bursa 4. asliye ticaret mahkemesinin, taşıt kiralama sözleşmesinden doğan alacak için açılan itirazın iptali davasında görev kuralları incelemesini içeren gerekçeli kararı.

Bursa 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin, taşıt kiralama sözleşmesinden doğan alacak için açılan itirazın iptali davasında görev kuralları incelemesini içeren gerekçeli kararı.

Özet: Uzun dönem taşıt kiralama ve hizmet sözleşmesinden doğan araç kira ve hasar bedellerinin ödenmemesi üzerine başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali talepli bu davada davacı, davalı şirketin sözleşmeden kaynaklanan borçlarını ve garantör diğer davalının sorumluluğunu yerine getirmediğini ileri sürerek takibin devamını ve icra inkar tazminatı ödenmesini istemektedir; mahkeme, kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıkların Sulh Hukuk Mahkemeleri görev alanına girdiği ilkesi ışığında, hukuki ilişkinin mahiyetini ve görevli mahkemeyi belirlemek üzere tarafların iddialarını ve ibraz edilen delilleri değerlendirmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C.

BURSA

4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2026/

KARAR NO : 2026/

HAKİM : ... ...

KATİP : ... ...

DAVACI :

VEKİLİ : Av.

DAVALILAR:1-

DAVA : İtirazın İptali (Taşınır Kira Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 08/05/2026

