : 14/07/2026
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 08/08/2026
Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirkete aitdavacı şirkete ait tüm yevmiye defterleri, defter-i kebirler, envanter defterleri ve diğer defterlerin yer değişikliği esnasında kaybolduğunu, yapılan tüm araştırmalara rağmen defterlerin bulunamadığını, bu nedenle zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.Dava, 6102 Sayılı TTK'nın 82/7 maddesi gereğince, ticari defter ve belgelerin zayi olduğunun tespiti ve zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.
Dava dosyasında; ... Ticaret Sicili Müdürlüğü'ne müzekkere yazılmıştır.Tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve kağıtların TTK’nun 68 nci maddesi uyarınca zayiinin istenebilmesi için, tacirin iradesi dışında gerçekleşen bir olayda zayi olması, tacirin bunları saklamada bir kusurunun bulunmaması da gerekmektedir.Ticari defterlerin zayii halinde uygulanacak usul ve şartları TTK 82/7 maddesinde açıklanmıştır. Buna göre tacir kişiler belge ve defterlerini yasada belirtilen süre boyunca saklamak zorundadır. Saklama süresi içinde gerekli tüm muhafaza tedbirlerinin alınması, defter ve kayıtların kaybolmaması için özen gösterilmesi yasal yükümlülüktür. Mücbir sebep diye tabir edebileceğimiz sebeplerle ortaya çıkan zayi hallerine mahsus olmak üzere mahkemece zayi belgesi verilir. Zayi belgesi verilmesi için tacirin kendisinden beklenen tüm özen ve dikkati göstermesine rağmen engel olamayacağı bir sebepten kaynaklanan ziya söz konusu olmalıdır. Yasada bu tür mücbir sebeplere örnek olarak yangın, su baskını, deprem gibi bir afet yahut hırsızlık halleri sayılmıştır. Elbette bu halleri yasada sayılan sebeplerle sınırlamak yasa koyucunun amacına uygun değildir. Asıl olan makul bir tacirin normal davranış biçimine, özen ve muhafaza şartlarına göre tüm tedbirlerin alınmasına rağmen önüne geçilemeyecek bir halin varlığı şarttır. Davacı saklama yükümlülüğüne uygun davranmalı ve bu hususta basiretli tacir gibi hareket etmelidir. Bu yükümlülüğe aykırı davranılması durumunda zayi belgesi verilmesi istemini kabul etmek mümkün değildir.(... 11.Hukuk Dairesi 2008/ E,2009/ K)6102 sayılı TTK 'nun 82/7.maddesi uyarınca " Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeler yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde ziyaa uğrarsa tacir ziyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir...." hükmü uyarınca bu davayı açmak için yasal otuz günlük hak düşürücü süre belirlenmiştir.Somut olayda; davacı şirketin taşınması sırasında tüm yevmiye defterleri, defter-i kebirler, envanter defterleri ve diğer defterlerin kaybolması nedeniyle zayi kararı verilmesi talep edilmiş olup davacının salt kaybolma olgusunu ileri sürmesinin zayi belgesi verilmesi için yeterli olmadığı, bunun yanında, TTK 82/7. maddede yer alan sebeplerden veyahut benzer olağanüstü, beklenmeyen hale dayalı mücbir sebebin gerçekleşmesinin gerektiği, ispat yükü üzerinde olan davacı tarafından deprem, sel, yangın, hırsızlık gibi bir olayın ileri sürülüp ispat edilemediği anlaşılmakla talebe konu defter yönünden zayi belgesi verilmesi koşulları oluşmadığından davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle ;
1-Davanın REDDİNE,
2-Harçlar Yasası gereğince alınması gereken 732,00-TL harç peşin alındığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,
3-Davanın niteliği itibariyle yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4-Artan gider avansının hükmün kesinleşmesinden sonra yatıran tarafa resen (gider avansı yatıran tarafça hesap numarası bildirilmiş ise elektronik ortamda hesaba aktarılmak suretiyle, hesap numarası bildirilmemiş ise masrafı gider avansından karşılanmak üzere ... merkez ve iş yerleri vasıtasıyla adres de ödemeli) İADESİNE,
Dair, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 345. maddesi uyarınca gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize sunulacak yahut mahkememize gönderilmek üzere bir başka mahkemeye verilecek bir dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemesinde ... açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 14/07/2026
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır