taşınır kira sözleşmesinden kaynaklanan itirazın iptali davasında asliye ticaret mahkemesinin hmk 4/1-a uyarınca görevsizlik gerekçeli kararı.

Taşınır kira sözleşmesinden kaynaklanan itirazın iptali davasında Asliye Ticaret Mahkemesinin HMK 4/1-a uyarınca görevsizlik gerekçeli kararı.

Özet: Bu hukuki evrak, davacı şirketin davalılara uzun dönem taşıt kiralama ve hizmet sözleşmesi kapsamında teslim ettiği araçlara ilişkin hasar ve geçiş ücreti alacaklarının tahsili amacıyla başlattığı icra takibine davalıların haksız itiraz etmesi üzerine açılan itirazın iptali davasını konu almakta olup, mahkeme, sözleşmenin kira niteliği taşıması sebebiyle uyuşmazlığın Sulh Hukuk Mahkemesinin görev alanına girip girmediğini resen değerlendirerek yargılama sürecinde görevli mahkemeyi tespit etmeye çalışmaktadır.

TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C.

BURSA

4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2026/

KARAR NO : 2026/

HAKİM :

KATİP :

DAVACI :

VEKİLİ : Av.

DAVALILAR:1-

DAVA : İtirazın İptali (Taşınır Kira Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 22/07/2026

KARAR TARİHİ : 20/08/2026

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 20/08/2026

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Taşınır Kira Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle ; müvekkili firma ile davalı ... Gayrimenkul arasında Uzun Dönem Taşıt Kiralama ve Hizmet Sözleşmesi imzalandığını, sözleşme ekinde sunulan teklif formu ve koşulların davalı tarafça kabul edilerek herhangi bir ihtirazı kayıt konulmadan imzalandığını, diğer davalı ... ile müvekkili şirket arasında Garanti Sözleşmeleri imzalandığını, diğer davalılar tarafından garantörlük şartlarının kabul edildiğini, imza altına alındığını, sözleşme uyarınca belirlenen araçların davalıya teslim edildiğini, ancak belli araçlarda meydana gelen hasarın limit aşım bedellerinin müvekkiline ödenmediğini, sunulan belgeler doğrultusunda ... geçişlerinden de davalıların sorumlu olduğunu, senet bedellerinin davalı tarafından ödenmemesi nedeniyle bankaca protesto çekildiğini, protesto masraflarının çekilmesine sebebiyet veren davalılardan tahsilinin gerektiğini, davalının ödemesi gereken borç tutarında mutabık olduğunu beyan etmesine rağmen ödemelerinin geciktiğini ve borca itirazla da icra takibini kötü niyetle sürüncemede bırakması üzerine, paranın tahsili amacıyla ... 2. Genel İcra Dairesi 2026/... Esas sayılı dosyası ile takip başlatıldığını, ödeme emrine davalı tarafında süresinde haksız ve yersiz itirazda bulunulması üzerine takibin durduğunu belirterek, davalı tarafın haksız ve yersiz olarak yaptığı itirazın iptaline ve takibin devamına, davalı tarafın %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Dava, taraflar arasında akdedilen Uzun Dönem Taşıt Kiralama ve Hizmet Sözleşmesinden kaynaklandığı ileri sürülen alacağın tahsili amacıyla başlatılan takibe yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olup, bu hususun yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilmesi gerekir.01/10/2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 Sayılı HMK'nun Sulh Hukuk Mahkemelerinin görevini düzenleyen 4. maddesinin 1/a bendi gereğince kiralanan taşınmazların İcra ve İflas Kanunu'na göre ilamsız icra yolu ile tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dahil tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davalar Sulh Hukuk Mahkemesinin görevine girmektedir.Öncelikle, ... Kurulunun 16/10/2020 tarih ve 2020/- Esas, 2020/ Karar sayılı ilamında " Medeni yargılama hukukuna hakim olan ilkelerin bir bölümü 6100 sayılı HMK’da açık olarak düzenlenmiş ve 24. maddesinde "tasarruf ilkesi"ne, 25. maddesinde "taraflarca getirilme ilkesi"ne, 26. maddesinde ise "taleple bağlılık ilkesi"ne yer verilmiştir.Taraflarca getirilme ilkesinin bir sonucu olarak davacının iddiasının dayanağı olan bütün vakıaları dava dilekçesinde bildirmesi gerekir. Kanun (m. 194) buna (vakıaları) somutlaştırma yükü demektedir. Bir davada, ispat faaliyetinin tam olarak yürütülebilmesi, mahkemenin uyuşmazlığı doğru tespit ederek yargılama yapabilmesi, karşı tarafın ileri sürülen vakıalara karşı kendini savunabilmesi için, iddia edilen vakıaların açık ve somut olarak ortaya konulması gerekir. Bu şekilde somutlaştırma yükü (HMK m. 194) yerine getirileceği gibi davalı da bu vakıalara göre savunmasını yapacaktır. Dayanılan vakıalara uygulanacak hukuki sebepler de dava dilekçesinin zorunlu olmayan unsurları arasında sayılmıştır. Türk hukukunu resen uygulamakla görevli olan hâkim (HMK m. 33) için gösterilen hukuki sebepler bağlayıcı değildir. Buna karşılık, hâkim, davacının dava dilekçesinde bildirdiği vakıalarla bağlı olup, davacının bildirmediği vakıaları kendiliğinden inceleyemez ve onları hatırlatabilecek hallerde dahi bulunamaz (HMK m. 25)"

