Kamulaştırmasız el atılan sağlık alanı niteliğindeki taşınmazların bedelinin tahsili davasında hukuki el atmadan doğan sorumluluğun değerlendirilmesi ve bedel tespiti temyiz incelemesi.
Özet: Sağlık alanı olarak planlanan taşınmazlara kamulaştırmasız el atıldığı iddiasıyla açılan bedel davasında, ilk derece mahkemesinin bir davalı yönünden davanın kabulüne, diğer davalı yönünden pasif husumet yokluğundan reddine dair kararının istinaf yoluyla bölge adliye mahkemesince esastan reddi sonrasında yapılan temyiz incelemesinde; hukuki el atma sorumluluğunun, Sağlık Bakanlığının ihtiyacı kalmadığını ilgili belediyelere bildirmesi nedeniyle belediyede olduğu ve taşınmaz değerlemesinin usulüne uygun yapıldığı tespit edilmiştir.
5. Hukuk Dairesi         2025/8616 E.  ,  2026/878 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/224 Esas, 2025/593 Karar
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Kocaeli 8. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2024/340 Esas, 2024/402 Karar
Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazlar bedelinin tahsiline ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davalı ... yönünden davanın kabulüne, davalı ... yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Kararın davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine iadesine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın ... yönünden kabulüne, davalı ... yönünden pasif husumet yokluğundan davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın davacı ve davalı ... vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, kesinlik, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin ... Mahallesi 9 65... ve 164 parsel sayılı taşınmazlarda müvekkilinin hissesi oranında malik olduğunu, taşınmaz üzerinde yapılan imar planı ile “sağlık alanı” olarak düzenlendiğini, ancak aradan yıllar geçmesine rağmen davalı idare tarafından taşınmazlar bakımından herhangi bir bedel ödenmediğini ve müvekkilinin mülkiyet hakkının ihlal edildiği sebebiyle kamulaştırmasız el atma tazminatının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; sağlık tesisi alanında kalan taşınmazların kamulaştırma sorumluluğunun davalı ... Bakanlığında olduğunu, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacıya ait taşınmazların imar planının Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclis kararı ile onandığını, davalı kurum tarafından söz konusu taşınmazların sağlık alanından çıkarılması amacıyla talepte bulunduklarını, ancak taleplerinin karşılanmadığını, davada taraf sıfatlarının bulunmadığını ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın ... yönünden kabulüne, davalı ... yönünden pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı ... vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle;her iki davalı yönünden müştereken ve müteselsilen davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
2.Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkeme kararının usul ve kanuna aykırı olduğunu, davalı kurum tarafından söz konusu taşınmazlara hukuki ve fiili el atmanın olmadığını, söz konusu taşınmazların “ sağlık tesis alanında” kalması sebebiyle kamulaştırma sorumluluğunun Sağlık Bakanlığında olduğunu, dava konusu taşınmazın metrekare birim fiyatının yüksek belirlendiğini ileri sürmüştür.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin emsal nitelikteki 2024/2593 Esas, 2024/9528 Karar sayılı kararında belirtilen hususlar göz önünde bulundurulduğunda dava konusu taşınmazların sağlık alanı olarak planda ayrılmasına ilişkin Sağlık Bakanlığının halen bu taşınmaza ihtiyacının bulunmadığı ve bu hususun dava tarihi öncesi ilgili belediyelere bildirildiği, dolayısıyla hukuki el atma nedeniyle sorumluluğun ilgili belediyede olduğu değerlendirilmekle husumete yönelik itirazların yerinde görülmediği, taşınmazın arsa vasfında olduğunun kabulü ile emsal incelemesi yapmak suretiyle 2942 sayılı Kanun'un 11 inci ve 12 inci maddeleri çerçevesinde taşınmazın değerini belirlemeleri ve buna göre bilirkişilerin dava konusu taşınmazla emsal taşınmazın konum, nitelik ve vergi beyanları itibarıyla karşılaştırma yaparak benzer özellikleriyle üstün ve eksik yanlarını da belirtmek ve 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin (g) bendi çerçevesinde her iki taşınmazı kıyaslamak suretiyle dava konusu taşınmazın değerini belirlemelerinde isabetsizlik bulunmadığı, hükme esas alınan bilirkişi heyet raporunun karar vermeye yeterli ve elverişli olduğu, dava konusu taşınmazların yola terkli imar parseli emsal taşınmazın ise düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılmış imar parseli olması nedeniyle düzenleme ortaklık payı yönünden denkleştirme yapılmamasının yerinde olduğu, yapılan mukayese sonucunda Ocak/2023 tarihi itibarıyla belirlenen metrekare birim fiyatlarının taşınmazın özelliklerine uygun olduğu (Dairenin 2022/2960 Esas sayılı dosyasında incelenen aynı yer ... Mahallesi 3 08... parsel için Şubat/2017 itibarıyla metrekare birim fiyatı 580,00 TL/m²nin uygun bulunduğu, yine Dairenin 2019/309 Esas sayılı dosyasında incelenen aynı yer ... Mahallesi 9 59... parsel için Nisan/2016 itibarıyla metrekare birim fiyatı 534,00 TL/m²nin uygun bulunduğu, yine Dairenin 2021/1124 Esas sayılı dosyasında incelenen aynı yer ... Mahallesi 34 66... parsel için Haziran/2020 itibarıyla metrekare birim fiyatı 698,00 TL/m²nin uygun bulunduğu), dolayısıyla dava konusu taşınmaza yakın taşınmazların konumları dikkate alındığında metrekare birim fiyatının yerinde olduğu, Kadastro Genel Müdürlüğünün parsel sorgulama sisteminden Dairelerince yapılan incelemede taşınmazın konumu ve özellikleri, somut emsale nazaran mesafesi ve özellikleri karşılaştırıldığında bedel yönünden istinafa konu itirazların yerinde görülmediği gerekçeleri ile davacı ve davalı ... vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf sebeplerini tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmazlara emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesi ve alınan rapor uyarınca bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesi yerindedir.
3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı ... vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Davalı ... Başkanlığından peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
21.01.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.