Bursa Bölge Adliye Mahkemesi, kooperatif aidat borcundan kaynaklanan icra takibine itirazın iptali davasında, üyelikten istifa ve devir iddialarının usulüne uygun olup olmadığına dair istinaf başvurusunu incelemiştir.
Özet: İncelenen hukuki belge, bir kooperatif aidat borcundan kaynaklanan itirazın iptali davasına ilişkin istinaf incelemesidir; ilk derece mahkemesi, davalının kooperatif üyeliğinden usulüne uygun istifa ettiği ve üyeliğini devrettiği gerekçesiyle borçtan sorumlu olmadığına karar vermiştir, ancak davacı vekili, istifa ve devrin usulüne uygun olmadığı iddialarıyla bu karara karşı istinaf başvurusunda bulunmuş ve dosyanın bu itirazlar doğrultusunda yeniden değerlendirilmesini talep etmektedir.

T.C. BURSA BAM .. HUKUK DAİRESİ

T.C.
BURSA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
.. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : ./.
KARAR NO : ./.
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN : ... (...)
ÜYE : ... (...)
ÜYE : ... (...)
KATİP : ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : BURSA .. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
KARAR TARİHİ : ././.
NUMARASI : ./. E. ./. K.
DAVACI : ... - ...
VEKİLİ : Av. ... - [.
DAVALI : ... - ... - .
DAVANIN KONUSU : İtirazın İptali (Kooperatif Aidat Borcundan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : ././.
KARAR TARİHİ : ././.
KARAR YAZIM TARİHİ : ././.
Bursa .. Asliye Ticaret Mahkemesinin 01/02/2022 tarih, ... Esas, ... sayılı kararının istinaf incelemesi neticesinde;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesi ile; dava dışı S.S. ... Yapı Kooperatifi ile ticari ilişki içerisinde olduklarını, dava dışı ... Koop. ile aralarındaki borç ilişkisi sebebi ile Bursa .. İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyasını temlik sözleşmesi ile temlik almış olduklarını müvekkilinin alacaklı konumuna geçtiğini, dava dışı kooperatif ile davalı arasındaki borç ilişkisinin kooperatif genel kurulunda alınan karar gereğince tüm üyelerden alınmak üzere 20.000,00 TL aidat tutarı belirlendiğini, davalı tarafın işbu aidatı ödememesi sebebiyle icra takibi yoluna başvurulduğunu, dava dışı kooperatif ile davalı arasındaki borç ilişkisinden dolayı davacının zarar görecek olmasının haksız ve hukuka aykırı olduğunu, davalı tarafın 12/03/2018 tarihinde borca itiraz ederek takibi durdurduğunu, davalının yapmış olduğu bu itirazın haksız ve hukuka aykırı olduğunu, itirazın iptali ile takibin devamına, alacağın likit olması ve haksız itiraz olması nedeniyle takip miktarının %20’sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesi talep ve dava edilmiştir.
Davalı cevap dilekçesi ile; hak düşürücü sürenin geçtiğini, dava konusu alacağın aidat borcundan kaynaklandığını, söz konusu üyelikten 30/06/2014 tarihinde istifa ettiğini, ... . Kooperatifinin Ana Sözleşmesinin 20. maddesi gereğince istifadan itibaren 2 yıl süre için devam eden mali sorumluluk süresi geçtiğini, aidat alacaklarının karar altına alındığı iddia olunan genel kurul toplantı çağrılarının tebliğ edilmediğini, 2019 yılı 30 Haziran tarihinde genel kurul toplantısı yapıldığını, gündem maddelerinde aidat ile ilgili hiçbir madde olmadığını, 2019 yılında yapılan genel kurul ile 2017 yılının hesap bütçesine ilişkin karar alınması ve bu yıla ilişkin borçlandırma yapılmasının geçersiz olduğunu, davacı şirketin Bursa .. İcra Müdürlüğünün ./. Esas sayılı dosyası üzerinden haciz ihbarnamesi gönderildiğini, davalı tarafından itiraz edildiğini, bu sefer kooperatif tarafından haksız olarak açılan icra dosyasını temlik alarak bu süreci yeniden başlattıklarını, haksız ve yasal dayanaktan yoksun olan davanın reddine karar verilmesini, yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına hükmedilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
Mahkemece, yapılan yargılama ve toplanan deliller ve bilirkişi raporu uyarınca, davalının 30/06/2014 tarihinde Bursa .. Noterliğinden gönderilen . yevmiye nolu ihtarname ile istifa ettiğini kooperatife bildirdiği, dava dışı kooperatifin ticari defterleri incelendiğinde 2016 yılından itibaren davalının 109 nolu üyeliğinin karşısında . . - ... isimlerinin yer aldığı, defter kayıtlarından anlaşıldığı üzere, davalı 109 nolu üyeliğini Sümbül Tur isimli başka bir kişiye devrettiği, 2017 yılında ve 2018 yılında yapılan genel kurullarda alınan kararlara göre tahsil edilmesi gereken aidatlardan görüldüğü gibi istifa edenin davalı değil, Sümbül Tur isimli üyenin sorumlu olduğu, temlik tarihinde davalı kooperatife üye olmadğı ve temlik edilen aidat borçlarının davalıya ait olmadığı anlaşılmakla davanın reddine karar verilmiştir.
Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davacı vekili istinaf dilekçesi ile; davalının üyeliğini iddiasının aksine usulüne uygun sonlandırmadığını, kooperatife başvuru yapılmadan noter ihtarının sonuç doğurmayacağını, davalının 2014 yılında istifa ettiğinin kabul edilmesi halinde 2016 yılındaki devrin mümkün olamayacağını, mahkeme gerekçesinin çelişkili olduğunu, esasında davalının usulüne uygun istifası ve üyelik devrinin bulunmadığını devire ilişkin kooperatif tarafından alınmış karar da bulunmadığını, üye defterlerinin incelenmediğinin raporda belirtildiğini ileri sürerek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE:
Dava, kooperatif aidat borcundan kaynaklanan icra takibine vaki itirazın iptali istemine yöneliktir.
İlk derece mahkemesince, yukarıda açıklanan gerekçelerle davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Somut olayda; Bursa 5. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası üzerinden dava dışı S.S. ... . Kooperatifi tarafından davalı aleyhine 2017 ve 2018 yılı aidat alacağına yönelik yapılan takibe davalının süresi içerisinde yaptığı itiraz üzerine takibin durdurulduğu, akabinde takibe konu alacağın 17/05/2018 tarihli temlik sözleşmesi ile davacıya temlik edildiği, eldeki davayla davalının takibe yönelik itirazının iptaline karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.
Davalı, kooperatif ortaklığından ... tarihli noter ihtarnamesi ile istifa ettiğini, 2019 yılı genel kuruluna davet edildiğini gündemde aidatın yer almadığını, önceki genel kurul çağrılarının tarafına ulaşmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkemece kooperatif ticari defterleri üzerinde yaptırılan inceleme sonrası düzenlenen kök ve ek bilirkişi raporlarına göre; davaya konu aidat alacaklarının 26/11/2017 tarihinde yapılan 2014-2015 ve 2016 yıllarına ait genel kurulda karar altına alındığı, davalının adres değişikliğine ilişkin bildirimin kooperatif kayıtlarına işlenmemesi sebebiyle bu genel kurul çağrısının davalıya ulaşmadığı, genel kurul hazirun cetvelinde isminin yer aldığı ancak katılım kaydının bulunmadığı, davalının .../. tarih . yevmiye numaralı noter ihtarnamesi ile istifa ettiği, ayrıca 2016 yılından itibaren ticari defterlerde davalının 109 nolu üyeliği karşısında . . - ... kaydının yer aldığı, karar ve üye kayıt defterinin ibraz edilmemesi sebebiyle bu defterler üzerinde inceleme yapılamadığı belirtilmiştir.
Öte yandan, davalının temlik eden kooperatif nezdinde istifa ihtarnamesi öncesi A blok 8 nolu daire üyesi olduğu anlaşılmaktadır.
1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 13. maddesinde ortağın anasözleşmeye uygun olarak istifa etmesine rağmen kooperatifin istifayı kabulden kaçınması halinde ortağın çıkma dileğini noter aracılığı ile kooperatife bildirmesi halinde çıkmanın gerçekleşeceği düzenlenmiştir. Ortağın istifa bildirimi yenilik doğurucu nitelikte olup, kooperatife ulaştığı anda sonuç doğurur. Yukarıda anılan 13. maddenin yazılış biçimi ortağın istifasının kooperatifçe kabulünü gerekli kıldığı izlenimi yaratmakla beraber noter aracılığı ile yapılan bildirime özel önem verilmek suretiyle, noter aracılığı ile yapılan bildirimin kabulünün gerekli bulunmadığı vurgulanmıştır. Bu durumda ortağın yenilik doğurucu nitelikteki istifa iradesini ilk olarak noter vasıtasıyla kooperatife duyurması ortaklıktan çıkmanın gerçekleşmesi için yeterlidir.
