Konya Asliye Ticaret Mahkemesinin adi ortaklıktan ayrılma sonrası kambiyo senedinden kaynaklı borçsuzluk tespiti talepli menfi tespit davasının gerekçeli kararı.
Özet: Davacı, adi ortaklıktan ayrılmasına rağmen bedelsiz ve sahte çeklere dayalı olarak hakkında başlatılan icra takibi nedeniyle borçlu olmadığının tespiti, takibe konu çekin iptali ve davalı aleyhine kötü niyet tazminatı talepleriyle menfi tespit davası açarken; davalı taraf ise kendisinin iyiniyetli üçüncü kişi olduğunu, davacının ortaklıktan ayrıldığını bilme imkanı bulunmadığını ve davacının borcunu ödemekten kaçınmak amacıyla bu davayı açtığını iddia ederek davanın reddini ve kendi lehine kötü niyet tazminatı hükmedilmesini talep etmiştir.
T.C. KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
T.C. KONYA. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTÜRK MİLLETİ ADINAGEREKÇELİ KARAR ESAS NO : KARAR NO: BAŞKAN : ... ...ÜYE : ... ...ÜYE : ... ...KATİP : ... ...DAVACI :VEKİLLERİ : DAVALI : ... - ...No:..., ...VEKİLİ : Av.... DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : MAHKEMEMİZ DOSYASI İLE BİRLEŞEN YİNE MAHKEMEMİZİN ... E.-... K. DOSYASIDAVACI : ... - ...No:..., VEKİLLERİ : ADAVALI : ... - ...No:..., ...VEKİLİ : DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : KARAR TARİHİ : GEREKÇELİ KARARINYAZILDIĞI TARİH : Davacı vekili tarafından davalı ... aleyhine Mahkememizin ... Esas sayılı dosyası ile açılan "Menfi Tespit" davasının; Mahkememizin ... Esas sırasına kaydının yapıldığı, Mahkememizin ... Esas sayılı dava dosyasının 10.01.2020 tarihli ön inceleme tensip tutanağı ile Mahkememiz dosyası ile birleşen Mahkememizin ... Esas ... Karar sayılı dosyasının ayrı esasa kaydedilmek suretiyle davanın tefrik edilerek davanın Mahkememiz esasının yukarıda belirtilen sırasına kaydı yapılmakla, davanın yapılıp bitirilen açık yargılaması sonucunda; HEYETİMİZCE GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili 06.12.2019 havale tarihli dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin, ... Yapı ... - ... adi ortaklığından 10.06.2018 tarihinde çıkarak/ortaklığı tasfiye ederek, adi şirket ilişkisini sonlandırmış olmasına ve tüm tarafların bu gerçeği bilmesine rağmen, geriye dönük borçlandırıcı/sahte/bedelsiz çek tanzimine/cirosuna dayalı işlemler ile müvekkil aleyhine Konya 8.İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile takip başlatıldığından bahisle; Konya .İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı dosyası ile de müvekkili aleyhine başlatılan takibe konu çekin iptali ile borçlu olmadığının tespitine, davalı yan aleyhine yüzde yirmiden az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesi ile yargılama giderleri ile ücreti vekaletin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekilinin 19.02.2020 tarihinde UYAP sistemi üzerinden Mahkememiz dosyasına sunmuş olduğu cevap dilekçesinde özetle; Davacının mesnetten yoksun davasının reddinin gerektiğini, müvekkilinin iyi niyetli üçüncü kişi olduğunu, müvekkilinin, ... ve davacının kendi aralarında adi ortaklığı sonlandırmış olmalarını bilme imkanının bulunmadığını, çünkü, davacı ve ... ortaklıklarını müvekkilinin bilmesi imkanını doğuracak yasal prosedüre uygun olarak sonlandırmadıklarını, davacının kötü niyetli olarak, borcunu ödemekten kaçınmak amacıyla bu davayı açtığını, müvekkilinin, davacı ve ... hakkında dolandırıcılıktan suç duyurusunda bulunacağından bahisle; Her türlü dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla; Davanın reddine davacı aleyhine % 20 den aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesini talep ve beyan