Alıntılanan Hukuk Genel Kurulu Kararı ve yasal mevzuat ışığında, mahkemenin görevinin belirlenmesinde öncelikle ve özellikle davacının iddiasının dayanağı olan ve dava dilekçesinde bildirdiği vakıaların nazara alınması zorunludur.

Davaya konu ... 2. Genel İcra Dairesinin 2026/... Esas sayılı takip dosyasının incelenmesinde; davacı tarafından davalılar aleyhine 374.885,26 TL asıl alacak ve 6.940,51 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 381.825,77 TL alacağın tahsili amacıyla ilamsız icra takibi başlatıldığı, takip dayanağının “cari hesap, garantörlük sözleşmesi, teklif formu, protokol ve sözleşme” olarak gösterildiği, davalıların takibe itirazı üzerine takibin durduğu ve davacı tarafından eldeki itirazın iptali davasının açıldığı anlaşılmıştır.Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı şirket ile davalı ... Gayrimenkul İnşaat Gıda Tarım Hayvancılık Özel Eğitim Kurumları Kongre ve Organizasyon Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi arasında Uzun Dönem Taşıt Kiralama ve Hizmet Sözleşmesi imzalandığını, sözleşme uyarınca belirlenen araçların davalıya teslim edildiğini, araçlarda meydana gelen hasar, limit aşım ve ... bedellerinin ödenmediğini, diğer davalı ... ise garanti sözleşmesi uyarınca borçtan sorumlu olduğunu ileri sürmüştür. Mahkememizce taraflar arasındaki ilişkinin niteliğinin belirlenmesi bakımından yapılan açıklama talebi üzerine davacı vekili 28/07/2026 tarihli beyan dilekçesinde, dava dilekçesi ekinde sunulan Uzun Dönem Taşıt Kiralama ve Hizmet Sözleşmesi kapsamında davacı şirketin şoförlü kiralamasının bulunmadığını açıkça bildirmiştir.Bu hâliyle davacının ileri sürdüğü maddi vakıalara göre taraflar arasındaki temel hukuki ilişkinin, araçların kullanımının belirli bir bedel karşılığında davalı şirkete bırakılmasına yönelik araç kiralama sözleşmesi niteliğinde olduğu; davacı tarafından şoför vasıtasıyla ayrıca bir taşıma veya sair hizmet sunulmasının üstlenilmediği anlaşılmıştır.

