Danıştay 8. Daire, Seyahat Acentaları Birliği Yönetmeliğinin teşkilat yapısı, görev ve yetkilerine ilişkin birçok maddesinin kanuna aykırılığı iddiasıyla açılan iptal davasını değerlendiriyor.
Özet: Bir seyahat acentası, Seyahat Acentaları Birliği Yönetmeliğinin birliğin teşkilat yapısını düzenleyen, haksız rekabeti önleme konusunda yaptırım öngörmeyen, seyahat acentalarının sicillerine erişim imkanı sağlayarak ticari sırları açığa çıkarma potansiyeli taşıyan ve yasal dayanağı olmayan konularda yetki veren maddelerinin 1618 sayılı Kanuna aykırı olduğu gerekçesiyle iptalini istemiş; davalı bakanlık ve müdahil birlik ise davacının yönetmeliğin iç işleyişe ilişkin olması nedeniyle menfaat ihlali koşulunun gerçekleşmediğini ve dava ehliyeti bulunmadığını, yönetmeliğin kamu yararına uygun olarak ve 1618 sayılı Kanuna dayanarak hazırlandığını savunmuşlardır.
T.C.
D A N I Ş T A YSEKİZİNCİ DAİREEsas No : 2025/4920Karar No : 2026/82DAVACI : ... Acentası A.Ş. VEKİLİ : Av....DAVALI : ...BakanlığıVEKİLİ : Av. ...DAVALI YANINDA MÜDAHİL: T... Birliği VEKİLLERİ : Av. ... - Av. ...DAVANIN KONUSU : 03.06.2018 tarih ve 30440 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Seyahat Acentaları Birliği Yönetmeliği'nin1."Amaç" başlıklı 1. maddesinde yer alan "teşkilat yapısını düzenlemek" ifadesinin,2."Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasının (a), (ç) ve (j) bentlerinin,3."Birliğin görevleri" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasının (ç), (ğ), ve (m) bentlerinin,4."Genel kurul ve görevleri" başlıklı 7. maddesinin 6. fıkrasının (ğ) bendinin,5."Yönetim kurulu ve görevleri" başlıklı 8. maddesinin 3. fıkrasındaki "uygun görülecek sayıda" ifadesinin, aynı maddenin 7. fıkrasının (g) bendinin,6."Birliğin yerel birimleri" başlıklı 13. maddesinin,7."Yöre temsil kurulu ve bölge başkanlığı seçimleri" başlıklı 14. maddesinin iptali istenilmektedir.DAVACININ İDDİALARI :Türkiye Seyahat Acentaları Birliği'nin (TÜRSAB) teşkilat yapısı 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu'nun 32. ve 34. maddeleri ile düzenlenmiş olduğu halde, dava konusu Yönetmeliğin amaçları arasında "teşkilat yapısını düzenlemek" ibaresine yer vermek suretiyle Kanunda Birliğin organları arasında sayılmayan yeni yapılanmaların oluşturulduğu, gerekli yasal değişiklik yapılmadan ve TÜRSAB Genel Kurulu'ndan taşra örgütlenmesine dair karar alınmadan doğrudan dava konusu Yönetmelik ile bu konuda TÜRSAB Yönetim Kurulu'na yetki verilmesinin hukuka aykırı olduğu, davaya konu Yönetmelik ile Birliğe haksız rekabetin önlenmesi konusunda görev verilmiş ise de, düzenlemede haksız rekabete konu eylemler karşılığında öngörülmüş herhangi bir yaptırımın bulunmadığı, tüketicilere seyahat acentalarının sicillerine erişim imkanı sağlanarak TÜRSAB üyesi seyahat acentalarının tüm mesleki ve ticari sırlarının açığa çıkarılmasına ortam hazırlandığı, Birliğe, seyahat acentalarının turizm müesseselerinde yaptırdıkları rezervasyonların mevzuata uygunluğunu tetkik etme görevi verilerek, yasal dayanağı bulunmayan bir konuda düzenleme yapıldığı, öte yandan, onaylanacak belgeler ve verilecek hizmetlerin ücretlerini tespit için Yönetim Kurulu'na yetki verme konusunda Birlik görevlendirilmiş ise de, onaylanacak belgeler konusunda Yönetmelikte açıklık bulunmadığı ileri sürülmüştür.DAVALI İDARENİN SAVUNMASI : Öncelikle usule ilişkin olarak, dava konusu Yönetmeliğin, Birliğin iç işleyişine ilişkin düzenlemeleri kapsadığı, üyelerin kendi menfaatlerini, faaliyetlerini, iç işleyişlerini etkilemediği, dolayısıyla yönetmeliğin iptalini isteyebilecek tek menfaat sahibinin Birliğin kendisi olduğundan davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği; esasa