etmiştir. Mahkememiz Dosyası ile birleşen yine Mahkememizin 21.05.2021 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı dava dosyası davacı vekili 30.04.2021 tevzi tarihli dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin ... Etliekmek olarak bilinen gıda ve hizmet sektöründe faaliyeti olduğunu, adi ortaklığın diğer ortağı ... ile 24/10/2014 tarihinde Konya . Noterlik ... yevmiye nolu işlemi bu adi ortaklığın kurulduğunu, ... sitesinin inşaatının fiilen bitmesi ile müvekkilinin ve davalının adi ortaklığın diğer ortağı olan ... arasındaki adi ortaklığın tasfiye ettiğini, böylelikle müvekkilinin adi ortaklığının bittiğini, adi ortaklığın sınırlı temsil yetkisinin eski ortağı olan ...'a verildiğini, davaya konu çekin müvekkilinin adi ortaklıktan çıktığı tarihten sonra sözde ciro ile piyasaya sürüldüğünü, adi ortaklığının davalı yana borçlu olmadığı bilirkişi raporu ile sabit olduğunu, işbu davanın Konya . Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosya ile birleştirilmesi taleplerinin olduğunu, Konya . Asliye Ticaret Mahkemesinin ... D. İş sayılı dosyasından alınan tedbir kararının devamı mahiyetinde tedbir kararı verilmesini, Konya . İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takibin dava kesinleşinceye kadar teminatsız olarak durdurulması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, mahkeme aksi kanaatte ise uygun görülecek bir teminat karşılığında takibin durdurulması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, davanın kabulü ile müvekkilinin Konya . İcra Müdürlüğünün ... icra sayılı dosyadan borçlu olmadığının tespitine ve takibe konu çekin iptalini, davalı alacaklının takip konusu alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere kötü niyetli tazminatına mahkum edilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretini davalı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava ettikleri görülmektedir. Mahkememiz Dosyası ile birleşen yine Mahkememizin 21.05.2021 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı dava dosyası davalı vekilinin süresi içerisinde davaya karşı cevap dilekçesi sunmadığı, ancak duruşmadaki ve dosyaya sunulan yazılı beyan dilekçelerinde özetle;Davanın müvekkilinin alacağının imkansız ve geciktirmeye yönelik olarak açılmış bir dava olduğundan, davanın reddine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir. Dilekçeler aşaması tamamlanmış, taraflara duruşma gününü bildirir davetiye tebliğ edilerek duruşma açılmıştır.Tarafların bildirmiş oldukları delilleri ile Konya C.Başsavcılığı'nın ... Sor.sayılı UYAP dosyası, Konya C.Başsavcılığı'nın ... Sor.sayılı UYAP dosyası, Konya C.Başsavcılığı'nın ... Sor.sayılı UYAP dosyası, Konya .İcra Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı UYAP dosyası, Konya .İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı UYAP dosyası, Konya .İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı UYAP dosyası, Konya .Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... D.İş sayılı UYAP dosyası, Konya .Ağır Ceza Mahkemesi'nin ... E.sayılı UYAP dosyası ve dava dışı ... ... Yapı İnşaat Müdürlüğü'nün ticari kayıtları ilgili yerlerden dosyamız içerisine celbedilmiştir.Dosyamız içerisine celbedilen Konya .İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasının incelenmesinde; Alacaklısının ..., borçlularının ... Ticaret Limited Şirketi, ... ve ... olduğu, fer'ileri ile birlikte toplam 199.963,35 TL alacaktan kaynaklı icra takibi yapıldığı, takip dayanağının ... Bankası ... Şubesine ait ... seri no'lu 30.09.2019 keşide tarihli, lehtarının ... ve ... adi Ort., keşidecisinin ... Tic. Ltd. Şti. ve 180.000,00 TL bedelli çek olduğu görülmüştür. Dosyamız içerisine celbedilen Konya .İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasının incelenmesinde; Alacaklısının ..., borçlularının ... Ticaret Limited Şirketi, ... ve ... olduğu, fer'ileri ile birlikte toplam 101.849,18 TL alacaktan kaynaklı icra takibi yapıldığı, takip dayanağının ... Bankası ... Şubesine ait ... seri no'lu 30.10.2019 keşide tarihli, lehtarının ..., keşidecisinin ... Tic. Ltd. Şti. ve 80.000,00 TL bedelli çek olduğu görülmüştür. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :Dava,davacının borçlu olup olmadığının (menfi tespit) tespiti istemine ilişkindir. Konya .Ağır Ceza Mahkemesi'nin ... E. ... K. sayılı ilamının 21.05.2025 tarihinde kesinleştiği dava dışı ...'nın resmi belgede sahtecilik ve dolandırıcılıktan ceza aldığı davalılar yönünden ise davanın ispat edilememesi nedeni ile beraat kararı verildiği anlaşılmıştır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 74. maddesi uyarınca hukuk hakimi, ceza mahkemesinin beraat kararı ile bağlı değil ise de hem ilmi, hem de kökleşmiş yargı kararlarında ceza mahkemesince belirlenen maddi olgunun hukuk hakimini bağlayacağı kabul olunmaktadır. Somut olayda ise dava dışı ...'nın kesinleşmiş mahkumiyet kararı mevcut olup, bu kararın bağlayıcı olduğu da dikkate alındığında takiplere konu senet ve çeklerin dava dışı ... tarafından geriye dönük olarak verildiğinin kabulü gerekmiştir. Menfi tespit davasında ispat yükü, kural olarak davalı alacaklıya düşer. Davacı (borçlu), davalının (alacaklının) varlığını iddia ettiği hukukî ilişkiyi (meselâ borcu) sadece inkâr etmekle yetinmekte ise, eş söyleyişle bu hukukî ilişkinin (borcun) hiç doğmadığını ileri sürmekte ise ispat yükü davalıya düşer. Çünkü hukukî ilişkinin (borcun) varlığını iddia eden davalı olduğu için, ispat yükü davalı alacaklıya düşer (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 190; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m.6). Senede dayalı borç ilişkilerinde ise menfi tespit davalarındaki genel kuralın aksine ispat yükü senet borçlusundadır. Kambiyo senetleri ve dolayısıyla çek illetten mücerret olup, davalı hamilin çekleri edinme sebebini açıklama yükümlülüğü yoktur. Kural olarak çek ödeme aracı olup, çeklerin mevcut bir borcun ödenmesi amacıyla verildiği yolunda yasal karine mevcuttur. Yasal karinenin aksini yani çekin borç ödenmesinden başka bir amaçla verildiğini bedelsiz olduğunu iddia eden davacı tarafın bunu kesin delillerle ispatlaması gerekir.Adi ortaklıkta söz konusu olan ortakların genel borçlar hükümlerine göre temsilidir. Dolayısıyla Türk Borçlar Kanunu (TBK)'nun 40. vd.madde hükümlerinde yer alan genel temsil hükümlerinin göz önünde bulundurulması gerekir. TBK'nın 40.maddesine göre yetkili bir temsilci tarafından bir başkası adına ve hesabına yapılan hukuki işlemin sonuçları, doğrudan doğruya temsil olunanı bağlar. Temsilci, hukuki işlemi yaparken bu sıfatını bildirmezse, hukuki işlemin sonuçları kendisine ait olur. Ancak, karşı taraf bir temsil ilişkisinin varlığını durumdan çıkarıyor veya çıkarması gerekiyor ya da hukuki işlemi temsilci veya temsil olunandan biri ile yapması farksız ise, hukuki işlemin sonuçları doğrudan doğruya temsil olunana ait olur. Diğer durumlarda alacağın devri veya borcun üstlenilmesine ilişkin hükümler uygulanır. Başkası adına ve hesabına temsil hukuksal bir işlemden doğmuşsa, temsil yetkisinin içeriği ve derecesi o hukuksal işleme göre belirlenir. Temsil yetkisi üçüncü kişilere bildirilmişse temsil yetkisinin içeriği ve derecesi, bu bildirime göre belirlenir. (TBK