KARAR TARİHİ : 20/08/2026

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 20/08/2026

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Taşınır Kira Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle ; müvekkili ile davalı ... Ltd. Şti. Arasında uzun dönem taşıt kiralama ve hizmet sözleşmesi imzalandığını, müvekkili ile diğer davalı ... arasında garanti sözleşmelerinin imzalandığını, sözleşme uyarınca araçların davalıya teslim edildiğini ancak faturalarda belirtilen araçların kira ve hasar bedellerinin müvekkiline ödenmediğini, borcun ödenmemesi üzerine ... İcra Dairesinin 2025/... Esas sayılı icra takibi başlatıldığını ancak davalı tarafından takibe itiraz edildiğini ve takibin durdurulduğunu, arabuluculuk görüşmelerinden de bir sonuç alınamadığını, açıklanan nedenlerle davalı tarafın yapmış olduğu itirazın iptali ile takibin devamına, davalı tarafın %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Dava, taraflar arasında akdedilen Uzun Dönem Taşıt Kiralama ve Hizmet Sözleşmesinden kaynaklandığı ileri sürülen alacağın tahsili amacıyla başlatılan takibe yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olup, bu hususun yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilmesi gerekir.01/10/2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 Sayılı HMK'nun Sulh Hukuk Mahkemelerinin görevini düzenleyen 4. maddesinin 1/a bendi gereğince kiralanan taşınmazların İcra ve İflas Kanunu'na göre ilamsız icra yolu ile tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dahil tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davalar Sulh Hukuk Mahkemesinin görevine girmektedir.Öncelikle, ... Hukuk Genel Kurulunun 16/10/2020 tarih ve 2020/- Esas, 2020/ Karar sayılı ilamında " Medeni yargılama hukukuna hakim olan ilkelerin bir bölümü 6100 sayılı HMK’da açık olarak düzenlenmiş ve 24. maddesinde "tasarruf ilkesi"ne, 25. maddesinde "taraflarca getirilme ilkesi"ne, 26. maddesinde ise "taleple bağlılık ilkesi"ne yer verilmiştir.Taraflarca getirilme ilkesinin bir sonucu olarak davacının iddiasının dayanağı olan bütün vakıaları dava dilekçesinde bildirmesi gerekir. Kanun (m. 194) buna (vakıaları) somutlaştırma yükü demektedir. Bir davada, ispat faaliyetinin tam olarak yürütülebilmesi, mahkemenin uyuşmazlığı doğru tespit ederek yargılama yapabilmesi, karşı tarafın ileri sürülen vakıalara karşı kendini savunabilmesi için, iddia edilen vakıaların açık ve somut olarak ortaya konulması gerekir. Bu şekilde somutlaştırma yükü (HMK m. 194) yerine getirileceği gibi davalı da bu vakıalara göre savunmasını yapacaktır. Dayanılan vakıalara uygulanacak hukuki sebepler de dava dilekçesinin zorunlu olmayan unsurları arasında sayılmıştır. Türk hukukunu resen uygulamakla görevli olan hâkim (HMK m. 33) için gösterilen hukuki sebepler bağlayıcı değildir. Buna karşılık, hâkim, davacının dava dilekçesinde bildirdiği vakıalarla bağlı olup, davacının bildirmediği vakıaları kendiliğinden inceleyemez ve onları hatırlatabilecek hallerde dahi bulunamaz (HMK m. 25)"Alıntılanan Hukuk Genel Kurulu Kararı ve yasal mevzuat ışığında, mahkemenin görevinin belirlenmesinde öncelikle ve özellikle davacının iddiasının dayanağı olan ve dava dilekçesinde bildirdiği vakıaların nazara alınması zorunludur.Davaya konu ... İcra Dairesinin 2025/... Esas sayılı takip dosyasının incelenmesinde; davacı tarafından davalılar aleyhine 22.800,00 TL, 40.800,00 TL, 27.000,00 TL, 155.266,67 TL, 1.539,00 TL ve 16.800,00 TL olmak üzere toplam 264.205,67 TL asıl alacak ile 84.338,60 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 348.544,27 TL alacağın tahsili amacıyla ilamsız icra takibi başlatıldığı, takip dayanağının fatura ve garantörlük sözleşmesi olarak gösterildiği, davalıların takibe itirazı üzerine takibin durduğu ve davacı tarafından eldeki itirazın iptali davasının açıldığı anlaşılmıştır.Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı şirket ile davalı ... arasında ... Kiralama ve Hizmet Sözleşmesi imzalandığını, sözleşme uyarınca belirlenen araçların davalıya teslim edildiğini, faturalarda belirtilen araçlara ilişkin kira ve hasar bedellerinin ödenmediğini, sözleşmenin ilgili maddeleri uyarınca erken iade bedelinin tahsili zorunluluğunun doğduğunu, diğer davalı ...'ın ise garanti sözleşmesi uyarınca borçtan sorumlu olduğunu ileri sürmüştür. Mahkememizce taraflar arasındaki ilişkinin niteliğinin belirlenmesi bakımından yapılan açıklama talebi üzerine davacı vekili 30/07/2026 tarihli beyan dilekçesinde, dava dilekçesi ekinde sunulan ... Kiralama ve Hizmet Sözleşmesi kapsamında davacı şirketin şoförlü kiralamasının bulunmadığını açıkça bildirmiştir.Bu hâliyle davacının ileri sürdüğü maddi vakıalara göre taraflar arasındaki temel hukuki ilişkinin, araçların kullanımının belirli bir bedel karşılığında davalı şirkete bırakılmasına yönelik araç kiralama sözleşmesi niteliğinde olduğu; davacı tarafından şoför vasıtasıyla ayrıca bir taşıma veya sair hizmet sunulmasının üstlenilmediği anlaşılmıştır.Dava konusu edilen kira, hasar ve erken iade bedellerinin de davacı tarafından taraflar arasındaki Uzun Dönem Taşıt Kiralama ve Hizmet Sözleşmesindeki düzenlemelere dayanılarak talep edildiği, dolayısıyla söz konusu alacak kalemlerinin taraflar arasındaki kira ilişkisinden bağımsız bir hukuki ilişkiden değil, kira sözleşmesi kapsamında kiracının üstlendiği yükümlülüklerden kaynaklandığı anlaşılmıştır.Uyuşmazlığın temelinin kira ilişkisine dayanması karşısında, tarafların tacir olması veya alacağın faturalara dayalı olarak takip konusu yapılmış bulunması görevli mahkemeyi değiştirmez. Kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda HMK'nın 4/1-a maddesi uyarınca görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemesidir. Asıl borçlunun kira sözleşmesinden doğduğu ileri sürülen borçlarının garanti sözleşmesi kapsamında diğer davalıdan da talep edilmiş olması, uyuşmazlığın temelini oluşturan hukuki ilişkinin niteliğini değiştirmemektedir.Öte yandan, ... 11. Hukuk Dairesinin uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin 01/07/2024 tarihli, 2024/ Esas ve 2024/ Karar sayılı ilamında; ayrı Asliye Ticaret Mahkemesi bulunan yerlerde Asliye Ticaret Mahkemeleri ile Asliye Hukuk Mahkemesi ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişkinin görev ilişkisi olduğu, Asliye Ticaret Mahkemelerinin yargı çevresinde bulunan tüm ilçeleri kapsayan ihtisas mahkemesi niteliğinde bulunduğu, ticari dava olmadığı anlaşılan uyuşmazlıklarda mahkemece kendi yargı çevresinde bulunan ve görevli olduğu kanaatine varılan hukuk mahkemesine görevsizlik kararı verilebileceği, yargı çevresinde bulunan diğer ilçelerdeki hukuk mahkemelerine dosyanın gönderilmesinin aynı zamanda yetkisizlik kararı verildiği şeklinde yorumlanmaması gerektiği, aksine kabulün usul ekonomisi ilkesiyle bağdaşmayacağı belirtilmiştir. Eldeki davanın, ilk olarak ... Asliye Hukuk Mahkemesinde Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatıyla açıldığı, davacının böylelikle davanın açılacağı yer yönündeki tercihini ... Mahkemelerinden yana kullandığı, mahkememiz dava konusu uyuşmazlık bakımından görevsiz olup, görev kamu düzenine ilişkin bir dava şartı olduğundan, iddia ve savunma olarak ileri sürülmese dahi yargılamanın her aşamasında mahkemece re’sen göz önünde bulundurulması gerektiği, yukarıda belirtilen ... 11. Hukuk Dairesinin ilamında gözetildiğinde mahkememizin yargı çevresinde bulunan ... Sulh Hukuk Mahkemesine görevli olduğu anlaşılmakla, ... 1. Hukuk Dairesinin 08/07/2021 tarihli ve 2021/ Esas, 2021/ Karar sayılı uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin ilamı da dikkate alınarak davanın görev yönünden usulden reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