ilişkin olarak, TÜRSAB'ın kamu kurumu niteliğinde meslek örgütü olarak yapılanması, ülke turizmine yerinde ve etkili şekilde katkıda bulunması ve yıllar içinde üye sayısında meydana gelen artış nedeniyle ülke genelinde örgütlenmesinin yeniden düzenlenmesine yönelik hazırlanmış olmasında kamu yararının bulunduğu, 1618 sayılı Kanun'un Seyahat Acentaları Birliğinin kuruluş amacının belirtildiği 32. maddesi ile aynı Kanun'un 34. maddesi bir arada değerlendirildiğinde, davaya konu Yönetmeliğin iptali istenen maddelerinin 1618 sayılı Kanuna aykırılık teşkil etmediği gibi Anayasada belirtilen hükümler çerçevesinde düzenlendiği ileri sürülerek hukuki dayanaktan yoksun olarak açılan davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.DAVALI YANINDA MÜDAHİL... BİRLİĞİ'NİN BEYANI :Usul bakımından; davaya konu Yönetmeliğin, TÜRSAB’ın görev, faaliyet ile teşkilat yapısını düzenlemesi ve içişleyişe ilişkin olması nedeniyle davacı bakımından menfaat ihlali koşulunun gerçekleşmediği; esas bakımından, Bakanlığın düzenleme yetkisinin 1618 sayılı Kanun'un 33. maddesine dayandığı, hukuka aykırılık bulunmadığından davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...DÜŞÜNCESİ : Kısmen davanın reddi, kısmen konusu kalmayan kısım hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI : ...DÜŞÜNCESİ :Dava: 03/06/2018 gün ve 30440 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, Seyahat Acentaları Birliği Yönetmeliğinin 1. maddesinde yer alan "teşkilat yapısını düzenlemek" ibaresinin, 3. maddesinin (a), (ç) ve (j) bentlerinin, 5. maddesinin (ç), (ğ) ve (m) bentlerinin, 7. maddesinin 6. fıkrasının (ğ) bendinin, 8. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "uygun görülecek sayıda" ibaresinin, 8. maddesinin 7. fıkrasının (g) bendinin, 13. ve 14. maddelerinin iptali istemiyle açılmıştır.1618 sayılı Seyahat Acentaları Ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu'nun "Amaç ve Kuruluş" başlıklı 32. maddesinde, "Seyahat acentaları, seyahat acentalığı mesleğinin yurt ekonomisi ve turizmine uygun surette gelişmesini sağlayıcı tedbirleri almak ve mesleki ahlak ve tesanüdü korumak amaciyle Seyahat Acentaları Birliği adı altında tüzel kişiliği haiz bir birlik kurarlar. Seyahat acentalarının bu birliğe üye olmaları zorunludur. Seyahat Acentaları Birliğinin merkezi İstanbul'dadır. (Ek cümleler: 31/7/2008-5800/4 md.) Birlik gerekli görülen yerlerde merkeze bağlı şubeler açabilir. Yönetim Kurulu, merkeze bağlı şube bürosunun kadroları ile şube müdürünü tespit ve tayin eder."; "Birliğin görevleri" başlıklı 33. Maddesinde, "Seyahat Acentaları Birliğinin görevi, pazar araştırmaları ve seyahat acentalığı konusunda incelemeler yapmak, birlik üyeleri arasındaki haksız rekabetin önlenmesi hususunda gerekli tedbirler almak, seyahat acentaları personelinin yetiştirilmesi için kurslar ve seminerler düzenlemek, Bakanlıkça istendiğinde görüş bildirmek, uluslararası kuruluşlarda seyahat acentalarını temsil etmek, bu kanunda ve 34 üncü maddenin son fıkrasında bahsedilen yönetmelikte belirtilen diğer görevleri ifa etmektir...."; "Birliğin organları" başlıklı 34. Maddesinde, " Birliğin,A) Genel Kurul,B) Yönetim Kurulu,C) Denetim Kurulu,D) Disiplin Kurulu olmak üzere 4 organı vardır. Bunlar aşağıda belirtildiği şekilde kurulup faaliyete geçerler.....A) Genel Kurul, .... Genel Kurulun görevleri: h) (Ek: 28/12/2006-5571/10 md.) Birlikçe onaylanacak belgeler ve verilecek hizmetlerin ücretini tespit için Yönetim Kuruluna yetki vermek. ı) (Ek: 28/12/2006-5571/10 md.) Genel Kurul yetkisi dahilindeki konularda Yönetim Kuruluna yetki vermek.B) Yönetim Kurulu, Genel Kurulun kendi üyeleri arasından seçeceği 9 kişiden teşekkül eder. ...Ayrıca Yönetim Kuruluna 9 yedek üye de seçilir. Yönetim Kurulu ayda en az iki defa, ihtiyaca göre ve başkanın çağrısiyle de her zaman toplanabilir.Yönetim Kurulunun görevleri; h) Bu maddenin son fıkrasında bahsedilen yönetmelikte belirtilen diğer görevleri ifa etmektir. Bakanlıkça, Seyahat Acentaları Birliğinin ve organlarının görev ve yetkilerine ilişkin bir yönetmelik hazırlanır...." hükmü getirilmiştir.Davacı tarafından, bahse konu Yönetmeliğin iptalini istediği 1. maddesindeki ibare, 3. Maddenin a.