Danıştay, sigortacılık tahkiminde avukatlık ücretinin beşte bir oranında her iki taraf aleyhine hükmedilmesini düzenleyen yönetmelik hükmünün iptal istemini inceliyor.
Özet: Bu hukuki evrak, sigorta tahkim komisyonlarında tarafların avukat ile temsil edildiği hallerde, avukatlık asgari ücret tarifesindeki vekalet ücretinin beşte birinin her iki taraf aleyhine de hükmedilmesini düzenleyen yönetmelik hükmünün iptali istemiyle açılan davayı konu edinmekte olup; davacı, düzenlemenin sadece talebi reddedilen tarafı koruma amacına aykırı olduğunu savunurken, davalı ve danıştay savcısı ilgili kanun hükmündeki talebi reddedilenler ifadesinin eşitlik ilkesi gereği uyuşmazlığın tüm taraflarını kapsadığını ve yönetmelik hükmünün kanuna uygun olduğunu ileri sürmektedir.
T.C.
D A N I Ş T A YONUNCU DAİREEsas No : 2022/7103Karar No : 2026/328 DAVACI : ... VEKİLİ : Av. ...DAVALI : ... Kurumu Başkanlığı / ...VEKİLİ : Av. ...DAVANIN_KONUSU: 17/08/2007 tarih ve 26616 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmeliğin 16. maddesine, 19/01/2016 tarih ve 29598 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelikle eklenen "Tarafların avukat ile temsil edildiği hallerde, taraflar aleyhine hükmedilecek vekâlet ücreti, her iki taraf için de Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesinde yer alan asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin beşte biridir." şeklindeki 13. fıkranın iptaline karar verilmesi istenilmektedir. DAVACININ_İDDİALARI :Davacı tarafından; dava konusu Yönetmelik nedeniyle kendisine ödenen avukatlık ücretinin eksik hesaplandığı, Sigorta Tahkim Komisyonuna genellikle düşük meblağlar için başvuran sigortalıların taleplerinin reddedilmesi halinde yüksek avukatlık ücreti ile karşı karşıya kalmasının önlenmesi amacıyla 5684 sayılı Kanun'un 30. maddesine, 6237 sayılı Kanun'un 58. maddesiyle eklenen 17. fıkrada, "Talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine hükmolunacak vekalet ücreti, Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesinde belirlenen vekalet ücretinin beşte biridir." kuralına yer verilmesine rağmen dava konusu Yönetmelikle getirilen hesaplamanın her iki taraf aleyhine hükmedilecek vekalet ücretini kapsayacak şekilde genişletildiği, düzenlemenin dayanağı olan 5684 sayılı Kanun'un 30. maddesinin 17. fıkrasına aykırı olduğu ileri sürülmektedir. DAVALININ_SAVUNMASI:5684 sayılı Kanun'un 30. maddesine, 6237 sayılı Kanun'un 58. maddesiyle eklenen 17. fıkrada yer alan "talep eden" ibaresinin her iki tarafı kapsadığı, aksi bir durumun eşitlik ilkesine aykırı olduğu, kesinleşen yargı kararlarının da aynı yönde olduğu, dava konusu düzenlemenin usule ve hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ:...DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.DANIŞTAY SAVCISI: ...DÜŞÜNCESİ :Dava; 19/1/2016 tarih ve 29598 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 6'ncı maddesiyle 17/8/2007 tarih ve 26616 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmeliğin 16'ncı maddesine eklenen 13'üncü fıkranın iptali istemiyle açılmıştır.Ülkemiz sigortacılığının geliştirilmesini sağlamak, sigorta sözleşmesinde yer alan kişilerin hak ve menfaatlerini korumak ve sigortacılık sektörünün güvenli ve istikrarlı bir ortamda etkin bir şekilde çalışmasını temin etmek üzere bu Kanuna tâbi kişi ve kuruluşların, faaliyete başlama, teşkilât, yönetim, çalışma esas ve usûlleri ile faaliyetlerinin sona ermesi ve denetlenmesine ilişkin hususlar ve sigorta sözleşmesinden doğan uyuşmazlıkların çözümlenmesine yönelik olarak sigorta tahkim sistemi ile ilgili usûl ve esasları düzenlemek amacıyla yürürlüğe giren 5684 sayılı Sigortacılık Kanununun 30'uncu maddesiyle, sigorta ettiren veya sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişiler ile riski üstlenen taraf arasında sigorta sözleşmesinden doğan uyuşmazlıkların çözümü amacıyla Sigorta Tahkim Komisyonu kurulmuştur. Aynı Kanunun 30'uncu maddesinin 17'nci fıkrasında, "Talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine hükmolunacak vekalet ücreti, Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesinde belirlenen vekalet ücretinin beşte biridir." hükmüne yer verilmiştir.Söz konusu hükmün gerekçesinde, Sigorta Tahkim Komisyonuna genellikle düşük meblağlar için başvurulduğu, bu durumda talebi kısmen veya tamamen reddedilen taraf için, yargılama giderleri arasında yer alan avukatlık ücretinin uyuşmazlık konusu miktarla karşılaştırıldığında yüksek kalabildiği dikkate alınarak gerekli düzenlemenin yapıldığı belirtilmiş, Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuran kişi, zararının giderilmesi talebinde bulunduğu gibi davalı konumunda bulunan