istanbul bölge adliye mahkemesinden, zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamında ödenen tazminatın zorunlu karayolu taşımacılık mali sorumluluk sigortasına rücuen tahsili talebine ilişkin istinaf kararı.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinden, zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamında ödenen tazminatın zorunlu karayolu taşımacılık mali sorumluluk sigortasına rücuen tahsili talebine ilişkin istinaf kararı.

Özet: Dava, zorunlu mali sorumluluk sigortası (ZMSS) poliçesi düzenleyicisi davacı sigorta şirketinin, karıştığı kazada yolcuları yaralanan ve zorunlu karayolu taşımacılık mali sorumluluk sigortası (ZKTMSS) bulunmayan minibüs için ödediği tazminatın rücuen tahsili istemiyle açtığı davanın ilk derece mahkemesince kabul edilmesi üzerine, davalının aracın taşımacılık türünün Karayolu Taşıma Kanunu kapsamında olup olmadığı, ZKTMSS zorunluluğu bulunup bulunmadığı, zamanaşımı ve ödemenin lütuf ödemesi niteliğinde olup olmadığı gibi itirazlarla yaptığı istinaf başvurusunun incelenmesine ilişkindir.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

40. HUKUK DAİRESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

DOSYA NO: 2026/767

KARAR NO: 2026/1279

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi

TARİHİ: 15/1/2026

NUMARASI: 2022/242 (E) - 2026/41 (K)

DAVANIN KONUSU: Rücuen Tazminat

KARAR TARİHİ: 3/9/2026

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine, Dairemiz Heyetince yapılan müzakere sonucunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirkete Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) ile sigortalı olan ve 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanununun 18'inci maddesi uyarınca yaptırma zorunluluğu bulunmamasına rağmen Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası (ZKTMSS) poliçesi bulunmayan ...plakalı minibüsün, 1/12/2010 günü yolcu taşımacılığı yaptığı sırada ... plakalı araçla kavşak içinde çarpışması sonucu yaralanan kişiler için müvekkili sigorta şirketi tarafından ödenen 28.604,30 TL tazminat ödendiğini belirterek, tazminatın ... rücuen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde, davacının sorumlu olmadığı bedeli ödemesinin "lütuf ödemesi" niteliği taşıdığını, Karayolu Taşıma Kanunu kapsamında araç bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

İlk derece mahkemesinin davacının reddine ilişkin 20/6/2019 gün ve 2015/1210 (E) - 2019/528 (K) sayılı nihai kararının davacı vekilinin istinaf başvurusu üzerine Dairemizin 15/2/2022 gün ve 2019/4653 (E) - 2022/244 (K) sayılı kararıyla kaldırılmasının ardından sürdürülen yargılamada 15/1/2026 gün ve 2022/242 (E) - 2026/41 (K) sayılı nihai kararla, davanın kabulüne, 23.597,29 TL tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

Bu karara karşı istinaf kanun yoluna başvuran davalı ... vekili dilekçesinde özetle; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 40'ıncı Hukuk Dairesinin kararına uyulmadığını, ... Belediyesinden gelen yazıda taşımacılık sigortası yaptırılmasının zorunlu olup olmadığına ilişkin değerlendirmede bulunulmadığını, Polnet sorgusunda aracın ZKTMSS kapsamında olduğunun belirtilmesinin kurumun sorumluluğunu ispat bakımından yeterli olmadığını, ilk derece mahkemesinin kaldırılmasına ilişkin ilamda yer alan hususlar yerine getirilmeden karar verildiğini; dava konusu talebin zamanaşımına uğradığını, 6111 sayılı Kanun uyarınca tedavi giderinden müvekkili kurumun sorumlu olmadığını, davaya konu taşımanın ZKTMSS kapsamında olmaması nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanununun 2/2'nci maddesi ile davaya konu trafik kazasına karışan motorlu taşıtın ... Belediyesine ait yolcu otobüsü olması nedeniyle yapılan taşıma Kanun ve Yönetmelik kapsamı dışında kaldığından, ZKTMSS yaptırma zorunluluğunun söz konusu olmadığını; 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanununun 3'üncü maddesi yer alan taşımacı tanımı ile hukuki düzenlemeye göre sigorta yaptırmak zorunda olan taşımacının yetki belgesine de sahip olması gerektiğini, bu nedenle Ulaştırma Bakanlığına ve Hazine Müsteşarlığı Sigortacılık Genel Müdürlüğüne yazı yazılarak ...plakalı araçla yapılan taşımanın 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu ve ilgili yönetmelik hükümleri çerçevesinde yapılıp yapılmadığını, aracın taşımacılık yapma koşulları olup olmadığını, aracın kaza tarihinde yetki belgesi veya güzergah izin belgesi olup olmadığının belirlenmesi, ...Valiliğinden de tarifeli düzenli sefer ve ücretli taşıma yapılıp yapılmadığının sorulması gerektiğini; ...plakalı araçta kanun kapsamında yolcu olduğunu ve yolculuk yapıldığının belgelenmesi için yolcu bileti ibrazının zorunlu olduğunu, müvekkili kuruma karşı açılan ve huzurdaki dava ile aynı nitelikte olan İstanbul 2'nci Asliye Ticaret Mahkemesinin 2015/267 (E) sayılı davasında davanın reddine karar verildiğini; davacının teminat kapsamında olmayan tazminatı ödemesinin lütuf ödemesi olduğunu, bu nedenle lütuf ödemesinin rücu edilemeyeceğini; davacı sigorta şirketinin, kuruma karşı doğrudan dava hakkının bulunmadığın belirterek, ilk derece mahkemesi hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355'inci maddesi uyarınca ileri sürülen istinaf nedenleri ve kamu düzenine ilişkin konularla sınırlı biçimde yapılan incelemede:

Dava, kazaya karışan minibüsün Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) poliçesini düzenleyen davacı şirketin, aracın Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası (ZKTMSS) kapsamında olması nedeniyle, dava dışı üçüncü kişiye ZMSS kapsamında ödediği tazminatın, ... rücuen tahsili istemine ilişkindir.