ç,j bentleri ile 8. Maddesinin 3. Fıkrası ve 7.fıkrasının g bendi ile 13. Ve 14 maddelerine yönelik olarak "Yasa ile düzenlenmesi gereken hususların Yönetmelik ile düzenlendiği, yasadaki düzenlemeye aykırı yeni organlar oluşturulduğu" şeklinde ortak iddialar olduğundan ve iptali istenilen hükümlerin bir kısmında 23.11.2018 tarihli ve 30604 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan Yönetmellik ile değişiklik yapılmış ise de; bu değişikliklerin kurul adı ve oluşumuna yönelik olduğu, davacının ise iddiasının ise adı ne olursa olsun bu kurulların Yönetmelikle belirlenemeyeceğine yönelik olduğundan; işin esasına girmek gerekmiş olup, bu maddeler birlikte incelenmiştir.15/6/1973 tarihli ve 14565 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Seyahat Acentaları Birliği Yönetmeliğini yürürlükten kaldıran ve 03.06.2018 tarih ve 30440 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Seyahat Acentaları Birliği Yönetmeliğinin 1. Maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı; Birliğin görev, faaliyet ve teşkilat yapısını düzenlemek, seyahat ... düzenlemektir." hükmü; "tanımlar" başlıklı 3. Maddesinin (a) bendinde, "Alan temsilcisi: Birlik Yönetim Kurulu tarafından gerekli görülen yerlerde Yöre Temsil Kuruluna bağlı olarak Birlik faaliyetlerinin organizasyonu ile ilgili çalışmaları yürütmek üzere, Bölge Başkanlığı tarafından önerilen üye isimleri arasından Yönetim Kurulunca seçilecek temsilciyi,"; (ç) bendinde, "Bölge Başkanlığı: Birlik Yönetim Kurulunun vereceği görevleri ifa etmek ve yetki alanındaki bölgede Birlik faaliyetlerinin gerçekleşmesini sağlamak amacıyla seçimle oluşturulan başkanlığı,"; (j) bendinde, "Yöre Temsil Kurulu: Birlik Yönetim Kurulunun vereceği görevleri ifa etmek ve yetki alanındaki bölgede Birlik faaliyetlerinin gerçekleşmesini sağlamak üzere seçimle oluşturulan ve ilgili Bölge Başkanlığının alt birimi olarak faaliyet gösteren kurulu ifade eder." hükmü getirilmiş iken 23.11.2018 tarihli ve 30604 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile, "a) Alan temsilcisi: ... (Değişik ibare:RG-23/11/2018-30604) Bölge Temsil Kuruluna bağlı olarak ..., (Değişik ibare:RG-23/11/2018-30604) Bölgelerarası İşbirliği Kurulu temsilciyi, ç)(Değişik:RG-23/11/2018-30604)(1) Bölge Temsil Kurulu:... Bölgelerarası İşbirliği Kurulu kaynaklarını kullanan kurulu, şeklinde değiştirilmiş; böylece; 3. Maddenin (/j) bendinde yer alan Yöre temsil Kurulu kaldırılmış, (ç) bendindeki "Bölge Başkanlığı", Bölge Temsil Kurulu olarak değiştirilmiş ve yeni bir bent ile "bölgelerarası İşbirliği Kurulu" adında yeni bir kurul oluşturulmuş ve (a) bendinde de bu değişiklikliklere paralel olarak değişiklik yapılmıştır.Yönetmeliğin "Yönetim Kurulu ve görevleri" başlıklı 8. Maddesinin 3. Fıkrasında yer alan , "Yönetim Kurulu kendi üyeleri arasından oylama ile görev dağılımı yapar. Yönetim kurulunca yapılacak görev dağılımında uygun görülecek sayıda başkan yardımcısı ile mali işler sorumlusu, örgütlenme ve idari işler sorumlusu, tanıtım ve medya sorumlusu belirlenir..." hükümdeki "uygun görülecek sayıda" ibaresi dava konusu edilmiştir.Yine bahse konu 