6102 sayılı TTK kapsamında kayıp çeklerin zayi nedeniyle iptali talepli davada, hamilin ortaya çıkmasıyla davacıya verilen istirdat davası açma süresinin kullanılmaması.
Özet: Davacı, zayi nedeniyle kaybettiği iki adet çekin iptalini talep eden hasımsız bir dava açmış; ancak çeklerin bankaya ibraz edilmesi üzerine mahkemece davacıya, çeki elinde bulunduran kişiye karşı menfi tespit veya istirdat davası açması için süre verilmiş, fakat davacı bu süre içerisinde belirtilen davayı açmamıştır, bu durumda Yargıtay içtihatları ve ilgili kanun maddeleri doğrultusunda çek iptali talebinin reddedilmesi ve ödeme yasağının kaldırılması gerekmektedir.
T.C.
ANTALYA3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2026/311 EsasKARAR NO : 2026/662DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))DAVA TARİHİ : 01/04/2026KARAR TARİHİ : 15/09/2026Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ : TALEP :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının .../... şubesi ... vade tarih, ... Seri No keşidecisi ... bulunan ...-TL bakiye bedelli çekin; .../... şubesi ... vade tarih, ... Seri No keşidecisi ... bulunan ...-TL bakiye bedelli çekin hamili olduğunu, davacının çekleri kaybettiğini belirterek çeklerin zayi nedeni ile iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. DAVA :Dava, 6102 sayılı TTK. nın 757 vd. maddeleri uyarınca açılmış zayi nedeniyle çek iptali davasıdır.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ: Dava, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 4. ve 5. maddeleri gereğince görev kurallarına; aynı kanun 757. maddesinde belirtilen yetki kurallarına uygun olarak görevli ve yetkili Antalya Asliye Ticaret Mahkemesi'nde açılmıştır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 818/1-s. maddesi gereğince; iptal hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrasının poliçeye ait hükümler çek hakkında da uygulanacaktır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 757. maddesine göre; İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir. Aynı kanunun devam eden maddelerinde neler yapılacağı hüküm altına alınmıştır. Dava konusu çeke ilişkin Ticaret Sicil Gazetesinde ilanlar yapılmıştır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 763. maddesi şöyledir; "(1) Elden çıkan poliçe mahkemeye sunulursa, mahkeme, iade davası açması için dilekçe sahibine uygun bir süre verir. Dilekçe sahibi bu süre içinde dava açmazsa, mahkeme, poliçeyi, sunmuş olana geri verir ve muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır." Çek iptali davalarında, iptali istenen çekin üçüncü kişilerin elinde bulunup bulunmadığını tespit amacıyla yapılan ilanlar üzerine yetkili hamil olduğunu ileri süren üçüncü kişilerin ortaya çıkması halinde davacı vekiline çek istirdadı davası açmak için süre verilmesi, çek istirdadı davasının açılması halinde, karar verilmesine yer olmadığı, davanın açılmaması halinde ise davanın reddi yönünde hüküm kurulması gerekmektedir. (Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi 21/09/2017 tarih ve 2017/803 Esas 2017/872 Karar sayılı kararı).Çek iptali davaları özelliği itibari ile hasımsız açılan davalardan olup, yapılan yargılama sırasında çek hâmilinin ortaya çıkması durumunda, çek iptali davasını açan davacıya mevcut çek hâmiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda süre verilmeli, istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmeli, dava açılmaması halinde ise çek iptali davasının reddi yönünde hüküm kurulmalıdır. Bundan ayrı olarak, davacı tarafından mahkemece verilen önel üzerine süresi içerisinde çek istirdadı davası açılması hâlinde, anılan davaya konu olan çekle ilgili olarak ödeme yasağının devamına karar verilir; çek istirdadı davası açılmaz ise daha önceden verilen ödeme yasağı kararı kaldırılır (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 17/06/2019 tarih 2018/2811E. 2019/4422K. sayılı kararı; Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 13/11/2018 tarih 2017/1464E. 2018/7019K. sayılı kararı; Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 25/10/2017 tarih 2016/3781E. 2017/5696K. sayılı kararı). Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 31/10/2016 tarih 2015/11662E. 2016/8538K. sayılı kararında; "...6102 sayılı TTK'nın 818/1-s maddesinin yollamasıyla çeklerde de uygulanması gereken 758 ve devamı maddeleri uyarınca; yapılan yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, çek iptali davasını açan davacıya, mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda süre verilmeli, istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığı, açılmaması halinde ise, ödeme yasağının kaldırılması ve çek iptali davasının reddi yönünde hüküm kurulmalıdır..." denilmiştir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 05/11/2014 tarih 2014/10162E. 2014/16919K. sayılı kararında; "...Çek iptali talebiyle açılan ve hasımsız görülen işbu davada mahkemece dava konusu çeki ibraz ve tahsil eden asli müdahilin taraf kabul edilerek, asli müdahil yararına vekalet ücreti takdiri de yerinde görülmemiş, hükmün temyiz eden davacı yararına bozmayı gerektirmiş..." denilmiştir (aynı doğrultuda Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 04/12/2013 tarih 2013/9542E. 2013/22014K. Sayılı kararı).Davamıza gelince, davacı zayi nedeniyle çek iptali istemi ile dava açmış, dava konusu çeklerin bankaya ibraz edilmesi üzerine davacı vekiline çeki elinde bulundurana karşı menfi tespit/istirdat davası açması için süre verilmiş, davacı verilen süre içinde dava açmamıştır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 818/1-s maddesinin yollamasıyla çeklerde de uygulanması gereken 758 ve devamı maddeleri uyarınca; yapılan yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, çek iptali davasını açan davacıya, mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı/ menfi tespit davası açması konusunda süre verilmesinin gerekmesi, istirdat/ menfi tespit davasının açılmaması halinde, davanın reddine karar verileceğinden davanın reddine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1. Davacının davasının REDDİNE, 2. Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,3. Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 326/1. maddesi gereğince davacı üzerinde bırakılmasına,4. Kararın kesinleşmesine müteakip davacının yatırdığı yargılama giderinin artması durumunda 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 333. maddesi gereğince giderleri yatıran davacıya iadesine,5. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 301/1., "Bölge Adliye Ve Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri İle Cumhuriyet Başsavcılıkları İdarî Ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik" in "İlâm ve suretlerin verilmesi, kesinleşme kaydı ile harçların tahsili" başlıklı 216/1. maddesi gereğince, Hâkimin re’sen harekete geçtiği hâller ile kanunlardaki özel hükümler saklı kalmak kaydıyla taraflardan birinin talebi hâlinde hükmün bir nüshası makbuz karşılığında talep eden tarafa verilmesine ve varsa bir nüshasının da diğer tarafa tebliğine,Dair, tarafların yokluğunda 6100 sayılı HMK.'nun 168., 341/1-a, 342 ve 345. maddeleri gereğince Mahkememiz gerekçeli kararının tebliğ tarihinden itibaren 2 HAFTALIK SÜRE İÇERİSİNDE Mahkememize veya Mahkememize gönderilmek üzere başka bir yer mahkemesine verilecek dilekçe ile, ANTALYA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİNE İSTİNAF KANUN YOLU açık olmak üzere oybirliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.15/09/2026Başkan ...¸e-imzalıdırÜye ... ¸e-imzalıdırÜye ...¸e-imzalıdırKatip ...¸e-imzalıdır