sigortacılık yapan kuruluşların da bu başvurunun reddedilmesine yönelik bir talebinin bulunduğu, Kanun hükmünde ''Talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler'' şeklinde çoğul bir ifade kullanıldığı dikkate alındığında, uyuşmazlığın tüm taraflarının bu hüküm kapsamında değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmıştır.19/01/2016 tarih ve 29598 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 6. maddesiyle, Yönetmeliğin 16. maddesine eklenen 13. fıkrada, ''Tarafların avukat ile temsil edildiği hallerde, taraflar aleyhine hükmedilecek vekâlet ücreti, her iki taraf için de Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesinde yer alan asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin beşte biridir.'' hükmüne yer verilmiş, dayanak alınan Yasada, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi esas alınmış ve beşte bir oranı kabul edilmiştir.Ancak, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinde, farklı dava, takip ve bunların dışındaki hukuki yardımlarda konusuna ve mahkemesine göre Avukata ödenecek asgari ücret belirlenmiş olmakla, hem başvurucu konumunda bulunan kişiyi hem de davalı konumunda bulunan sigortacılık yapan kuruluşu kapsar şekilde bir vekalet ücretinin beşte birinin tespiti gerekmektedir.Bu itibarla, yapılan düzenlemede Asliye Mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekalet ücretinin baz alınarak beşte bir oranına göre taraflar aleyhine vekalet ücretine hükmedilmesinin öngörülmesinde, üst normlara ve hukuka aykırılık görülmemiştir.Kaldı ki, aynı konuda daha önce açılan davada Danıştay 10. Dairesinin 1.10.2020 gün ve 2020/3414 sayılı kararıyla ret kararı verilmiş ve söz konusu karara karşı yapılan temyiz başvurusu da Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 23.2.2022 gün ve 2022/580 sayılı kararıyla reddedilmiş olup; karar kesinleşmiştir.Açıklanan nedenlerle, davanın reddi yönünde karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :Davacının itiraz eden vekili sıfatıyla bulunduğu uyuşmazlık dosyasında Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyetinin ...2 tarih ve ... sayılı kararı ile Uyuşmazlık Hakem Heyetinin ... tarih ve .../... sayılı kararına karşı yapılan itiraz kabul edilerek anılan karar kaldırılmış ve yeniden hüküm kurulmasına karar verilmiş, itiraz eden kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 30. maddesinin 17. fıkrası, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nin 17. maddesinin 2. fıkrası ve Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmeliğin 16. maddesinin 13. fıkrası uyarınca 9.200,00 TL vekâlet ücretine hükmedilmiştir.Anılan kararın 27/10/2022 tarihinde tebliğ edilmesi üzerine, davacı tarafından; hükmedilen vekalet ücretinin dayanaklarından olan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik’in 16. maddesinin 13. fıkrasının iptali istemiyle 03/11/2022 tarihinde kayda giren dilekçe ile bakılan dava açılmıştır.İNCELEME VE GEREKÇE :ESAS YÖNÜNDEN:İlgili Mevzuat:14/06/2007 tarih ve 26552 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun "Amaç ve Kapsam" başlıklı 1. maddesinin 1. fıkrasında,"Bu Kanunun amacı, ülkemiz sigortacılığının geliştirilmesini sağlamak, sigorta sözleşmesinde yer alan kişilerin hak ve menfaatlerini korumak ve sigortacılık sektörünün güvenli ve istikrarlı bir ortamda etkin bir şekilde çalışmasını temin etmek üzere bu Kanuna tabi kişi ve kuruluşların, faaliyete başlama, teşkilat, yönetim, çalışma esas ve usulleri ile faaliyetlerinin sona ermesi ve denetlenmesine ilişkin hususlar ve sigorta sözleşmesinden doğan uyuşmazlıkların çözümlenmesine yönelik olarak sigorta tahkim sistemi ile ilgili usul ve esasları düzenlemektir." hükmüne;"Sigortacılıkta tahkim" başlıklı 30. maddesinde,"(1) Sigorta ettiren veya sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişiler ile riski üstlenen taraf arasında sigorta sözleşmesinden veya Hesaptan faydalanacak kişiler ile Hesap arasında doğan uyuşmazlıkların çözümü amacıyla Birlik nezdinde Sigorta Tahkim Komisyonu oluşturulur....(17) Talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine hükmolunacak vekalet ücreti, Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesinde belirlenen vekalet ücretinin beşte biridir....(21) Komisyonun yapısı ve görevleri ile Komisyon müdürü ve Komisyon müdür yardımcılarının nitelikleri, çalışma usûl ve esasları, raportörlerin, sigorta hakemlerinin çalışma usûl ve esasları, kararların ne şekilde düzenleneceği, Komisyona başvuru esasları, Liste tutulmasına ve bütçeye ilişkin esaslar ile katılım ücreti gibi hususlar yönetmelikle belirlenir. ..." hükmüne yer verilmiştir.5684 sayılı Kanun'un 30. maddesine dayanılarak hazırlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik, 17/08/2007 tarih ve 26616 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.Anılan Yönetmelik'le, sigorta ettiren veya sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişiler ile riski üstlenen taraf arasında sigorta sözleşmesinden doğan uyuşmazlıkların çözümü amacıyla 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nda öngörülen tahkim sistemine ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir.Adı geçen Yönetmelik'in 16. maddesine, 19/01/2016 tarihli Resmi Gazete nüshasında yayımlanan Yönetmelikle eklenen dava konusu 13. fıkrasında, "Tarafların avukat ile temsil edildiği hallerde, taraflar aleyhine hükmedilecek vekâlet ücreti, her iki taraf için de Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesinde yer alan asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin beşte biridir.'' düzenlemesine yer verilmiştir.Dava Konusu Yönetmeliğin İncelenmesi:Anayasa'nın 124. maddesinin, dava konusu düzenlemenin yayımlandığı tarihte yürürlükte olan halinde, Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabileceği hükmüne yer verilmiştir. Buna göre, idari teşkilat yapısı içinde yer alan Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşları, görev alanlarına ilişkin olarak ve yönetmelik, yönerge, tebliğ, genelge ve talimat gibi çeşitli adlar altında düzenleme yapabilmektedirler.Bu düzenlemeler arasında uyulması gereken "normlar hiyerarşisi" kuramına göre, hukuk düzeni, farklı kademede yer alan Anayasa, kanun, yönetmelik ve diğer düzenleyici işlemlerden oluşan birçok normu içermekte ve her norm geçerliliğini bir üst basamakta yer alan normdan almaktadır. Normlar hiyerarşisine göre kanundan sonra gelen yönetmelik, genelge, tebliğ, talimat gibi düzenlemelerin ancak kanunda verilmiş olan hakkın kullanılmasının açıklanması ile ilgili olacağı, bu metinlerde kanun ile verilmiş olan hakkı genişletici veya daraltıcı mahiyette hükümlere yer verilemeyeceği hukukun genel ilkelerindendir.Dava konusu düzenlemede, Sigorta Tahkim Komisyonuna yapılan başvurular neticesinde, tarafların avukat ile temsil edildiği hâllerde taraflar aleyhine hükmedilecek vekâlet ücretinin, her iki taraf için de Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesi'nde yer alan asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin beşte biri olacağı hususuna yer verildiği görülmektedir.5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun ''Sigortacılıkta Tahkim'' başlıklı 30. maddesinin 17. fıkrasında, ''Talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine hükmolunacak vekalet ücreti, Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesinde belirlenen vekalet ücretinin beşte biridir.'' hükmü yer almaktadır.Söz konusu kanun hükmünün gerekçesinde, Sigorta Tahkim Komisyonuna genellikle düşük meblağlar için başvurulduğu, bu durumda talebi kısmen veya tamamen reddedilen taraf için, yargılama giderleri arasında yer alan avukatlık ücretinin uyuşmazlık konusu miktarla karşılaştırıldığında yüksek kalabildiği dikkate alınarak gerekli düzenlemenin yapıldığı belirtilmiştir.Sigortacılık Kanunu'nun yukarıda yer verilen hükmünde "Talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler'' şeklinde çoğul bir ifade kullanıldığı, Kanun'un gerekçesinde de "talebi kısmen veya tamamen reddedilen taraf" açıklamasına yer verildiği, bu çerçevede Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuran kişinin zararının giderilmesi yönünde talebinin bulunduğu gibi davalı konumundaki sigortacılık yapan kuruluşların da bu başvurunun reddedilmesini talep ettiği göz önünde bulundurulduğunda; Kanun hükmünün uyuşmazlığın tüm taraflarını kapsadığı sonucuna varılmıştır.Bu itibarla, Sigorta Tahkim Komisyonuna yapılacak başvuru neticesinde uyuşmazlığın her iki tarafı aleyhine hükmedilecek vekâlet ücretinin, Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesi'nde yer alan asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin beşte biri olacağına ilişkin dava konusu düzenlemede dayandığı mevzuat hükümlerine, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık görülmemiştir.Nitekim, aynı düzenlemeye karşı açılan başka bir davada, davanın reddi yolunda verilen Dairemizin 01/10/2020 tarih ve E:2016/363, K:2020/3414 sayılı kararı, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 23/02/2022 tarih ve E:2021/899, K:2022/580 sayılı kararıyla onanarak kesinleşmiştir. KARAR SONUCU:Açıklanan nedenlerle;1. DAVANIN REDDİNE,2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmasız işler için belirlenen ... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 04/02/2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.