8. Maddenin 7 fıkrasının dava konusu (g) bendi, "Bölge Başkanlıkları ile Yöre Temsil Kurullarının yetki alanlarını belirlemek, seçim işlemlerini yürütmek ve görevlerini tayin etmek," şeklinde iken; 23.11.2018 tarihli R.G.'de yayımlanan Yönetmelik ile "(Değişik ibare:RG-23/11/2018-30604) Bölgelerarası İşbirliği Kurulları ile (Değişik ibare:RG-23/11/2018-30604) Bölge Temsil Kurullarının yetki alanlarını belirlemek, seçim işlemlerini yürütmek ve görevlerini tayin etmek" şeklinde değiştirilmiştir.Yönetmeliğin dava konusu edilen "Birliğin yerel birimleri" başlıklı 13. Maddesi,"(1)Seyahat acentalarına yerinde hizmet verebilmek ve Birlik faaliyetlerini tüm ülkede yaygınlaştırmak amacıyla;a) Bölge Başkanlıkları,b) Yöre Temsil Kurulları,oluşturulur.(2) Bölge Başkanlığı;a) Türkiye’nin her coğrafi bölgesinde en az bir adet olmak üzere kurulur, bölgede seyahat acentası sayısının beş yüzden fazla olması veya bölge kapsamında üçten fazla Yöre Temsil Kurulunun bulunması halinde, Birlik Yönetim Kurulu kararı ile aynı coğrafi bölgede birden fazla Bölge Başkanlığı kurulabilir,b) Bölge yetki alanındaki Yöre Temsil Kurulu üyelerinin kendi aralarından seçeceği bir başkan ve sekiz üyeden oluşur,c) Yönetimine, her Yöre Temsil Kurulundan en fazla üç üye seçilebilir,ç) Bölge merkezi olarak belirlenen yerdeki Birlik bölge binasında görevli personel ile faaliyet gösterir.(3) Yöre Temsil Kurulu;a) Faaliyet alanı içerisinde en az yüz seyahat acentası merkezi bulunur,b) Yetki alanı içerisinde faaliyet gösteren seyahat acentaları tarafından seçilecek bir başkan ve dört üyeden oluşur,c) Seyahat acentası sayısı iki yüz ve üzerinde olan yerlerde kurul bir başkan ve altı üyeden oluşur,ç) Birlik Yönetim Kurulu ve Bölge Başkanlığı kararlarını uygulamak ve Birliğin görev alanındaki faaliyetleri denetlemekle görevlidir.(4) Turizm faaliyetlerinin yoğun olduğu yerlerde Birliği temsil etmek üzere, Bölge Başkanlığı tarafından önerilen üye isimleri arasından Yönetim Kurulu tarafından Alan Temsilcisi atanır."; 14. maddesi "(1) Yöre Temsil Kurulu seçimleri, Birlik Olağan Genel Kurulunun yapılacağı yılın ekim ayı içerisinde gerçekleştirilir. Seçim tarihi ile seçimin yeri ve gündemi Birlik Yönetim Kurulu tarafından belirlenerek ilan edilir. Seçim tarihinin ilan edildiği gün itibarıyla, kurulun faaliyet alanı içerisinde merkez işletme belgesine sahip her seyahat acentası, sahibi veya temsil ve ilzama yetkili kişi tarafından oy kullanmak suretiyle temsil edilir. Birden fazla temsil hakkı olanların, her temsil hakları için ayrı oy hakkı vardır.(2) Yetki alanındaki seyahat acentası sayısına göre Birlik Yönetim Kurulu kararı ile aynı yerde birden fazla sandık kurularak oy kullanılması sağlanabilir. Seçimler, seçim tarihi olarak ilan edilen gün içerisinde sonuçlandırılır. Seçimlerin belirlenen tarihte herhangi bir nedenle yapılamaması halinde en geç bir hafta içerisinde seçimler yeniden gerçekleştirilir. Seçimler, Birlik Yönetim Kurulu tarafından görevlendirilecek yetkili kişi veya kişilerin gözetim ve denetimi altında yapılır.(3) Bölge Başkanlığı seçimleri, yetki alanındaki Yöre Temsil Kurulu seçimlerinin sonuçlanmasını takip eden on beş gün içerisinde gerçekleştirilir. Seçim tarihi ve yeri Birlik Yönetim Kurulu tarafından belirlenerek ilan edilir. Seçimler, yetki alanındaki Yöre Temsil Kurullarının başkan ve üyelerinin katılımı ile gerçekleştirilir. Seçimler, Birlik Yönetim Kurulu tarafından görevlendirilecek yetkili kişi gözetiminde yapılır.(4) Seçimlere ilişkin bu madde de belirtilen hükümler dışındaki iş ve işlemler Birlik Yönetim Kurulunca alınan kararlar doğrultusunda yürütülür." şeklinde iken; 23.11.2018 tarihli R.G.'de yayımlanan Yönetmelik ile 13. Maddesi, "(1) ......a) (Değişik ibare:RG-23/11/2018-30604) Bölgelerarası İşbirliği Kurulları,b) (Değişik ibare:RG-23/11/2018-30604) Bölge Temsil Kurulları, oluşturulur.