Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu: Rekreatif amaçlı iskele ön izin uzatma başvurularının genelge ile reddinin normlar hiyerarşisi ve Kıyı Kanunu kapsamında hukuka uygunluğu değerlendirmesi.
Özet: Davacı kooperatifin, rekreatif amaçlı iskele yapımına ilişkin ön izin süresi uzatma başvurusunun, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının kıyıların doğal yapısını koruma ve rekreatif iskeleleri düzenleme amacı güden 2021/5 sayılı genelgesine dayanılarak reddedilmesi üzerine açtığı iptal davasında, alt mahkeme, söz konusu genelgenin Kıyı Kanunu ve Yönetmeliğine uygun, normlar hiyerarşisi ilkesine riayet eden bir düzenleme olduğunu, mevcut izin sürelerini kısıtlayıcı ve yeni iskele yapımına engelleyici hükümler içerdiğini, dolayısıyla genelgeye uygun red işleminin hukuka aykırı olmadığına karar vermiş olup, davacı bu kararın bozulmasını talep etmektedir.
T.C.
D A N I Ş T A YİDARİ DAVA DAİRELERİ KURULUEsas No : 2024/2043Karar No : 2025/300 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : S.S. ... Deniz Konut Yapı Kooperatifi VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ...Bakanlığı VEKİLİ : Huk. Müş. ... 2- ... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : Danıştay Dördüncü ve Altıncı Daireleri Müşterek Kurulunun 09/05/2024 tarih ve E:2023/11474, K:2024/2862 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Mekansal Planlama Genel Müdürlüğünün "Rekreatif Amaçlı İskeleler" Konulu 06/04/2021 tarih ve 2021/5 sayılı Genelgesi ile davacının, ön izin süresinin uzatılması istemiyle yaptığı başvurunun, anılan Genelge uyarınca reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Bodrum Kaymakamlığı Milli Emlak Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.Daire kararının özeti: Danıştay Dördüncü ve Altıncı Daireleri Müşterek Kurulunun 09/05/2024 tarih ve E:2023/11474, K:2024/2862 sayılı kararıyla; Anayasa'nın 124. maddesinde, kanunların uygulanmasını sağlamak üzere ve kanunlara aykırı olmamak kaydıyla yönetmelikler çıkartılabileceğinin öngörüldüğü, bu Anayasal hükmün, idareye ikincil düzenleme ihdas etme yetkisi verdiği, bu çerçevede, kanunda öngörülmeyen bazı hususların yine kanuna aykırı olmamak kaydıyla yönetmeliklerde düzenlenmesinin mümkün olabildiği, bu kapsamda idarenin ikincil düzenleme yetkisinin, kanunlarla getirilen hükümleri aşacak bir şekilde kullanılamayacağının İdare Hukukunun en temel ilkelerinden olduğu, Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, görev alanlarına ilişkin olarak yönetmelik dışında, yönerge, tebliğ, genelge, kılavuz gibi çeşitli adlar altında da düzenlemeler yapabildiği, ancak "normlar hiyerarşisi" kuramına göre; hukuk düzeninin, farklı kademede yer alan Anayasa, kanun, tüzük, yönetmelik ve diğer düzenleyici işlemlerden oluşan birçok normu içerdiği ve her normun geçerliliğini bir üst basamakta yer alan normdan aldığı, bu nitelikleri gereği, dayandıkları üst hukuk normlarına aykırı hüküm ihtiva etmelerinin mümkün olmadığı, Normlar hiyerarşisine göre; kanun ve yönetmelikten sonra gelen düzenlemelerin ancak kanun ve yönetmelik ile verilmiş olan hak veya yetkinin kullanılmasının açıklanmasıyla ilgili olması gerektiği, bu metinlerde kanun ve yönetmelik ile verilmiş olan hakkı veya yetkiyi genişletici veya sınırlandırıcı mahiyette hükümlere yer verilemeyeceği, Dava konusu Genelge'nin 3621 sayılı Kıyı Kanunu ile Kıyı Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğe uygun olarak düzenlendiği, ülkemizin tüm kıyı alanlarındaki rekreatif amaçlı iskelelerin yapılmasına dair usul ve esasları içerdiği, Genelge ile, Kıyı Kanunu'nun 6. maddesinde yapılan düzenlemeye uygun olarak; kıyıların çakıllık ve kumluk karakter gösterdiği alanlarda kıyıdan mevcut haliyle yararlanmak mümkün iken kıyının doğal yapısını bozacak nitelikte denize girme, güneşlenme, amatör su sporları gibi faaliyetler içeren rekreatif amaçlı iskelelerin yapımının engellenmesinin amaçlandığı, Genelge'de; irtifak hakkı, kullanma izni sözleşmesi veya kiralaması yapılmış iskelelerden, kalan izin süresi 31/12/2030 tarihinden önce sona erenlerin izin süresi sonuna kadar, 31/12/2030 tarihinden sonra olanların ise en çok 31/12/2030 tarihine kadar kullanılabileceğinin, ruhsatsız, ruhsat ve eklerine aykırı yapılmış, yapım amacına aykırı kullanılanlar hakkında 3621 sayılı Kıyı Kanunu gereğince yıkım işlemlerinin uygulanacağının, yapı kayıt belgesi bulunan iskelelerden, Genelge'de belirtilen kurallara uygun olduğu komisyonca tespit edilenlerin üç ay içinde gerekli izinleri tamamlamaları halinde en çok 31/12/2030’a kadar izin verilebileceğinin, imar