Taksi şoförünün sigortasız çalışma dönemlerinin tespiti istemli davasında, işçilik ilişkisi ve ticari aracın ekonomik işletme riskinin detaylı delillerle araştırılması gerektiğine dair Yargıtay bozma kararı.
Özet: Davacının belirli tarihler arasında ticari takside şoför olarak çalıştığı ve bu dönemlere ait sigorta primlerinin bildirilmediği iddiasıyla açtığı hizmet tespit davasında, yerel mahkemenin kısmen kabul kararının temyiz edilmesi üzerine, taraflar arasındaki hizmet ilişkisinin bağımlılık unsurlarının, ekonomik riskin ve fiili çalışma koşullarının tespiti için gerekli olan, ihtilaflı dönemde aynı takside görev yapan diğer şoförlerin kimliklerinin belirlenip ifadelerinin alınması, ilgili trafik, vergi ve meslek odası kayıtları ile mevcut sigortalılık durumlarının kapsamlı bir şekilde araştırılması gerektiği vurgulanarak, eksik inceleme nedeniyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/372 E., 2025/437 K. Mahkeme kararı davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVADavacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 01.09.1999-30.09.20 03... .10.2005-15.07.2014 tarihleri arasında davalının ... Taksi Durağına bağlı 35... Plakalı ticari taksisinde hizmet akdine dayalı şöför olarak işçi sıfatı ile aralıksız çalıştığını, 15.07.2014 tarihinde işten çıkarıldığını, davalı tarafça 31.12.2010 tarihinden önceki çalışmalarının ...'ya bildirilmediğini, sadece 31.12.2010 tarihinden sonraki çalışmalarının bildirildiğini, davacının işverene ait ticari takside davalının gözetim ve denetimi altında bağımlılık ilişkisi içerisinde çalıştığını, hizmet akdi ile çalıştığını gösteren trafik ceza tutanaklarının bulunduğunu, 31.10.2010 tarihi öncesi çalışmalarının kuruma bildirilmemesi nedeniyle sosyal güvence bakımından büyük zarara uğradığını, işten ayrılırken ücretinin net 1.600 -1.700 TL civarında olduğunu beyan ile davalı yanında 01.09.1999 - 30.09.20 03... .10.2005 - 31.12.2010 tarihleri arasında aralıksız ve kesintisiz olarak hizmet akdine dayalı olarak çalıştığının tespitini talep ve dava etmiştir. II. CEVAP1.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; görevli Mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunu, talep konusu yapılan yıllar yönünden zamanaşımının gerçekleştiğini, davacının iddialarının gerçek dışı olduğunu, davacının işçi sıfatı ile ve müvekkilinin denetimi, gözetimi, emir ve talimatları altında değil, taraflar arasında yapılan sözlü kira (limit) sözleşmesi ile kendi nam ve hesabına çalıştığını, davacının kendisi haricinde takside çalışacak kişileri bizzat kendisinin işe alıp maaşlarını ödediğini beyan ile davanın reddini talep etmiştir.2.Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; 6552 sayılı Kanun gereği fer'i müdahilliğe karar verilmesini, hak düşürücü süre itirazları bulunduğunu, Kurum kayıtlarının incelenmesinde davacının hizmetlerinin hizmet cetvelinde yer aldığı gibi olduğunu, hizmet tespiti davalarının kamu düzenine yönelik olduğunu, dava konusu araca dair trafik tescil ve vergi kayıtlarının celbi gerektiğini, delillerin toplanmasını, meslek odaları ve bağkur kayıtlarının getirilmesi gerektiğini beyan ile davanın reddini talep etmiştir. III. MAHKEME KARARI Mahkemenin 16.10.2012 tarihli kararıyla; "1-Davanın kısmen kabulüne,Davacının ... sicil nolu işyerinde 01.10.2005-31.12.2010 tarihleri arasında 1889 gün çalıştığının, bu çalışmalarının kuruma bildirilmediğinin, bildirilmeyen( 01.10.2005-31.12.2205 tarihleri arasında 90 gün,01.01.2006 - 31.12.2009 tarihleri arası 1440 gün, 01.01.2010-31.12.2010 tarihleri arası 359 gün olmak üzere)1889 