(2) (Değişik ibare:RG-23/11/2018-30604) Bölgelerarası İşbirliği Kurulu;a)... (Değişik ibare:RG-23/11/2018-30604) Bölge Temsil Kurulunun bulunması... fazla (Değişik ibare:RG-23/11/2018-30604) Bölgelerarası İşbirliği Kurulu kurulabilir,b) (Değişik:RG-23/11/2018-30604) Bölge yetki alanındaki Bölge Temsil Kurulu başkanlarından oluşur,c) (Değişik:RG-23/11/2018-30604) Bölgelerarası İşbirliği Kurulu ... en yaşlı Bölge Temsil Kurulu Başkanı yapar,...(3) (Değişik ibare:RG-23/11/2018-30604) Bölge Temsil Kurulu;a) (Değişik:RG-23/11/2018-30604) Faaliyet alanı içerisinde en az yüz seyahat acentası merkez ve şubesi bulunur,...ç) Birlik Yönetim Kurulu ve (Değişik ibare:RG-23/11/2018-30604) Bölgelerarası İşbirliği Kurulu.....(4) Turizm faaliyetlerinin yoğun olduğu yerlerde Birliği temsil etmek üzere, (Değişik ibare:RG-23/11/2018-30604) Bölgelerarası İşbirliği Kurulu tarafından önerilen üye isimleri arasından Yönetim Kurulu tarafından Alan Temsilcisi atanır.Bölge Temsil Kurulu seçimleri (Değişik Başlık:RG-23/11/2018-30604) "; 14. maddesi, "(1) (Değişik ibare:RG-23/11/2018-30604) Bölge Temsil Kurulu seçimleri, ....(3) (Mülga:RG-23/11/2018-30604) (4) .... yürütülür." şeklinde değiştirilmiştir.1618 sayılı Yasanın yukarıda yer verilen maddelerinde Seyahat Acentaları Birliği teşkilatının ana yapısı çizilmiş ve dört temel organ belirlenmiştir.Dava konusu edilen Yönetmelik hükümleri ile de; mülga Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği 1973 yılından 2018 yılına kadar oldukça büyüyen, üye sayısı artan ve ülke genelinde yaygınlaşan üyeleriyle oldukça büyüyen Seyahat Acentaları Birliğinin yönetiminin daha sağlıklı yapılabilmesi amacıyla yönetmeliğin 1. Maddesindeki "teşkilat yapısını düzenlemek" ibaresinin yasanın belirlediği ana yapıya müdahale etmeksizin yerel teşkilata ilişkin olduğu ve; bu yasal organlar yanında Yönetim Kuruluna yardımcı yerel kurulların oluşturulduğu görülmekte olup; Yasada belirlenen teşkilat yapısındaki ana organlara yardımcı olmaya yönelik oluşturulduğu anlaşılan bahse konu organların oluşumu, seçim ve yetki alanlarının belirlenmesi hususunda yönetim kuruluna yetki veren dava konusu düzenlemelerde üst hukuk normuna aykırılık görülmemiştir."Birliğin görevleri" başlıklı 5. Maddesinin; dava konusu edilen;ç) Üyeleri arasında ve seyahat acentalığı mesleğini etkileyecek turizm sektörü faaliyetlerinde haksız rekabetin oluşmasını önlemek, haksız rekabet eylemlerine karşı gerekli önlemleri almak, bu konuda idari ve yargı yollarına başvurmak,ğ) Bilgilendirme amacıyla, kamuoyunun ve özellikle tüketicilerin seyahat acentalarının sicillerine erişimini sağlamak,m)Seyahat acentalarının turizm müesseselerinde yaptırdıkları rezervasyonların mevzuata uygun olup olmadığını tetkik etmek,Birliğin görev ve yetkileri arasında sayılmış olup; 1618 sayılı Yasanın yukarıda yer verilen Birliğin görevlerinin genel çerçevesinin çizildiği 33. Maddeye aykırılık sözkonusu olmayıp; yine aynı yasa hükmünde verilen yetkiye dayanılarak, günün şartlarına uygunluğu sağlamak amacıyla getirilen düzenleme olduğu anlaşılmaktadır.Yönetmeliğin 7. Maddesinin, 6. Fıkrasının, dava konusu (ğ) bendinde, "Birlikçe onaylanacak belgeler ve verilecek hizmetlerin ücretini tespit için Yönetim Kuruluna yetki vermek" Genel Kurulun görev ve yetkileri arasında sayılmış olup; 1618 sayılı Yasanın 34. Maddesinin A fıkrasının h bendindeki düzenlemenin tekrarı niteliğinde olup; üst hukuk normuna aykırılık bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:HUKUKİ SÜREÇ :1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu'nun 33 ve 34. maddelerine dayanılarak, Seyahat Acentaları Birliğinin görev, faaliyet ve teşkilat yapısını düzenlemek, seyahat acentalarının mesleki gelişimi ile mesleki etik ve dayanışmasını korumak üzere gerekli önlemleri almak, Seyahat Acentaları Birliği ve üyelerinin, Kültür ve Turizm Bakanlığı ve turizm sektörünün kurum ve kuruluşları ile olan ilişkilerini düzenlemek amacıyla ihdas edilen, davaya konu Seyahat Acentaları Birliği Yönetmeliği, 03/06/2018 tarih ve 30440 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Dairemizin 22/11/2023 tarih ve E:2018/6489, K:2023/6125 sayılı kararı ile dayanak Kanun hükmünün iptal edilmiş olması sebebiyle Kanuni dayanağı kalmadığından Yönetmeliğin dava konusu maddelerinin tamamının iptaline karar verilmiştir. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 14/05/2025 tarih ve E:2024/1491, K:2025/1051 sayılı kararı ile Dairemizin iptal kararının "...1618 sayılı Kanun'un 33. ve 34. maddelerinin iptal edilen düzenlemelerinin, Kanun'da Yönetmeliğe atıf yapılan disiplin cezasına ilişkin düzenlemeleri olduğu görülmektedir. Anılan Kanun maddelerinin, Birliğin idari yapısına, organlarına, işleyişine ve yetkilerine ilişkin kısımları ise halen yürürlüktedir. Dava konusu Yönetmelik düzenlemelerinin ise sadece disiplin cezasına ilişkin değil, Birliğin organ, görev ve yetkilerine ilişkin olduğu görülmektedir. Bu bağlamda, Yönetmeliğin dava konusu düzenlemelerinden hangilerinin söz konusu Anayasa Mahkemesi kararından etkilendiğinin ortaya konularak, bu karardan etkilenmeyen düzenlemeler yönünden esas hakkında inceleme yapılmak suretiyle bir karar verilmesi gerekmektedir. ..." gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 'Temyiz' başlıklı 46. maddesinin 1. fıkrasında, Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının Danıştay'da temyiz edilebileceği; 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 'İdari ve vergi dava daireleri kurullarının görevleri' başlıklı 38. maddesinde, İdari Dava Daireleri Kurulunca idari dava dairelerinden ilk derece mahkemesi olarak verilen kararların temyizen inceleneceği; 2577 sayılı Kanun'un 'Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar' başlıklı 49. maddesinin 4. fıkrasında da, Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davaların temyizen incelenmesinde bu madde ile ısrar hariç 50. madde hükümlerinin kıyasen uygulanacağı kurala bağlanmıştır.Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca Danıştay Dava Dairelerinin ilk derece mahkemesi olarak verdiği kararların temyizen bozulması durumunda ısrar olanağı tanınmamıştır.Buna göre, Yönetmeliğin dava konusu hükümleri hakkında Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun bozma kararı doğrultusunda yeniden karar verilmesi gerekmektedir. İNCELEME VE GEREKÇE:USUL YÖNÜNDEN:Davalı idarenin ve davalı idare yanında davaya katılan Türkiye Seyahat Acentaları Birliği'nin (TÜRSAB) usule ilişkin itirazları yerinde görülmemiştir.ESAS YÖNÜNDEN:İlgili Mevzuat: Anayasa'nın "Yönetmelikler" başlıklı 124. maddesinin birinci fıkrasında "Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler."; "Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları" başlıklı 135. maddesinin birinci fıkrasında "Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşları; belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadı ile kanunla kurulan ve organları kendi üyeleri tarafından kanunda gösterilen usullere göre yargı gözetimi altında, gizli oyla seçilen kamu tüzelkişilikleridir." kuralları düzenlenmiştir. 