md 41 ) TBK'nın 42.maddesine göre temsil olunan, hukuki bir işlemden doğan temsil yetkisini her zaman sınırlayabilir veya geri alabilir...Temsil olunan verdiği yetkiyi üçüncü kişilere açıkça veya dolaylı biçimde bildirmişse, bu yetkiyi tamamen veya kısmen geri aldığını onlara bildirmediği takdirde, yetkinin geri alındığını iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri süremez. Temsilci, yetkisinin sona ermiş olduğunu bilmediği sürece, temsil olunan veya halefleri, temsilcinin yapmış olduğu hukuki işlemlerin sonuçlarıyla bağlıdır. Bu kural, üçüncü kişilerin yetkinin sona ermiş olduğunu bildikleri durumlarda uygulanmaz. (TBK md. 45) Adi ortaklık hükümleri arasında yetkisiz temsili düzenleyen açık bir hüküm mevcut değildir. Bu nedenle adi ortaklıkta dış ilişkiye uygulanacak hükümler, genel temsil hükümleri çerçevesindeki yetkisiz temsili düzenleyen TBK'nın 46. ve 47.maddeleridir. TBK'nın 46. Maddesine göre bir kimse yetkisi olmadığı hâlde temsilci olarak bir hukuki işlem yaparsa bu işlem ancak onadığı takdirde temsil olunanı bağlar. Yetkisiz temsilcinin kendisiyle işlem yaptığı diğer taraf, temsil olunandan, uygun bir süre içinde bu hukuki işlemi onayıp onamayacağını bildirmesini isteyebilir. Bu süre içinde işlemin onanmaması durumunda, diğer taraf bu işlemle bağlı olmaktan kurtulur. TBK'nın 47/1.maddesine göre temsil olunanın açık veya örtülü olarak hukuki işlemi onamaması hâlinde, bu işlemin geçersiz olmasından doğan zararın giderilmesi, yetkisiz temsilciden istenebilir. Söz konusu hükümler adi ortaklığın bünyesine uygun düştüğü ölçüde uygulanacak olup, temsilci gibi davranan ortağın temsil yetkisi yok ve sonradan da diğer ortaklar bunun yaptığı işleme onay vermemişse bu durumda yapılan işlem diğer ortaklar bakımından hüküm ve sonuç doğurmayacaktır. Ortaklığın söz konusu işlemden doğan hak ve borçlara sahip olabilmesi için diğer ortakların bu işlemi onaylamaları gerekir (... , Şirketler, s. 89 ; ... , Adi Ortaklık, s. 409 ; ... , s. 65 ; ... ,., s. 70 ; ... , Adi Şirket, s. 121.)Somut uyuşmazlık incelendiğinde; takibe konu çek/bono adi ortaklık sona erdikten sonra adi ortaklık adına tek imza ile keşide edildiği anlaşılmakta olup,dava dışı ...'nın adi ortaklığı münferiden temsil yetkisinin bulunmaması nedeniyle yetkisiz temsil durumunun ortaya çıktığının kabulü gerekir. Yetkisiz temsil halinde üçüncü kişi ile yapılan askıda hükümsüz işlem, davacının işleme açıkça muvafakat vermemesi (menfi tespit dava açmış olması) nedeniyle kesin hükümsüzlüğe dönüştüğü gibi menfi tespiti istemine konu çek/bonoların adi ortaklığın sona ermesinden sonra tanzim edildiğinin Konya .Ağır Ceza mahkemesinin ... E ... K sayılı ilamı ile çek/bonoların geri tarihli düzenlendiği anlaşıldığından davacının, davaya konu çek/bono nedeniyle davalıya karşı borçlu olmadığı anlaşılmakla davanın kabulüne karar verilmesi gerekmiştir. Yetkisiz temsil nedeni ile 3.Kişinin iyiniyetli olması halinde bile davacının borçlu olmadığının tespiti gerekir.(İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ . HUKUK DAİRESİ DOSYA NO: ... KARAR NO:... )Davalıların iyiniyetli olup olmadıkları yönünde yapılan incelemede :- Ortaklığın sonlandığının Ticaret siciline tescil ve ilan edilmediği, ceza dosyasında davalıların defterlerinin incelendiği bilirkişi incelemesinde: sanık ... dışındaki tüm sanıkların defter ve kayıtlarında katılan aleyhine icra takibi yapılan bono ve çeklerin tespit edilemediği , bu bono ve çeklerin sahteliği konusunda tek başına yeterli bir delil oluşturmadığı, ceza mahkemesince mal ve hizmet karşılığı bu bono ve çeklerin düzenlenmiş olduğunun