Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin kambiyo senedinden kaynaklanan borçsuzluk tespiti, fazla ödeme ve çek iadesi talepli menfi tespit davasının arabuluculuk şartı eksikliği nedeniyle usulden reddine dair gerekçeli kararı.
Özet: Bu hukuki evrakta, davacı şirket, davalı ile ticari mal alım satım ilişkisinde üzerine düşen edimleri yerine getirdiğini, hatta 1.000.000 TL fazla ödeme yaptığını, ancak davalının sözleşmesel edimlerini ihlal etmesi nedeniyle elindeki çeklerin hukuki dayanaktan yoksun kaldığını belirterek, borçlu olmadığının tespiti, fazla ödemenin iadesi, vadesi gelmemiş bir çekin iadesi ve üçüncü kişilere devrinin önlenmesi için ihtiyati tedbir talebinde bulunmuş; ancak mahkeme, bu tür bir miktar paraya ilişkin menfi tespit davasında arabuluculuğa başvurmanın dava şartı olduğunu ve davacı tarafça bu koşulun yerine getirilmediğini tespit ederek davanın usulden reddine karar vermiştir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
BURSA
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2026/
KARAR NO : 2026/
HAKİM :
KATİP :
DAVACI :
VEKİLİ : Av.
DAVALI :
DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 14/04/2026
KARAR TARİHİ : 10/09/2026
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 10/09/2026
... 4. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 14/04/2026 tarih ve 2026/... Esas 2026/... Karar sayılı görevsizlik kararı sonucu Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA; Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı müvekkili şirket ile davalı şirket arasında ticari mal alım satımına dayalı bir ticari ilişki kurulduğunu, bu kapsamda müvekkil,inin davalıdan mal temini amacıyla çeşitli tarihlerde ödemelerde bulunduğunu ve ayrıca bu ticari ilişkinin devamı sırasında davalıya birden fazla çek teslim ettiğini, müvekkilinin üzerine düşen edimleri yerine getirdiğini, ödeme yükümlülüklerini eksiksiz şekilde ifa ettiğini, hatta borcunun da ötesinde ödeme yaptığını, davalı tarafın sözleşme kapsamında üstlendiği edimleri gereği gibi ve zamanında yerine getirmediğini, bu suretle taraflar arasındaki temel borç ilişkisinin davalı tarafından ihlal edildiğini ve sözleşmenin ifasının fiilen imkansız hale getirildiğini, bu durumda davalının elinde bulunan çek ve senetlerin dayanağı olan hukuki ilişkinin ortadan kalktığını, ... 19. HD 2016/ E., 2018/ K. Kararında ''Menfi tespit davalarında borcun varlığı taraflar arasındaki temel ilişki incelenerek belirlenir. '' denildiğini, somut olayda da temel ilişki davalı tarafından ihlal edilmiş olup artık geçerli bir borç ilişkisinden söz edilemeyeceğini, her ne kadar kambiyo senetlerinin şeklen soyut nitelikte olsa da taraflar arasındaki temel ilişkiye dayalı itirazların menfi tespit davasında inceleneceğini, ayrıca davalının taraflarına yapılan ödemelere ilişkin hiçbir fatura kesmediğini, bu hususun ... 19. HD 2015/ E., 2017/ K. Kararında '' Kambiyo senedine dayalı alacak, taraflar arasındaki temel ilişki çerçevesinde menfi tespit davasında incelenebilir. '' şeklinde açıkça ortaya konulduğunu, bu nedenle davalının elinde bulunan senetlerin hukuki dayanaktan yoksun hale geldiğini, müvekkili tarafından yapılan ödemeler incelendiğinde davalıya toplamda fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 1.000.000 TL fazla ödeme yapıldığının açıkça ortaya çıkacağını, davalının sözleşme kapsamındaki edimlerini yerine getirmemiş olmasına rağmen bu bedelleri elinde tutmaya devam ettiğini, bu durumun açıkça sebepsiz zenginleşme teşkil ettiğini, ... 3. HD 2016/ E., 2018/ K. Kararında '' Borç olmadığı halde yapılan ödemelerin sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca iadesi gerekir. '' denildiğini, davalı tarafın müvekkiline ait ve henüz vadesi gelmemiş olan çekleri iade etmediğini, bu çekin üçüncü kişilere devri halinde müvekkilinin telafisi güç ve imkansız zararlara uğrayacağını, bu nedenle çek üzerine ihtiyati tedbir konulmasının zorunlu olduğunu, arz ve izah edilen nedenlerle; müvekkilinin davalıya borçlu olmadığının tespitine, fazla ödenen 1.000.000 TL’nin davalıdan tahsili ile müvekkiline iadesine, davalının elinde bulunan çekin iadesine, çekin üçüncü kişilere devrinin önlenmesi amacıyla ihtiyati tedbir kararı verilmesine, ilgili bankaya ivedilikle müzekkere yazılmasına(30.04.2026 tarih 600000tl bedelli ... seri nolu ... tacir çeki), yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
GEREKÇE:
6102 Sayılı TTK'nun madde 5/A- (1) gereğince; bu kanunun 4.maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulmuş olması dava şartıdır.6325 Sayılı Kanunun Dava şartı Arabuluculuk başıklı madde 18/A-1-2 gereği; "...Davacı, arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır. Bu zorunluluğa uyulmaması hâlinde mahkemece davacıya, son tutanağın bir haftalık kesin süre içinde mahkemeye sunulması gerektiği, aksi takdirde davanın usulden reddedileceği ihtarını içeren davetiye gönderilir. İhtarın gereği yerine getirilmez ise dava dilekçesi karşı tarafa tebliğe çıkarılmaksızın davanın usulden reddine karar verilir. Arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması hâlinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilir." hükümleri uyarınca, menfi tespit talepli iş bu davanın mahiyeti ve yasa maddesi ile getirilen tarafların arabuluculuk yolu ile üzerinde müzakere edip anlaşmaları mümkün bulunan bir miktar alacağa ilişkin olması nedeni ile iş bu dava hakkında dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulmuş olması dava şartı olarak öngörülmüş olup; davacı yanca arabuluculuk yoluna başvurulmaksızın iş bu davanın açılmış olduğu anlaşılmakla, davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:Ayrıntısı ve yasal gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın 6102 Sayılı TTK'nun 5/A maddesi, 6325 Sayılı Kanunun 18 (A) 1-2 maddesi gereği davanın dava şartı yokluğundan usulden REDDİNE,
2-Harçlar Yasası gereğince alınması gereken 732,00-TL harcın peşin alınan 17.077,50-TL harçtan mahsubu ile bakiye 16.345,50-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı yana İADESİNE,
3-Davacı tarafça yapılan yargılama giderinin davacı üzerinde BIRAKILMASINA,
4-Kesinleşme süreci tamamlanana kadar masraf avanslarının kullanılabileceği nazara alınarak kararın kesinleşmesinden sonra yazı işlerince yapılacak hesaba göre artan avansların yatıran tarafa İADESİNE,
Dair, tarafların yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde ... açık olmak üzere dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda karar verildi.10/09/2026
Katip
¸e-imzalıdır
Hakim
¸e-imzalıdır