Öte yandan, bir kooperatif ortağı, istifasının noter ihtarı ile kooperatife ulaştığı ya da ihracın kesinleştiği tarihe kadar aidat borçlarından 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 16/son maddesi uyarınca sorumlu olup, üyelerin ödemeleri arasındaki eşitliğin istifanın ulaştığı ya da ihracın kesinleştiği tarih itibariyle bu şekilde sağlanması gerekir. Kural olarak ortak, üyesi olduğu davacı kooperatifin belirlediği inşaat finansmanı ve genel giderlere ilişkin aidat borçlarının, sonradan istifa etmiş ya da ihraç edilmiş olsa dahi istifanın ulaştığı ya da ihracın kesinleştiği tarihe kadar doğan kısmından sorumludur. İcra takibinin salt istifanın ulaşmasından ya da ihracın kesinleşmesinden önce ya da sonra başlatılmış olması olgusu, istifanın ulaşmasından ya da ihracın kesinleşmesinden önce doğan bu sorumluluğu kaldırmaz.
Nitekim, anılan Kanun'un 27/son cümlesinde, ortaklığın düşmesinin ortağın anasözleşme veya diğer suretlerle doğmuş borçlarının yok olmasını gerektirmeyeceği düzenlemesine yer verilmiştir.
İstifanın ulaştığı ya da ihracın kesinleştiği tarihten sonra doğan aidat borçlarından ortak sorumlu değil ise de, istifanın ulaşmasından ya da ihracın kesinleşmesinden sonra daireyi kooperatife geri vermesi gerekirken vermeyip, kullanmaya devam etmiş ve/veya genel hizmetlerden yararlanmakta ise, bu yararlanmanın karşılığı olan genel giderlerden talep halinde sorumlu olacaktır.
Bu durumda, takibe konu alacaklar istifanın ulaşması tarihinden önce doğmuş ise, inşaat finansman ve ayrıca genel giderlerden genel kurulda kararlaştırılan temerrüt faizi ile birlikte üye sıfatıyla sorumlu olduğu benimsenmeli, davalının istifasından ya da ihracın kesinleşmesinden sonraki döneme ait olması durumunda ise, takipte istenen "aidat alacağı" kapsamında hangi kalemlerin yer aldığı tespit edilerek kooperatif hizmetlerinden yararlanma söz konusu ise bu yararlanmanın karşılığı olan genel giderlerden yasal oranda temerrüt faiziyle birlikte olmak üzere BK'nın vekaletsiz iş görme hükümlerine göre talepte bulunulabileceği ilke olarak kabul edilmelidir.
Her üye, üye olurken, üyeliğinin istifanın ulaştığı ya da ihracın kesinleştiği tarihe kadar devam edeceğini bilmekte olup, aidat ödemelerini ihracın kesinleşmesine ya da noterden gönderdiği istifanın tebliğine kadar yapması ve kooperatifin hesabına aktarması tüm ortakların yararına olup, eşitlik ilkesinin de bir gereğidir.
Somut olayda, davalının kooperatif nezdinde tahsis edilen daire sebebiyle üyeliğinin bulunduğu, ././. tarih ve . yevmiye numaralı istifa ihtarnamesini noter aracılığıyla keşide ettiği, ancak ihtarnamenin kooperatife tebliğ edilip edilmediği, istenilen aidatların (genel giderler, inşaat finansmanı) niteliği, davalıya tahsis edilen dairenin akıbeti araştırılmamıştır.
Bu durumda, davalının üyeliğinin kooperatif üye kayıt ve karar defterindeki durumu, istifanın kooperatife ulaşıp ulaşmadığı, davalıya tahsis edilen dairenin akıbeti, üyeliğin bulunduğu inşaatın tamamlanıp tamamlanmadığı, istenilen aidatın niteliği (inşaat finansmanı, genel hizmetler vs.) taraf beyanları ve kooperatif kayıtlarından belirlenerek yukarıda açıklanan ilkeler gözetilerek sonuca gidilmesi gerekirken yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.
Açıklanan bu nedenlerle davacı istinaf başvurusunun kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, dosyanın 6100 sayılı HMK 353/1-a-6 maddesi gereğince ilk derece mahkemesine iadesine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçe ile;
1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile;
2-Bursa .. Asliye Ticaret Mahkemesinin ././. tarih, ... Esas, ... sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-HMK 353/1-a-6 maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine İADESİNE,
4-Davacı tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına, peşin alınan istinaf karar harcının istek halinde istinaf eden tarafa iadesine,
5-Yapılan istinaf yargılama giderinin ilk derece mahkemesince verilecek esas karar ile birlikte dikkate alınmasına,
6-Harç ve tebliğ işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu oy birliği ile kesin olarak karar verildi.
...
Başkan
...
e-imza
...
Üye
...
e-imza
...
Üye
...
e-imza
...
Katip
...
e-imza