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu'nun "Şubeler" başlıklı 6. maddesinde "Seyahat acentaları yurt içinde ve yurt dışında sürekli veya geçici şubeler açabilirler. Şube açacak seyahat acentaları bu hususu Bakanlığa bildirmeye ve kuruluş izni almaya mecburdurlar. Şubeler, levhalarında, antetli kağıtlarında, mühür ve kaşelerinde bağlı oldukları merkezi belirtirler. Şubeler, seyahat acentalarına verilen işletme belgelerine yazılır."; 24. maddesinde “Bakanlık, müfettişleri, uzman denetçileri, bölge müdürleri veya Bakanlıkça yetkili kılınacak diğer kişiler vasıtasiyle seyahat acentaları ve Seyahat Acentaları Birliğini her zaman denetleme yetkisini haizdir. Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği personeli denetim sırasında her türlü bilgiyi vermek ve belgeleri göstermekle yükümlüdürler.”; 32. maddesinde “Seyahat acentaları, seyahat acentalığı mesleğinin yurt ekonomisi ve turizmine uygun surette gelişmesini sağlayıcı tedbirleri almak ve mesleki ahlak ve tesanüdü korumak amaciyle Seyahat Acentaları Birliği adı altında tüzel kişiliği haiz bir birlik kurarlar. Seyahat acentalarının bu birliğe üye olmaları zorunludur. Seyahat Acentaları Birliğinin merkezi İstanbul'dadır. Birlik gerekli görülen yerlerde merkeze bağlı şubeler açabilir. Yönetim Kurulu, merkeze bağlı şube bürosunun kadroları ile şube müdürünü tespit ve tayin eder.”; 33. maddesinde “ Seyahat Acentaları Birliğinin görevi, pazar araştırmaları ve seyahat acentalığı konusunda incelemeler yapmak, birlik üyeleri arasındaki haksız rekabetin önlenmesi hususunda gerekli tedbirler almak, seyahat acentaları personelinin yetiştirilmesi için kurslar ve seminerler düzenlemek, Bakanlıkça istendiğinde görüş bildirmek, uluslararası kuruluşlarda seyahat acentalarını temsil etmek, bu kanunda ve 34 üncü maddenin son fıkrasında bahsedilen yönetmelikte belirtilen diğer görevleri ifa etmektir. Birlik, acentalık mesleğinin vakar ve haysiyetine uymayan hareketlerden dolayı birlik üyelerine disiplin cezası verir.”; 34. maddesinde “Birliğin,A) Genel Kurul,B) Yönetim Kurulu,C) Denetim Kurulu,D) Disiplin Kurulu,olmak üzere 4 organı vardır. Bunlar aşağıda belirtildiği şekilde kurulup faaliyete geçerler.A) Genel Kurul, her seyahat acentasının temsilci olarak göndereceği birer sahip veya birer sorumlu müdüründen oluşur. Genel Kurul kendi üyeleri arasından bir başkan, iki başkan yardımcısı ve yeteri kadar katip seçer.Genel Kurul üç yılda bir Kasım ayında toplanır. Ayrıca Genel Kurul, Yönetim Kurulu tarafından veya Bakanlıkça re'sen olağanüstü toplantıya çağrılabilir. Adi ve Olağanüstü toplantılara temsilcilerin çoğunluğunun katılması şarttır. İlk toplantıda bu çoğunluk elde edilemediği takdirde toplantı en çok bir hafta içinde çoğunluk aranmaksızın yapılır. Toplantılarda kararlar mevcut temsilcilerin çoğunluğu ile alınır.Genel Kurulun görevleri:a) Birlik hesaplarını incelemek, Yönetim Kurulu raporlarını görüşüp karara bağlamak ve gereğinde Yönetim ve Denetim Kurulunu ibra etmek,b) Birliğin çalışma programı ve bütçesini görüşüp karara bağlamak, idarecilere ve temsilcilere verilecek ücretler ile bunlara ilişkin her türlü ödenek ve yollukları tespit etmek,c) Yönetim Kurulu tarafından Genel Kurula arz olunan hususları görüşüp karara bağlamak,d) Genel Kurul üyelerinin yirmide biri tarafından görüşülmesi veya gündemden çıkarılması istenen konuları görüşmek ve gündeme alınan maddeleri karara bağlamak,e) Yönetim ve Denetim Kurulu üyelerini seçmek,f) Üye kayıt ücreti ve aidat miktarını tespit etmek,g) (Değişik: 28/12/2006-5571/10 md.) Gerekli olduğu takdirde taşınmaza bağlı mülkiyet ve diğer sınırlı aynî hakların edinilmesine ve satışına karar vermek. Ancak, taşınmazların satışı için Genel Kurulun üçte iki çoğunluğunun olumlu oyu gereklidir.