Kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında, Bölge Adliye Mahkemesince verilen davanın kabulüne ilişkin kararın harç muafiyeti ve yargılama giderleri yönünden temyiz incelemesi.
Özet: Kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemli davada, ilk derece mahkemesinin davanın kabulüne dair kararı davalı idareler tarafından istinaf edilmiş, bölge adliye mahkemesi ise istinaf başvurusunu kabul ederek, taşınmazın arsa vasfında emsal kıyaslamasıyla belirlenen metrekare birim fiyatı üzerinden kamulaştırmasız el atma tazminatına hükmedilmesinde usul ve kanuna aykırılık bulunmadığına karar vermiş; ancak Milli Eğitim Bakanlığının harçtan muafiyeti ve başvurma harcının tahsili konularındaki hataları düzelterek, ilk derece mahkemesinin kararını bu yönleriyle değiştirmek suretiyle davanın kabulüne ilişkin düzeltilmiş bir hüküm kurmuştur.
5. Hukuk Dairesi         2025/5970 E.  ,  2026/889 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/974 Esas, 2024/2395 Karar
KARAR : Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar
İLK DERECE MAHKEMESİ : Antalya 13. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2022/388 Esas, 2022/195 Karar
Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı idareler vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; gerekli şartları taşıdığı anlaşılan temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... Mahallesi 200 27... parselde kayıtlı taşınmazın imar planı ile eğitim alanı ve yol olarak ayrıldığını, taşınmaz üzerinden fiilen yol geçtiğini, dava konusu taşınmaz uzun süredir eğitim alanı ve yol alanında kalmasına rağmen, davalılar tarafından bugüne kadar herhangi bir kamulaştırma işlemi yapılmadığını, bedel de ödenmediğini ileri sürerek taşınmazın el atılan kısmının bedelinin yasal faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın imar planında mesleki ve teknik öğretim tesis alanı olarak ayrıldığını, taşınmaza fiili olarak el atılmadığını, davanın idari yargıda görülmesi gerektiğini, taşınmazın imar planında Mesleki ve Teknik Öğretim Tesis alanı olduğunu, bu nedenle ilgili kurumun ... olduğunu, bu nedenlerle açılan davanın reddini, yargılama giderlerinin ve vekâlet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.
2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; taşınmaz imar planına uygun olarak değil, belediye tarafından fiilen yol olarak kullanılmakta olduğunu, Milli Eğitim Bakanlığının dava konusu taşınmaza fiili el atması bulunmamakta olduğunu, davacının mülkiyetinin de, hüküm ve tasarrufunda bulunan bu yer için neye göre tespit edileceği belirsiz olan tazminat ve faiz taleplerini kabul etmediklerini, davanın reddini, yargılama gideri ve vekâlet ücretinin karşı yan üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idareler vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
1.Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının tapu kaydında malik olarak görünüp görünmediğini, mirasçı ise intikal işlemlerinin yapılıp yapılmadığı hususunun araştırılması gerektiğini, imar uygulamasında idarenin görüşünün alınmadığını, husumetin imar planını yapan ilgili belediyeye yöneltilmesi gerektiğini, harç alınmasına hükmedilmesinin hatalı olduğunu belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
2.Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmaza belediye tarafından fiilen el atılmadığını, davanın husumet yönünden reddinin gerektiğini, taşınmaz bedelinin yüksek belirlendiğini, bilirkişi raporuna karşı itirazlarının dikkate alınmadığını beyan ederek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayılı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın vasfının arsa olarak değerlendirilip 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal kıyaslaması suretiyle değer biçilmesinde yöntem olarak isabetsizlik bulunmadığı, dava tarihi tarihi itibarı ile dava konusu taşınmazın m² birim fiyatının 6.987,99 TL/m² olarak tespitlenerek fiili el atma ve hukuki el atma nedeniyle imar planındaki belirlenen m² bedellerine göre davacının hissesi nispetinde sorumlu kurumlar aleyhine kamulaştırmasız el atma tazminatına hükmedilmesinde usul ve kanuna aykırılık bulunmadığı, ancak, davalı ... 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13/j maddesi uyarınca genel bütçeye dahil idareler kapsamında olup harçtan muaf olduğundan, harç alınmasına yer olmadığına karar verilmesi gerekirken harcın sorumluluk oranlarına göre davalılardan alınarak davacı tarafa verilmesine ilişkin kararın yerinde olmadığı, yine 59,30 TL başvurma harcının yargılama giderlerine dahil edilerek sorumluluk oranlarına göre davalı taraftan tahsili ile davacı tarafa verilmesine ilişkin İlk Derece Mahkemesi hükmünün yerinde olmadığı, yine, Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 17.01.2024 tarihli ve 2023/6599 Esas, 2024/601 Karar sayılı kararında da belirtildiği üzere, hukuken el atılan dava konusu taşınmazda davacılar payına düşen tazminat bedeli yönünden 7421 sayılı Kanun ile 2942 sayılı Kanun’a eklenen Ek Madde 4 ün üçüncü fıkrası uyarınca ve Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin yerleşik uygulamaları gereği maktu harca ve maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekirken somut olayda davalı ... harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına ve maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekirken davalı ... aleyhine nispi vekâlet ücretine hükmedilmesinin yerinde olmadığı, davalı ... Belediyesi yönünden ise fiili el atma nedeniyle nispi harca ve nispi vekâlet ücretine karar verilmesi gerektiğinden, davalılar vekillerinin istinaf istemlerinin kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davalı ... yönünden de nispi vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.
2.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
3.Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin sorumlu idareden tahsili istemine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.
3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre; taraf vekillerinin temyiz dilekçelerinde ileri sürülen temyiz itirazları kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Davalı ... harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, aşağıda yazılı kalan harcın davalı ... Başkanlığından alınmasına, davacıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
21.01.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.