kabul edilmesi nedeni ile Alacak borç ilişkisinin saptanması için yargılama yapılmasının gerekli olduğu düşünülerek kötü niyet tazminatı isteminin reddine karar vermek gerekmiştir.HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davacının davasının KABULÜNE, dava konusu Konya . İcra Müdürlüğünün ... Esas takip sayılı dosyasından davacı tarafın davalı tarafa borçlu olmadığının TESPİTİNE, 2-Davacı tarafın kötü niyet tazminatı isteminin REDDİNE, 3-MAHKEMEMİZ DOSYASI İLE BİRLEŞEN YİNE MAHKEMEMİZİN 21.05.2021 TARİH VE ... ES.... KAR. SAYILI DOSYASINDAN; Davacının davasının KABULÜNE, dava konusu Konya . İcra Müdürlüğünün ... Esas takip sayılı dosyasından davacı tarafın davalı tarafa borçlu olmadığının TESPİTİNE, 4-Davacı tarafın kötü niyet tazminatı isteminin REDDİNE,5-a)Harçlar Kanunu gereğince ana davada; Alınması gerekli 13.659,49 TL karar ve ilam harcından peşin alının 3.414,88 TL harcın mahsubu ile bakiye 10.244,61 TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad KAYDINA, b)Harçlar Kanunu gereğince Mahkememiz dosyası ile birleşen yine Mahkememizin 21.05.2021 tarih ve ... Es. ... Kar. sayılı davada; Alınması gerekli 6.955,28 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 1.738,83 TL harcın mahsubu ile bakiye 5.216,45 TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad KAYDINA, 6-a)Ana davada;6102 sayılı TTK'nun 5/A maddesi kapsamında arabuluculuğa başvurulduğundan 1.320,00 TL arabulucu ücretinin 6325 sayılı Kanunu 18/A-13.maddesi gereğince davalıdan alınarak Hazineye İrad KAYDINA,b)Harçlar Kanunu gereğince Mahkememiz dosyası ile birleşen yine Mahkememizin 21.05.2021 tarih ve ... Es. ... Kar. sayılı davada;6102 sayılı TTK'nun 5/A maddesi kapsamında arabuluculuğa başvurulduğundan 1.320,00 TL arabulucu ücretinin 6325 sayılı Kanunu 18/A-13.maddesi gereğince davalıdan alınarak Hazineye İrad KAYDINA,7-a)Ana davada; Davacı tarafından sarfına mecbur kalınan toplam 3.538,78 TL ilk yargılama harcı ile 164,00 TL tebligat ve posta gideri olmak üzere toplam 3.702,78 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya VERİLMESİNE, b)Mahkememiz dosyası ile birleşen yine Mahkememizin 21.05.2021 tarih ve ... Es. ... Kar. sayılı davada; Davacı tarafından sarfına mecbur kalınan toplam 1.806,63 TL ilk yargılama harcı ile 2,25 TL tebligat ve posta gideri olmak üzere toplam1.808,88 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya VERİLMESİNE, 8-a)Ana davada; Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden AAÜT'ne göre hesaplanan 45.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya VERİLMESİNE,b)Mahkememiz dosyası ile birleşen yine Mahkememizin 21.05.2021 tarih ve ... Es. ... Kar. sayılı davada; Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden AAÜT'ne göre hesaplanan 45.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya VERİLMESİNE,9-a)Ana davada; Karar kesinleştiğinde kullanılmayan gider avansı bulunması halinde ilgilisine İADESİNE, b)Mahkememiz dosyası ile birleşen yine Mahkememizin 21.05.2021 tarih ve ... Es. ... Kar. sayılı davada; Karar kesinleştiğinde kullanılmayan gider avansı bulunması halinde ilgilisine İADESİNE, Dair, Davacı-birleşen yine Mahkememizin ... Esas-... Karar sayılı dosya davacı vekilinin yüzüne karşı, Davalı-birleşen yine mahkememizin ... Esas-... Karar sayılı dosya davalı vekilinin yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize veya başka bir yer mahkemesine verilecek dilekçe ile istinaf kanun yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.21/04/2026Başkan ... Üye ... Üye ... Katip ...* Bu evrak UYAP-DYS üzerinden elektronik imza ile imzalanmıştır.