Dava konusu edilen hasar, limit aşım ve HGS bedellerinin de davacı tarafından taraflar arasındaki Uzun Dönem Taşıt Kiralama ve Hizmet Sözleşmesindeki düzenlemelere dayanılarak talep edildiği, dolayısıyla söz konusu alacak kalemlerinin taraflar arasındaki kira ilişkisinden bağımsız bir hukuki ilişkiden değil, kira sözleşmesi kapsamında kiracının üstlendiği yükümlülüklerden kaynaklandığı anlaşılmıştır.Uyuşmazlığın temelinin kira ilişkisine dayanması karşısında, tarafların tacir olması veya alacağın cari hesap ve faturalara dayalı olarak takip konusu yapılmış bulunması görevli mahkemeyi değiştirmez. Kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda HMK'nın 4/1-a maddesi uyarınca görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemesidir. Asıl borçlunun kira sözleşmesinden doğduğu ileri sürülen borçlarının garanti sözleşmesi kapsamında diğer davalıdan da talep edilmiş olması, uyuşmazlığın temelini oluşturan hukuki ilişkinin niteliğini değiştirmemektedir.O hâlde, mahkememiz dava konusu uyuşmazlık bakımından görevsiz olup, görev kamu düzenine ilişkin bir dava şartı olduğundan, iddia ve savunma olarak ileri sürülmese dahi yargılamanın her aşamasında mahkemece re’sen göz önünde bulundurulması gerekmektedir. Bu nedenle görevli ve yetkili mahkemenin ... Sulh Hukuk Mahkemesi olduğu anlaşılmakla, ... 1. Hukuk Dairesinin 08/07/2021 tarihli ve 2021/ Esas, 2021/ Karar sayılı uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin ilamı da dikkate alınarak davanın görev yönünden usulden reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

KARAR: Yukarıda açıklanan nedenlerle ;

1-6100 sayılı HMK'nın 114/1-c ve 115/2 maddesi gereğince dava şartı noksanlığından davanın USULDEN REDDİNE, Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE,

2-Görevli ve yetkili mahkemenin ... SULH HUKUK MAHKEMESİ olduğunun TESPİTİNE,

3-6100 sayılı HMK'nın 20/1 maddesi gereğince taraflardan birinin süresi içinde kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmiş ise kararın kesinleştiği tarihten; kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren İKİ HAFTA içinde mahkememize başvurarak dava dosyasının görevli ve yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmesi halinde dosyanın yetkili ve görevli ... SULH HUKUK MAHKEMESİ GÖNDERİLMESİNE,

4-6100 sayılı HMK'nın 20/1 maddesi gereğince taraflardan birinin, bu karar verildiği anda kesin ise bu tarihten, süresi içinde kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmiş ise kararın kesinleştiği tarihten; kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkememize başvurarak, dava dosyasının görevli ya da yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmediği takdirde, mahkememizce DAVANIN AÇILMAMIŞ SAYILMASINA karar verileceğinin ihtarına (ihtarın tebliğ ile yapılmış sayılmasına)

5-6100 Sayılı HMK' nın 331/2 maddesinin 1. cümlesine göre yargılama harç ve giderlerinin görevli mahkemece nazara alınmasına, aynı maddenin 2.cümlesine göre görevsizlik kararı sonrasında davaya görevli mahkemede devam edilmemesi halinde ve talep halinde yargılama harç ve giderlerinin karara bağlanmasına,

Dair, tarafların yokluğunda 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 345. maddesi uyarınca gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize sunulacak yahut mahkememize gönderilmek üzere bir başka mahkemeye verilecek bir dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemesinde ... açık olmak üzere dosya üzerinde karar verildi. 20/08/2026

Katip

¸e-imza

Hakim

¸e-imza