Kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davasında emsal karşılaştırması, bilirkişi raporu eksiklikleri ve adil yargılanma hakkı ihlali iddialarıyla ilgili temyiz incelemesi.
Özet: Kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili konulu davada, yerel mahkemenin kabul kararı, daha önce benzer taşınmazlarla kıyaslama ve bilirkişi raporlarındaki eksiklikler nedeniyle bozularak geri gönderilmişti. Yeniden yapılan yargılama sonucunda verilen ikinci kabul kararı, hem davacı idarece emsal karşılaştırması, düzenleme ortaklık payı kesintisi ve sit alanı indirimi talepleriyle, hem de davalılarca rayiç değerden düşük bedel, hatalı emsal seçimi, bilirkişi raporlarındaki teknik ve hukuki hatalar ile adil yargılanma hakkı ihlali iddialarıyla temyiz edilmiş olup, Yüksek Mahkeme bu itirazları duruşmalı olarak değerlendirmektedir.
5. Hukuk Dairesi         2025/4924 E.  ,  2026/826 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2024/84 Esas, 2024/717 Karar
KARAR : Kabul
Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmişti.
Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.
Mahkeme kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verilmiştir.
Davalılar vekilince temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasının istenilmesi üzerine, işin duruşmaya tâbi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 20.01.2026 günü tayin edilerek taraflara tebligat gönderilmiştir.
Duruşma günü davalılar vekili Avukat ... gelmiş, davacı idare vekili duruşmaya katılmamıştır.
Duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatın sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verildi.
Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; ...Mahallesi 19 87... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; gerçek bedelin tespitini talep etmiştir.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 05.07.2022 tarihli ve 2018/412 Esas, 2022/218 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; dava konusu taşınmaza değer biçilmesi yöntem itibari ile doğru olduğu; ancak Dairemiz bozma ilâmında dava konusu taşınmaza yakın 24 05... parsel ile 24 04... parsel için açılan İzmir 9. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2011/211 Esas, 2012/175 Karar sayılı dosyasında değerlendirme tarihi olan 2011 yılının Nisan ayında taşınmazların m²sine 2.140,00 TL olarak belirlenen bedelin Dairemiz denetiminden de geçtiği gözetilerek dava konusu taşınmaza değerlendirme tarihi itibari ile 2010 yılının Ağustos ayında 1.162,00 TL/m² değer belirleyen bilirkişi raporunun inandırıcı olmadığından bahisle bozma kararı verilmiş ise de bozma ilâmı sonrası hükme esas alınan bilirkişi raporunda dava konusu taşınmaza 3.477,10 TL/m² değer belirleyen bilirkişi raporu inandırıcı bulunmadığından, taraflara, dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkân tanınması, lüzumu hâlinde resen emsal celbi yoluna gidilmesi, taşınmazın, değerlendirme tarihi itibarıyla emsal alınacak taşınmazın ise satış tarihi itibarıyla imar ya da kadastro parselleri olup olmadığı ilgili Belediye Başkanlığı ve Tapu Müdürlüğünden sorulması, ayrıca dava konusu taşınmazın imar planındaki konumu, emsallere ve değerini etkileyen merkezi yerlere olan uzaklığını da gösterir krokisi ve dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazların resen belirlenen vergi değerleri ve emsal taşınmazların satış akit tablosu getirtilerek dava konusu taşınmazın değerlendirmeye esas alınacak emsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönleri ve oranları açıklanmak suretiyle yapılacak karşılaştırma sonucu değerinin belirlenmesi bakımından yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde keşif yapılarak alınacak rapor sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinden kararın bozulmasına karar verilmiştir.
B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin ilam başlığında tarih ve sayısı gösterilen kararı ile uyulan bozma kararı uyarınca inceleme ve işlem yapılarak davanın kabulüne karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle;emsal karşılaştırmasının doğru yapılmadığını, düzenleme ortaklık payı kesintisinin hatalı olduğunu, sit alanı indirimi yapılması gerektiğini ileri sürmüştür.
2. Davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; rayiç değerden düşük bedele hükmedildiğini, emsal taşınmazın doğru seçilmediğini, emsallerinin dikkate alınmadığını, bilirkişi raporunda teknik ve hukuki hatalar yapıldığını, hatalı raporlar nedeni ile yargılamanın 14 sene sürdüğünü ve adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini, emsal karşılaştarmasının yanlış yapıldığını, düzenleme ortaklık payı oranının hatalı belirlendiğini, dava konusu taşınmazın imar parseli olduğunu, itirazlarının dikkate alınmadan ek raporun tanzim edilmiş olduğunu, taşınmazın konumunun dikkate alınmadığını, emsal taşınmaza ilişkin çok sayıda farklı fiyatta satışın mevcut olduğunu ileri sürmüştür.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1. Mahkemelerinin nihaî kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) Geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.
3. Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
4. Dava konusu taşınmaz ...Mahallesinde bulunmasına rağmen hüküm fıkrasında infazı zorlaştırıcı şekilde ... Mahallesi olarak gösterilmesi hususu kamu düzenine ilişkin olup resen gözetilmesi gerektiğinden hükmün bozulması gerekir.
Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un Geçici 3 üncü maddesi gereği yürürlükte bulunan 1086 sayılı Kanun’un 438 inci maddesi uyarınca Mahkeme kararının düzeltilerek onanması gerekir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Taraf vekillerinin temyiz itirazlarının reddine,
2. Kamu düzeni gereğince yapılan incelemede; temyiz olunan Mahkeme kararının hüküm fıkrasının (1) numaralı bendinin ilk paragrafında ve (2) numaralı bentte yer alan “...” kelimelerinin çıkartılması, yerlerine ayrı ayrı olmak üzere “...” kelimesinin yasılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Taraflardan peşin alınan temyiz harçlarının istenildiğinde iadesine,
20.01.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.