Ölen sigortalının annesine ölüm aylığı bağlanması talebinde, hak sahibi annenin gelirinin eş geliriyle birlikte değerlendirilmesinin kanuna aykırılığı.
Özet: Vefat eden oğlundan dolayı ölüm aylığı talep eden annenin başvurusu, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından eşinin geliri paylaşılarak hesaplanan gelirinin asgari ücreti aştığı gerekçesiyle reddedilmiş; ancak ilk derece mahkemesi ve istinaf mahkemesi, annenin kişisel gelirinin bağımsız değerlendirilmesi gerektiğini belirterek, annenin aylık alma koşullarını sağladığına ve aylığın yasal faiziyle birlikte bağlanması gerektiğine hükmetmiş, Yargıtay da bu kararları usul ve yasaya uygun bularak onamıştır.
10. Hukuk Dairesi         2025/17571 E.  ,  2026/6475 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/2311 E., 2025/2367 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 13. İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/422 E., 2024/230 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili; müvekkilinin oğlu ...'nın Milli Eğitim Bakanlığı .../... Ortaokulu Müdürlüğünde öğretmen olarak çalışmakta iken 18.07.2021 tarihinde ... ve çocuksuz olarak vefat ettiğini, müvekkiline 5510 sayılı Kanuna göre oğlu ...'dan dolayı aylık bağlanması için gerekli yıl ve prim şartının tuttuğunu, 03.08.2021 tarihli dilekçesi ile davalı Kuruma başvuruda bulunduğunu, davalı Kurumun "10.02.2022 tarihli yazısı ile aylık gelirinizin 29.12.20 21... sayılı rapora göre aylık net asgari ücret tutarının üzerinde olmasının anlaşılmasıyla tarafınıza aylık bağlanmasına imkan bulunmamaktadır" gerekçesiyle haksız ve hukuka aykırı bir şekilde reddedildiğini, müvekkilinin 29.11.2022 tarihinde yeniden tahsis talebinde bulunduğunu, davalı Kurumun 14.12.2022 tarihli yazısıyla "daha önce cevap verildiğinden yapılacak bir işlem bulunmamaktadır" gerekçesiyle haksız ve hukuka aykırı bir şekilde müvekkilinin talebinin reddedildiğini, müvekkili ... ile eşi ...'nın gelirinin ayrı ayrı değerlendirilmediğini, müvekkili ...'nın gelirinin tek başına esas alınmadığını ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla ... Başkanlığının taleplerinin reddine dair 10.02.2022 tarih ve 27369765/90.436.087.0 sayılı ve 14.12.2022 tarih ve 76744296/90.436.087 sayılı Kurum işlemlerinin iptaline, davacı müvekkiline oğlu ... ...'dan dolayı ölüm tarihi olan 18.07.2021 tarihinden itibaren 5510 sayılı Kanun'un 34.maddesinin d bendi hükmüne göre aylık bağlanmasına, geçmiş dönem aylıkları için ayrı ayrı yasal faiz işletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili dava dilekçesinde özetle; Kurum işleminin yerinde olduğunu ileri sürerek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Sosyal güvenlik denetmen yardımcısı tarafından düzenlenen 29.12.2021 tarihli, 2021/422010/054 sayılı rapor incelendiğinde; davacıya ait herhangi bir gelir, mal ya da aylık bulunmadığının tespit edildiği, davacının eşinin toplam gelirinin ikiye bölünmesi suretiyle davacının gelirinin kişi başına düşen net asgari ücretten fazla olduğu kanaatine varıldığı, buna göre de davalı Kurum tarafından davacının başvurusunun reddedildiği anlaşılmış ise de, Yargıtay 10.Hukuk Dairesinin 28.06.2010 tarihli, E.2010/6925 ve K.2010/9422 sayılı kararında da belirtildiği üzere, anne ve babaya ölüm aylığı bağlanması için gerekli olan şartların; anne ve baba yönünden ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekmekte olup, davacının 5510 sayılı Kanun'un 4.maddesi 1.fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerine tabi sigortalılığının, aylığının ya da kendine ait gelirinin olmadığı noktasında uyuşmazlık bulunmamakta olup, davacıya 01.08.2021 tarihinden geçerli olmak üzere oğlu ...'dan dolayı ölüm aylığı bağlanması ve 01.08.2021-01.11.2021 tarihleri arasındaki ödenmeyen aylıkların 01.11.2021 tarihinden itibaren, diğer aylıkların ödenmeleri gereken tarihlerden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesi gerektiğine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; Kurum işleminin yerinde olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, davacının hak sahibi anne sıfatıyla ölüm aylığı bağlanması talebini reddeden Kurum işleminin iptali ile yasal faizi ile ölüm aylığı bağlanması istemine ilişkindir.
Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı Kurum vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
07.05.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.