planı onaylanmış, ön izinden kullanım iznine geçiş aşamasında olan iskelelerden Genelge'de belirtilen kurallara uygun olanlara ise en çok 31/12/2030 tarihine kadar kullanma izni verilebileceğinin, onaylı imar planı bulunmamakla birlikte ön izin sözleşmesi devam eden veya imar planı bulunsa bile ön izin/kullanım izni/irtifak hakkı sözleşmesi veya kira sözleşmesi bulunmayan iskelelerin; Genelge'de belirtilen kurallar kapsamında değerlendirileceğinin, rekreatif amaçlı iskelelere yönelik idarelere sunulacak imar planı tekliflerinin değerlendirmeye alınmayacağının ve Genelge'nin yürürlüğe girmesinden önce idarelere sunulmuş imar planı tekliflerinin iade edileceğinin düzenlendiği, Uyuşmazlıkta, Muğla ili, Bodrum ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazların deniz cephesinde bulunan Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki 996,31 m2 yüzölçümlü alan üzerinde iskele, dolgu, kıyı düzenlemesi yapılmak üzere davacıya bir yıl süreyle verilen ön izin süresinin iki defa uzatıldığı, davacının, ön izne konu alanın imar planı henüz onaylanmadığından ön izin süresinin bir yıl daha uzatılması istemiyle yaptığı başvurunun dava konusu 28/07/2021 tarihli işlem ile Genelge'nin D.2.2. maddesi gereğince onaylı imar planı bulunmadığından ön izin uzatım talebi hakkında yapılacak bir işlem bulunmadığı gerekçesiyle reddedildiği,Bu durumda; Kıyı Kanunu uyarınca, kıyının kumluk ve çakıllık olduğu alanlarda rekreatif amaçlı iskele yapılmasının 20/02/2020 tarihinden itibaren ortadan kaldırıldığı ve zorunlu hallerde yapılabilecek rekreatif amaçlı iskelenin istisna olarak belirtildiği, Kanun'da rekreatif amaçlı iskelelerin imar planı uyarınca yapılabileceğine ilişkin bir hükme yer verilmediği, Kıyı Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik'te ise, istisna kapsamına giren iskelelerin imar planı olmaksızın yapılabileceğinin düzenlendiği anlaşıldığından, bu kapsamda çıkarılan dava konusu Genelge'de ve bu Genelge uyarınca davacının ön izin sözleşmesi süresinin uzatılması isteminin reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, uyuşmazlık konusu alanın yapılan ihale uyarınca ön izin sözleşmesine istinaden kullanıldığı, ön izin sözleşmesine güvenilerek yüklü miktarda harcamalar yapıldığı, kendisinden kaynaklanan bir kusur yokken ön izin süresinin uzatılmamasının hak kaybına neden olduğu, kazanılmış haklarının ihlal edildiği, taşınmazından kayalıklar aracılığıyla denize ulaşması mümkün olduğundan ön izin sözleşmesi ile kullandığı alanın dava konusu Genelge'nin kapsamına dahil edilmesinin mümkün olmadığı, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından, temyize konu kararın usul ve hukuka uygun olduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından, dava konusu Genelge ile ülkemizin tüm kıyı alanlarındaki rekreatif amaçlı iskelelerin yapımı için uyulması zorunlu hususların belirlendiği, Genelge'nin Kıyı Kanunu ve Kıyı Kanununun Uygulanmasına Daire Yönetmelik'te yapılan değişiklikler doğrultusunda düzenlendiği, ülkemizin kıyılarının yoğun yapılaşma baskısından kurtarılması ve kıyı yapılarının belli bir standarda kavuşturulmasının hedeflendiği belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : 24/10/2020 tarih ve 31284 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kıyı Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesiyle esas Yönetmeliğin 4. maddesine eklenen "rekreatif amaçlı iskele" tanımının ve 4. maddesiyle değiştirilen 13. maddenin birinci fıkrasının (c) bendindeki "rekreatif amaçlı iskele" ibarelerinin iptali istemiyle açılan davanın reddine ilişkin Danıştay Altıncı Dairesinin 23/05/2023 tarih ve E:2021/11106, K:2023/5002 sayılı kararının, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 06/06/2024 tarih ve E:2023/2471, K:2024/1314 sayılı kararıyla onanmasına karar verildiğinden, bu Yönetmelik Değişikliği uyarınca çıkarılan "Rekreatif Amaçlı İskeleler" Konulu 06/04/2021 tarih ve 2021/5 sayılı Genelge ile davacının, ön izin süresinin uzatılması istemiyle yaptığı başvurunun, anılan Genelge uyarınca reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın reddi yolundaki temyize konu kararın onanmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;1. Davacının temyiz isteminin reddine,2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Danıştay Dördüncü ve Altıncı Daireleri Müşterek Kurulunun temyize konu 09/05/2024 tarih ve E:2023/11474, K:2024/2862 sayılı kararının ONANMASINA, 3. Kullanılmayan ... TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine,4. Kesin olarak, 10/02/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.