KARAR: Yukarıda açıklanan nedenlerle ;

1-6100 sayılı HMK'nın 114/1-c ve 115/2 maddesi gereğince dava şartı noksanlığından davanın USULDEN REDDİNE, Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE,

2-Görevli mahkemenin ... SULH HUKUK MAHKEMESİ olduğunun TESPİTİNE,

3-6100 sayılı HMK'nın 20/1 maddesi gereğince taraflardan birinin süresi içinde kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmiş ise kararın kesinleştiği tarihten; kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren İKİ HAFTA içinde mahkememize başvurarak dava dosyasının görevli ve yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmesi halinde dosyanın görevli ... SULH HUKUK MAHKEMESİ GÖNDERİLMESİNE,

4-6100 sayılı HMK'nın 20/1 maddesi gereğince taraflardan birinin, bu karar verildiği anda kesin ise bu tarihten, süresi içinde kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmiş ise kararın kesinleştiği tarihten; kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkememize başvurarak, dava dosyasının görevli ya da yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmediği takdirde, mahkememizce DAVANIN AÇILMAMIŞ SAYILMASINA karar verileceğinin ihtarına (ihtarın tebliğ ile yapılmış sayılmasına)

5-6100 Sayılı HMK' nın 331/2 maddesinin 1. cümlesine göre yargılama harç ve giderlerinin görevli mahkemece nazara alınmasına, aynı maddenin 2.cümlesine göre görevsizlik kararı sonrasında davaya görevli mahkemede devam edilmemesi halinde ve talep halinde yargılama harç ve giderlerinin karara bağlanmasına,

Dair, taraf vekillerinin yokluğunda 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 345. maddesi uyarınca gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize sunulacak yahut mahkememize gönderilmek üzere bir başka mahkemeye verilecek bir dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemesinde ... açık olmak üzere karar verildi. 20/08/2026

Katip ...

✍E-Imzalıdır

Hakim ...

✍E-Imzalıdır