Boş çek yapraklarının zayi nedeniyle iptal talebi, keşidecinin aktif dava ehliyeti bulunmadığı gerekçesiyle usulden reddedildi.
Özet: Bir banka hesabının sahibi, kaybolan boş çek yapraklarının iptali için dava açmış; ancak mahkeme, Türk Ticaret Kanununa göre kıymetli evrak iptal davası açma hakkının senedin hamili olan kişiye ait olduğunu, keşidecinin boş çek yapraklarının iptali için hukuki menfaati veya aktif dava ehliyeti bulunmadığını, zira olası bir sahtecilik durumunda menfi tespit davası gibi başka hukuki yolların mevcut olduğunu belirterek, dava şartı yokluğu nedeniyle talebi usulden reddetmiştir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
BURSA
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2026/
KARAR NO : 2026/
HAKİM : ... ...
KATİP : ... ...
DAVACI :
VEKİLİ : Av.
DAVALI :
DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali)
DAVA TARİHİ : 29/07/2026
KARAR TARİHİ : 14/08/2026
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 04/09/2026
Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının ... Şubesi'nden alınan çek koçanından ayırarak yanında taşıdığı ... seri numaralı hamiline yazılı çek yapraklarını kayıp olduğunu, . Emniyet Müdürlüğüne ihbarda bulunulduğunu, çeklerin kaybolduğu hususunun ... Noterliğinin ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile bildirildiğini, söz konusu 2 adet çekte herhangi bir rakam , tarih veya meblağ doldurmaksızın boş haliyle kaybedildiğini belirterek bu çeklerin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.Talep , talep edene ait çeklerin kaybolduğu iddiasına dayalı çek iptali talebidir.TTK'nın 780.madde de çekin senet metninde "çek" kelimesini, kayıtsız şartsız belirli bir bedelin ödenmesi için havaleyi, muhatabın ticaret unvanını, ödeme yerini, düzenleme tarihini ve yerini, düzenleyenin imzasını taşımak zorundadır. TTK'nın 781. madde de bu unsurları taşımayan senedin çek sayılmayacağı düzenlenmiştir. Tamamen boş çek yaprağı çalınması halinde çek doldurularak ibraz edildiği takdirde, keşidecinin hak talep eden hamile karşı İİK.72.maddesi uyarınca olumsuz tespit davası açma imkanı mevcut bulunmaktadır. Hukuki yararının bulunması HMK.114/h maddesi uyarınca dava şartıdır. Yine TTK.651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi senede bağlı alacak hakkı olan hamildir.TTK. 757-764. maddelerinde yer alan yasal düzenlemelere göre çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK.651/2.maddesi uyarınca senet üzerinde hak sahibi bulunan hamile aittir. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibi hamile iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme, ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir. (TTK.652.m)Kıymetli evrakın iptali müessesesi TTK'nın 651 ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olup, kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. Senedin iptaline karar verilmesini, kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi isteyebilir. Kıymetli evrakta hakkın çeke bağlı olması nedeniyle, çekin zayi edildiği durumlarda, çeke bağlı hakkın çeksiz de ileri sürülebilmesi için TTK'nın 651. ve 652.maddelerinde hamile iptal davası açma hakkı getirilmiştir. İptal kararı alan hamil hakkını çek olmadan ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir. Bu davayı açma hakkı hamile aittir. Çek keşidecisinin veya temsilcisinin TTK'nın 757 ve 818/s.maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Keşidecinin bu davayı açmakta esasen hukuk yararı yoktur. Bu çekler üçüncü şahıslarca doldurulup keşideciden alacak talep edilirse, keşidecinin sahteciliğe dayalı menfi tespit talep hakları mevcut olup, istenilen hukuki korumanın bu şekilde sağlanması mümkündür.Somut olayda, çekler imzalı ise, doldurulması mümkün olduğundan iptalinin talep edilebileceği, yargı uygulamasında kabul edilmekte ise de ancak imzalı çeklerin de iptalini yine hamil isteyebilecektir. Ne var ki talep eden çeklerin hamili değil çeklerin bağlı olduğu hesabın sahibi olduğu görülmekle, talep eden keşideci hesap sahibinin imzalı ancak boş olduğu bildirilen çeklerin iptali için dava açmada aktif dava ehliyeti bulunmadığından talebin reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle ;
1-Davanın dava şartı yokluğu nedeniyle USULDEN REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4-HMK'nun 333. Maddesi uyarınca kullanılmayan gider avansının kararın kesinleşmesinden sonra resen yatıran tarafa (taraflar tarafından hesap numarası bildirilmiş ise elektronik ortamda hesaba aktırılmak üzere, hesap numarası bildirilmemiş ise masrafı gider avansından karşılanmak üzere ... merkez ve iş yerleri vasıtasıyla adrese ödemeli) İADESİNE,
Dair, davacı tarafın yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içinde ... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde ... açık olmak üzere dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda karar verildi. 14/08/2026
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır