Konya Asliye Ticaret Mahkemesinin, adi ortaklıktan ayrılan eski ortağın aleyhine başlatılan icra takibine konu kambiyo senedinin sahteliği ve bedelsizliği iddialarıyla açtığı menfi tespit davasında ceza mahkemesi kararını da dikkate alarak verdiği gerekçeli karar.
Özet: Bu hukuki evrak, adi ortaklıktan ayrıldıktan sonra aleyhine başlatılan icra takibine dayanak olan kambiyo senedinin sahte ve bedelsiz olduğunu iddia eden davacının menfi tespit davasını anlatmaktadır; davacı, senedin ortaklık kayıtlarında olmadığını ve kötü niyetle düzenlendiğini belirtirken, davalı davanın husumet ve ispat eksikliği nedeniyle reddini talep etmektedir; mahkeme ise delil değerlendirme aşamasında, konuyla ilgili bir ceza mahkemesi kararındaki maddi olguların hukuk hakimini bağlayıcı niteliğini vurgulamaktadır.
T.C. KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
T.C. KONYA. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTÜRK MİLLETİ ADINAGEREKÇELİ KARARESAS NO : KARAR NO : BAŞKAN : ... ...ÜYE : ... ...ÜYE : ... ...KATİP : ... ...DAVACI :VEKİLLERİ : DAVALI : VEKİLİ :DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : KARAR TARİHİ : GEREKÇELİ KARARINYAZILDIĞI TARİH : Mahkememizin ... Esas sayılı dosyası ile birleşen Konya . Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas ... Karar sayılı dava dosyası davalısı .... ve Tic. Ltd. Şti. yönünden tefrik edilen davanın Mahkememiz esasının yukarıda belirtilen sırasına kaydı yapılmakla, davanın yapılıp bitirilen açık yargılaması sonucunda; HEYETİMİZCE GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili 23.09.2019 tarihli dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin, ... ... - ... adi ortaklığından 10.06.2018 tarihinde çıkarak adi şirket ilişkisini sonlandırdığını, tüm tarafların bu gerçeği bilmesine rağmen geriye dönük borçlandırıcı/sahte/bedelsiz bono tanzimine dayalı işlemler ile müvekkili aleyhine takiplerin başlatıldığını, müvekkilinin Konya ilinde çok uzun yıllar ... Etli Ekmek olarak bilinen gıda ve hizmet sektöründe faaliyeti olan, sektörde kendini ispatlamış ve ülke bazında bilinir hale gelmiş bir esnaf olduğunu, müvekkili aleyhine Konya .İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile takip başlatıldığını, bu takibin dayanağının bono olduğunu, işbu bononun adi ortaklığın kayıtlarında gözükmemekle birlikte, davalı yan adına bu miktar alacağının haklı gösterecek, adi ortaklığa girişi yapılan faturaya da borçlandırıcı bir işlemin olmadığını, davalı yanın, müvekkilinin eski ortağı olan ...'ın arkadaşı ve yine kendi nam ve hesabına işler yaptırdığı iş çevresinden olup ortaklığın bittiğini bildiğini, kötü niyetli olduğunu, adi ortaklık şirket kayıtlarında, iş bu bononun giriş/çıkışının gözükmemekle birlikte davalı yanın adi ortaklıktan işbu dava tarihinde, bu miktarda alacaklı olmasını gerektiren ticari durumun söz konusu olmadığından bahisle; Konya .İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile de müvekkili aleyhine başlatılan takibe konu bononun iptali ile borçlu olmadığının tespitine, davalı yan aleyhine yüzde yirmiden az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesi ile yargılama giderleri ile ücreti vekaletin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davacı vekilinin Mahkememiz dosyasına sunmuş olduğu 16.10.2025 havale tarihli dilekçesinde özetle; Davalı ile alakalı dosyaların Konya .ATM.'nin ... D.İş sayılı ve C.Başsavcılığının ... Sor.sayılı dosyası ve Konya .İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dava dosyasının olduğu, takip ve davaya konu bononun 24.05.2018 tanzim 24.05.2019 vade tarihli 110.000,00 TL bedelli bono ve davanın harca esas değerinin 115.619,04 TL olduğunun bildirildiği görülmüştür. Davalı tarafça süresi içerisinde davaya karşı cevap dilekçesi sunulmadığı, ancak davalı vekilinin duruşmalardaki beyanlarında; Davanın reddine, adi ortaklıkta ortaklardan bir tanesinin tek başına dava açma ehliyetinin bulunmadığını, bu nedenle davanın husumet nedeniyle reddine karar verilmesini, ayrıca senede karşı senetle davacının davasını ispat etmesinin gerektiğini, davacı taraftan ispata dönük herhangi bir yazılı belge sunulmadığından davanın reddine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir. Dilekçeler aşaması tamamlanmış, taraflara duruşma gününü bildirir davetiye tebliğ edilerek duruşma açılmıştır.Tarafların bildirmiş oldukları delilleri ile Konya C.Başsavcılığı'nın ... Sor.sayılı UYAP dosyası, Konya . Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... D.İş sayılı dosyası, Konya .İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı UYAP dosyası, Konya .İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı UYAP dosyası, Konya Ağır Ceza Mahkemesi'nin ... Esas sayılı UYAP dosyası ve dava dışı ... ... İnşaat Müdürlüğü'nün ticari kayıtları ilgili yerlerden dosyamız içerisine celbedilmiştir.Dosyamız içerisine celbedilen Konya .İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dava dosyasının sayılı dosyasının incelenmesinde; Alacaklısının .... Tic. Ltd. Şti., borçlularının ..., ... ve ... ... ve ... Ortaklığı olduğu, fer'ileri ile birlikte toplam 115.619,04 TL alacaktan kaynaklı icra takibi yapıldığı, takip dayanağının lehtarı .... Tic. Ltd. Şti., 24.05.2018 düzenleme, 24.05.2019 vade tarihli ve 110.000,00 TL bedelli bono olduğu görülmüştür. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :Dava,davacının borçlu olup olmadığının (menfi tespit) tespiti istemine ilişkindir. Konya .Ağır Ceza Mahkemesi'nin ... E. ... K. sayılı ilamının 21.05.2025 tarihinde kesinleştiği dava dışı ...'nın resmi belgede sahtecilik ve dolandırıcılıktan ceza aldığı davalılar yönünden ise davanın ispat edilememesi nedeni ile beraat kararı verildiği anlaşılmıştır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 74. maddesi uyarınca hukuk hakimi, ceza mahkemesinin beraat kararı ile bağlı değil ise de hem ilmi, hem de kökleşmiş yargı kararlarında ceza mahkemesince belirlenen maddi olgunun hukuk hakimini bağlayacağı kabul olunmaktadır. Somut olayda ise dava dışı ...'nın kesinleşmiş mahkumiyet kararı mevcut olup, bu kararın bağlayıcı olduğu da dikkate alındığında takiplere konu senet ve çeklerin dava dışı ... tarafından geriye dönük olarak verildiğinin kabulü gerekmiştir. Menfi tespit davasında ispat yükü, kural olarak davalı alacaklıya düşer. Davacı (borçlu), davalının (alacaklının) varlığını iddia ettiği hukukî ilişkiyi (meselâ borcu) sadece inkâr etmekle yetinmekte ise, eş söyleyişle bu hukukî ilişkinin (borcun) hiç doğmadığını ileri sürmekte ise ispat yükü davalıya düşer. Çünkü hukukî ilişkinin (borcun) varlığını iddia eden davalı olduğu için, ispat yükü davalı alacaklıya düşer (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 190; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m.6). Senede dayalı borç ilişkilerinde ise menfi tespit davalarındaki genel kuralın aksine ispat yükü senet borçlusundadır. Kambiyo senetleri ve dolayısıyla çek illetten mücerret olup, davalı hamilin çekleri edinme sebebini açıklama yükümlülüğü yoktur. Kural olarak çek ödeme aracı olup, çeklerin mevcut bir borcun ödenmesi amacıyla verildiği yolunda yasal karine mevcuttur. Yasal karinenin aksini yani çekin borç ödenmesinden başka bir amaçla verildiğini bedelsiz olduğunu iddia eden davacı tarafın bunu kesin delillerle ispatlaması gerekir.Adi ortaklıkta söz konusu olan ortakların genel borçlar hükümlerine göre temsilidir. Dolayısıyla Türk Borçlar Kanunu (TBK)'nun 40. vd.madde hükümlerinde yer alan genel temsil hükümlerinin göz önünde bulundurulması gerekir. TBK'nın 40.maddesine göre yetkili bir temsilci tarafından bir başkası adına ve hesabına yapılan hukuki işlemin sonuçları, doğrudan doğruya temsil olunanı bağlar. Temsilci, hukuki işlemi yaparken bu sıfatını bildirmezse, hukuki işlemin sonuçları kendisine ait olur. Ancak, karşı taraf bir temsil ilişkisinin varlığını durumdan çıkarıyor veya çıkarması gerekiyor ya da hukuki işlemi temsilci veya temsil olunandan biri ile yapması farksız ise, hukuki işlemin sonuçları doğrudan doğruya temsil olunana ait olur. Diğer durumlarda alacağın devri veya borcun üstlenilmesine ilişkin hükümler uygulanır. Başkası adına ve hesabına temsil hukuksal bir işlemden doğmuşsa, temsil yetkisinin içeriği ve derecesi o hukuksal işleme göre belirlenir. Temsil yetkisi üçüncü kişilere bildirilmişse temsil yetkisinin içeriği ve derecesi, bu bildirime göre belirlenir. (TBK md 41 ) TBK'nın 42.maddesine göre temsil olunan, hukuki bir işlemden doğan temsil yetkisini her zaman sınırlayabilir veya geri alabilir...Temsil olunan verdiği yetkiyi üçüncü kişilere açıkça veya dolaylı biçimde bildirmişse, bu yetkiyi tamamen veya kısmen geri aldığını onlara bildirmediği takdirde, yetkinin geri alındığını iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri süremez. Temsilci, yetkisinin sona ermiş olduğunu bilmediği sürece, temsil olunan veya halefleri, temsilcinin yapmış olduğu hukuki işlemlerin sonuçlarıyla bağlıdır. Bu kural, üçüncü kişilerin yetkinin sona ermiş olduğunu bildikleri durumlarda uygulanmaz. (TBK md. 45) Adi ortaklık hükümleri arasında yetkisiz temsili düzenleyen açık bir hüküm mevcut değildir. Bu nedenle adi ortaklıkta dış ilişkiye uygulanacak hükümler, genel temsil hükümleri çerçevesindeki yetkisiz temsili düzenleyen TBK'nın 46. ve 47.maddeleridir. TBK'nın 46. Maddesine göre bir kimse yetkisi olmadığı hâlde temsilci olarak bir hukuki işlem yaparsa bu işlem ancak onadığı takdirde temsil olunanı bağlar. Yetkisiz temsilcinin kendisiyle işlem yaptığı diğer taraf, temsil olunandan, uygun bir süre içinde bu hukuki işlemi onayıp onamayacağını bildirmesini isteyebilir. Bu süre içinde işlemin onanmaması durumunda, diğer taraf bu işlemle bağlı olmaktan kurtulur. TBK'nın 47/1.maddesine göre temsil olunanın açık veya örtülü olarak hukuki işlemi onamaması hâlinde, bu işlemin geçersiz olmasından doğan zararın giderilmesi, yetkisiz temsilciden istenebilir. Söz konusu hükümler adi ortaklığın bünyesine uygun düştüğü ölçüde uygulanacak olup, temsilci gibi davranan ortağın temsil yetkisi yok ve sonradan da diğer ortaklar bunun yaptığı işleme onay vermemişse bu durumda yapılan işlem diğer ortaklar bakımından hüküm ve sonuç doğurmayacaktır. Ortaklığın söz konusu işlemden doğan hak ve borçlara sahip olabilmesi için diğer ortakların bu işlemi onaylamaları gerekir (... , Şirketler, s. 89 ; ... , Adi Ortaklık, s. 409 ; ... , s. 65 ; ... ,., s. 70 ; ... , Adi Şirket, s. 121.)Somut uyuşmazlık incelendiğinde; takibe konu çek/bono adi ortaklık sona erdikten sonra adi ortaklık adına tek imza ile keşide edildiği anlaşılmakta olup,dava dışı ...'nın adi ortaklığı münferiden temsil yetkisinin bulunmaması nedeniyle yetkisiz temsil durumunun ortaya çıktığının kabulü gerekir. Yetkisiz temsil halinde üçüncü kişi ile yapılan askıda hükümsüz işlem, davacının işleme açıkça muvafakat vermemesi (menfi tespit dava açmış olması) nedeniyle kesin hükümsüzlüğe dönüştüğü gibi menfi tespiti istemine konu çek/bonoların adi ortaklığın sona ermesinden sonra tanzim edildiğinin Konya .Ağır Ceza mahkemesinin ... E ... K sayılı ilamı ile çek/bonoların geri tarihli düzenlendiği anlaşıldığından davacının, davaya konu çek/bono nedeniyle davalıya karşı borçlu olmadığı anlaşılmakla davanın kabulüne karar verilmesi gerekmiştir. Yetkisiz temsil nedeni ile 3.Kişinin iyiniyetli olması halinde bile davacının borçlu olmadığının tespiti gerekir.(İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ . HUKUK DAİRESİ DOSYA NO: ... KARAR NO:... )Davalıların iyiniyetli olup olmadıkları yönünde yapılan incelemede :- Ortaklığın sonlandığının Ticaret siciline tescil ve ilan edilmediği, ceza dosyasında davalıların defterlerinin incelendiği bilirkişi incelemesinde: sanık ... dışındaki tüm sanıkların defter ve kayıtlarında katılan aleyhine icra takibi yapılan bono ve çeklerin tespit edilemediği , bu bono ve çeklerin sahteliği konusunda tek başına yeterli bir delil oluşturmadığı, ceza mahkemesince mal ve hizmet karşılığı bu bono ve çeklerin düzenlenmiş olduğunun kabul edilmesi nedeni ile Alacak borç ilişkisinin saptanması için yargılama yapılmasının gerekli olduğu düşünülerek kötü niyet tazminatı isteminin reddine karar vermek gerekmiştir. Mahkememizin 21.04.2026 tarihli duruşma zabtının kısa kararının 1 no'lu ara kararında; "Davacının davasının KABULÜNE, dava konusu Konya . İcra Müdürlüğünün ... Esas takip sayılı dosyasında davacı tarafın borçlu olmadığının TESPİTİNE," şeklinde hüküm kurulmuş ise de; Davacı vekilinin dava dilekçesinde; Konya .İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile de müvekkili aleyhine başlatılan takibe konu bononun iptali ile borçlu olmadığının tespitine, davalı yan aleyhine yüzde yirmiden az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesi ile yargılama giderleri ile ücreti vekaletin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ettiği, ancak Davacı vekilinin Mahkememiz dosyasına sunmuş olduğu 16.10.2025 havale tarihli dilekçesinde; Davalı ile alakalı dosyaların Konya .ATM.'nin ... D.İş sayılı ve C.Başsavcılığının ... Sor.sayılı dosyası ve Konya .İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dava dosyasının olduğu, takip ve davaya konu bononun 24.05.2018 tanzim 24.05.2019 vade tarihli 110.000,00 TL bedelli bono ve davanın harca esas değerinin 115.619,04 TL olduğunun bildirildiği anlaşılmakla; Mahkememizce "Davacının davasının KABULÜNE, dava konusu Konya . İcra Müdürlüğünün ... Esas takip sayılı dosyasında davacı tarafın borçlu olmadığının TESPİTİNE," şeklinde hüküm kurulması gerektiği, HMK.'nun 304.maddesinde; (1) Hükümdeki yazı ve hesap hataları ile diğer benzeri açık hatalar, mahkemece resen veya taraflardan birinin talebi üzerine düzeltilebilir. Hüküm tebliğ edilmişse hâkim, tarafları dinlemeden hatayı düzeltemez. Davet üzerine taraflar gelmezse, dosya üzerinde inceleme yapılarak karar verilebilir." şeklinde düzenleme yapıldığı, yukarıda belirtilen yanlışlığın maddi hatadan kaynaklandığı ve düzeltilmesinin kısa kararla çelişki oluşturmayacağı anlaşılmakla; Mahkememizin 21.04.2026 tarihli duruşma zabtının kısa kararının 1 no'lu ara kararının "Davacının davasının KABULÜNE, dava konusu Konya . İcra Müdürlüğünün ... Esas takip sayılı dosyasında davacı tarafın borçlu olmadığının TESPİTİNE,"ŞEKLİNDE DÜZELTİLMESİNE karar vermek gerekmiş olup aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davacının davasının KABULÜNE, dava konusu Konya .İcra Müdürlüğü'nün ... Esas (Sehven her ne kadar Konya . İcra Müdürlüğünün ... Esas takip sayılı dosyası denmiş ise de, doğru dosyanın Konya .İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası olduğu anlaşıldığından) takip sayılı dosyasında davacı tarafın borçlu olmadığının TESPİTİNE,2-Davacı tarafın kötü niyet tazminatı isteminin REDDİNE, 3-Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 7.897,94 TL karar ve ilam harcından peşin alının 2.198,97 TL (Mahkememizin ... Esas sayılı dosyası ile birleşen Konya . Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas ... Karar sayılı dava dosyasından alınan 4.173,45 TL peşin harçtan, davalı ... yönünden tefrik edilen ve Mahkememizin ... esas ... Karar sayılı dava dosyasından alınan 1.974,48 TL peşin harcın mahsubundan sonra kalan) harcın mahsubu ile bakiye 5.698,97 TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad KAYDINA, 4-6102 sayılı TTK'nun 5/A maddesi kapsamında arabuluculuğa başvurulduğundan 1.320,00 TL arabulucu ücretinin 6325 sayılı Kanunu 18/A-13.maddesi gereğince davalıdan alınarak Hazineye İrad KAYDINA,5-Davacı tarafından sarfına mecbur kalınan toplam 2.267,90 TL ilk yargılama harcı(Mahkememizin ... Esas sayılı dosyası ile birleşen Konya . Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas ... Karar sayılı dava dosyasından alınan 4.173,45 TL peşin harçtan, davalı ... yönünden tefrik edilen ve Mahkememizin ... esas ... Karar sayılı dava dosyasından alınan 1.974,48 TL peşin harcın mahsubundan sonra iadesine karar verilen 1.956,35 TL harcın mahsubundan sonra kalan) ile 51,25 tebligat ve posta gideri olmak üzere toplam 2.319,15 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya VERİLMESİNE, 6-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden AAÜT'ne göre hesaplanan 45.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya VERİLMESİNE,7-Karar kesinleştiğinde kullanılmayan gider avansı bulunması halinde ilgilisine İADESİNE, Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize veya başka bir yer mahkemesine verilecek dilekçe ile istinaf kanun yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.21/04/2026Başkan ... Üye ... Üye ... Katip ... * Bu evrak UYAP-DYS üzerinden elektronik imza ile imzalanmıştır.