Eldeki davada davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkili davacı sigorta şirketinin ZMSS poliçesini düzenlemesi nedeniyle, ZKTMSS kapsamında olan ...plakalı minibüsün karıştığı trafik kazasında yaralanan yolcular ..., ..., ..., ... ve ...'nın tedavi giderleri için ...Üniversitesi Döner Sermaye Saymanlığına ödediği 23.597,29 TL maddi tazminat ile ...'nın tazminat talebi kapsamında ödediği 5.007,01 TL maddi tazminatın, ZKTMSS poliçesinin düzenlenmemesi nedeniyle davalı ... tahsilinin talep etmiştir.

Dava dosyasının incelenmesinde, davacı ... AŞ tarafından dava dışı yolcu ...'ya 5.007,01 TL'nin 13/6/2012 günü; dava dışı ...Üniversitesi Döner Sermaye Saymanlığı Hesabına 25/2/2011 günü 16.682,78 TL, 25/2/2011 günü 1.010,33 TL, 2.900 TL, 2.974,74 TL ve 29,94 TL ödendiği; eldeki davanın 12/1/2015 günü açıldığı; dava dilekçesinin 18/2/2015 günü tebliğ edildiği davalı ... vekili tarafından, HMK'nin 127'nci maddesinde öngörülen dava dilekçesinin tebliğ edildiği tarihten itibaren başlayan iki haftalık cevap süresi içinde 4/3/2015 günü sunduğu cevap dilekçesinde davanın zamanaşımına uğradığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istediği anlaşılmıştır.

Bilindiği gibi 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun (KTK) 109'uncu maddesinin 4'üncü fıkrasında motorlu araç kazalarında tazminat yükümlülerinin birbirlerine karşı rücu hakları, kendi yükümlülüklerini tam olarak yerine getirdikleri ve rücu edilecek kimseyi öğrendikleri günden başlayarak iki yılda zamanaşımına uğrar.

Somut uyuşmazlık yukarıda yapılan açıklamalar ışığında değerlendirildiğinde, eldeki rücuen tazminat istemine ilişkin davanın KTK'nin 109'uncu maddesinin 4'üncü fıkrası uyarınca zamanaşımına uğradığı gözetilerek, davanın reddine karar verilmesi gerekirken, kabulüne hükmolunmasında isabet görülmemiştir.

İlk derece mahkemesinin nihai kararının kaldırılma gerekçesine göre, davalı ... vekilinin dilekçesinde ileri sürüdüğü diğer istinaf nedenleri inceleme dışı bırakılmıştır.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:

I-Davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, yukarıda esas ve karar numarası belirtilen ilk derece mahkemesinin nihai kararının, HMK'nin 353/1-b/2'nci maddesi gereğince düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmek üzere kaldırılmasına,

Buna göre:

1-Rücuen maddi tazminat davasının, zamanaşımına uğraması nedeniyle reddine,

2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 732 TL maktu karar ve ilam harcından, peşin alınan 488,49 TL karar ve ilam harcının mahsubu ile bakiye 243,51 TL karar ve ilam harcının davacı ... AŞ'den tahsili ile Hazine'ye gelir kaydına,

3-Dairemizin hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin (AAÜT) 13'üncü maddesinin 1'inci ve 2'nci fıkraları uyarınca belirlenen 28.604,30 TL vekâlet ücretinin, davacı ... AŞ'den tahsil edilerek, vekille temsil edilen davalı ...'na verilmesine,

4-Davacı tarafından ödenen yargılama giderlerinin üzerlerinde bırakılmasına,

5-Harcanmayan gider avansının HMK'nin 333'üncü maddesinin 1'inci fıkrası uyarınca ilk derece mahkemesince kendiliğinden yatıran tarafa geri verilmesine,

II-İstinaf incelemesi bakımından ;

1-Davalı ... tarafından peşin ödenen istinaf karar ve ilam harcının, istenmesi durumunda geri verilmesine,

2-İstinaf başvurusu nedeniyle davalı ... tarafından harcanan istinaf başvuru harcı 2.002 TL'den ibaret yargılama giderinin, davacı ... AŞ'den tahsil edilerek, davalı...verilmesine,

3-Davalı ... tarafından istinaf başvurusu nedeniyle sarf edilen yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,

4-Duruşmalı yapılmayan istinaf incelemesi kapsamında vekâlet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,

5-İstinaf incelemesi için yatırılan gider avansından artan tutarın, HMK'nin 333'üncü maddesinin, 1'inci fıkrası uyarınca ilk derece mahkemesince, kendiliğinden yatıran tarafa geri verilmesine,

Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK'nin 361'inci maddesi uyarınca gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren iki haftalık süre içerisinde, Dairemize ya da bulunulan yer bölge adliye mahkemesi hukuk dairesine veya ilk derece mahkemesine verilecek dilekçeyle Yargıtayda temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 3/9/2026