günlük çalışmasının hizmet akdine dayalı olarak ve günlük cari asgari ücreti üzerinden geçtiğinin tespitine" karar verilmiştir. IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Son Bozma Kararı Mahkeme kararının süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece, "... davacının Mahkemece bozma öncesi verilen kararı temyiz etmemesi karşısında ihtilaflı dönem olan 01.10.2005-21.12.2010 tarihleri arasına ilişkin olarak bu dönemde çalışan kişi ya da kişiler kolluk marifetiyle açık kimlik bilgileri ile birlikte tespit edilmeli ve tanık sıfatıyla bu kişilerin de ayrıntılı beyanları alınmalı, ... Şoförler ve Otomobilciler Esnaf Odası’ndan 35... plakalı araçta çalışan şoförlere ait kayıt tutulup tutulmadığı, tutulmakta ise o dönemde iş yerinde çalışan şoför ya da şoförler sorularak tespit edilmeli, kayıt tutulmaması hâlinde ise ihtilaflı dönemde anılan duraklardaki araç malikleri tespit edilerek, bu araç maliklerine ait araçlarda çalışan şoför ya da şoförler belirlenerek, tanık olarak dinlenmeleri, ihtilaflı dönemde söz konusu araca ait vergi kayıtları getirtilerek vergi ödemelerinin kim ya da kimler tarafından yapıldığı belirlenmeli, ... Vergi Dairesi Taşıtlar Vergi Dairesi Müdürlüğü'nden gönderilen ve 09.12.2005- 04.03.2010 tarihleri arasında davacı ve davalı ile birlikte başka kişiler adına da trafik cezası kesildiği anlaşılmakla; bu kişilerden mahkemece beyanları alınmayanların beyanlarına başvurulmalı, re’sen tespit edilecek tanıklardan aynı takside şoförlük yaptığı iddiası olanların hizmetlerinin tespiti açısından hizmet cetvelleri celp edilmeli ve varsa ilgili dönem için 1479 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalılıkları araştırılmalı, ticari aracın işletilmesine ilişkin ekonomik riskin kime ait olduğu, aracın davalı ...'a bırakılıp bırakılmadığı hususları araştırılmalı ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 21.02.2019 tarih ve E. 2015/10-2908, K. 2019/192 sayılı ilamı da dikkate alınarak yukarıda belirtilen araştırmalar ile dosyada bulunan diğer deliller birlikte değerlendirilerek davacı ile davalı ... arasındaki ilişkinin, hasılat kirasına ya da hizmet akdine dayanıp dayanmadığı, hizmet akdine dayanması halinde ise çalışılan dönem ve çalışmanın tam süreli veya kısmi süreli olup olmadığı hususu soruşturulmalı, bu konuda yeterli ve gerekli tüm araştırma yapılarak uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip, takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir..." gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma sonrasında yapılan yargılama neticesinde; "Davanın kısmen kabulüne;Davacı ...'ın, davalı ...'a ait 1400253.35 sicil nolu “Taksi ile Yolcu Taşımacılığı” mahiyetli işyerinde 01.10.2005-31.12.2010 tarihleri arasında hizmet akdine istinaden asgari ücretle sürekli ve kesintisiz olarak 1889 gün çalıştığının, 1889 günlük bu çalışmasının fer’i müdahil Kuruma bildirilmediğinin tespitine, Fazlaya ilişkin istemin reddine" karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz Sebepleri1.Davalı vekili temyiz dilekçesinde; davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir. 2.Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde; davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir. B. Değerlendirme ve GerekçeDosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Davalı ve fer'i müdahil Kurum vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,Aşağıda yazılı temyiz harcının ilgilisinden alınmasına, Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,07.05.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.