ğ) (Ek: 28/12/2006-5571/10 md.) Üyelerini diğer meslek kuruluşları ile kamu kurum ve kuruluşları nezdinde temsil etmek, dava açmak, dernek, vakıf ve iktisadi işletmelerini kurmak, Birliğin amacını gerçekleştirmek için şirket kurulması veya kurulu olanlara ortak olunması konusunda karar vermek.h) (Ek: 28/12/2006-5571/10 md.) Birlikçe onaylanacak belgeler ve verilecek hizmetlerin ücretini tespit için Yönetim Kuruluna yetki vermek.ı) (Ek: 28/12/2006-5571/10 md.) Genel Kurul yetkisi dahilindeki konularda Yönetim Kuruluna yetki vermek.B) Yönetim Kurulu, Genel Kurulun kendi üyeleri arasından seçeceği 9 kişiden teşekkül eder. Yönetim Kurulu üyelerinin en az 4 ünün (A) grubu seyahat acentaları temsilcisi olması gerekir. Ayrıca Yönetim Kuruluna 9 yedek üye de seçilir. Yönetim Kurulu ayda en az iki defa, ihtiyaca göre ve başkanın çağrısiyle de her zaman toplanabilir.Yönetim Kurulunun görevleri;a) Birliğin çalışma programı ve bütçesini hazırlamak ve Genel Kurula sunmak,b) Genel Kurulca alınacak kararları uygulamak,c) Merkez Müdürü ve Merkez Bürosunun kadrolarını tespit ve tayin işlemlerini yapmak,d) Adi ve olağanüstü genel kurul toplantısına karar vermek,e) Bütçe fasılları arasında nakiller yapmak,f) Yönetim Kurulu üyelerinin ekseriyeti tarafından görüşülmesi istenen ve gündeme alınan konuları görüşüp karara bağlamak,h) Bu maddenin son fıkrasında bahsedilen yönetmelikte belirtilen diğer görevleri ifa etmektir.(...)Bakanlıkça, Seyahat Acentaları Birliğinin ve organlarının görev ve yetkilerine ilişkin bir yönetmelik hazırlanır." kurallarına yer verilmiştir.Türkiye Seyahat Acentaları Birliği İç Tüzüğü'nün "Amaç" başlıklı 1. maddesinde "Bu iç tüzüğün amacı, TÜRSAB’ın kanun ve yönetmeliklere uygun çalışmasını, yapılanmasını sağlamak, kanun ve yönetmelikler ile genel kurul tarafından verilen görevleri yerine getirmesindeki esasları belirlemek, bu suretle üyelerinin, TÜRSAB’ın ve Türk turizminin gelişmesini sağlamaktır."; "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde "Bu iç tüzük, Birlik üyeleri, Birlik organları ve Birlik idari yapısının Birlikle ilgili her türlü çalışmalarında uygulanır."; "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde "(1) Bu iç tüzükte;e) Bölge Temsil Kurulu (BTK): Birlik Yönetim Kurulunun vereceği görevleri ifa eden ve yetki alanındaki bölgede Birlik faaliyetlerinin gerçekleşmesini sağlayan, seçimle oluşturulan ve bölgelerarası işbirliği kurulu kaynaklarını kullanan kurulu,g) Bölgelerarası İşbirliği Kurulu: Birlik Yönetim Kurulunun vereceği görevleri ifa etmek, Bölge Temsil Kurulları arasında eşgüdüm sağlamak ve kaynak kullanımını düzenlemek amacıyla yetki alanında bulunan Bölge Temsil Kurulu Başkanlarından oluşan kurulu,ğ) Genel Sekreter: Yönetim Kurulu tarafından Birlik genel merkezinde idari işlemleri yürütmek ve koordinasyonu sağlamak üzere merkez müdürü sıfatıyla atanan kişiyi,h) İhtisas Birim Başkanlığı: Seyahat acentalarının uzman oldukları faaliyet alanları gözetilerek Birlik genel merkezinde oluşturulacak başkanlığı,ı) Tahkim Kurulu: Seyahat acentalığı faaliyetlerinin yürütülmesi esnasında, Birlik üyelerinin kendi aralarında veya diğer turizm işletmeleri ile oluşabilecek uyuşmazlıkların çözümünde görev yapacak kurulu,k) Yüksek İstişare Kurulu: Mesleki birikimleri, kıdemleri ve uzmanlıkları dikkate alınarak Yönetim Kurulu tarafından kendi çalışma dönemi için belirlenecek kişilerden oluşan kurulu, ifade eder."; "Yönetim Kurulunun Görev ve Yetkileri" başlıklı 27. maddesinde "(1) Yönetim Kurulu aşağıdaki görevleri yapar: ç) Genel Sekreter ile Birlik merkezi ve bölgelerde istihdam edilecek personeli belirlemek, yönetmek ve tayin işlerini yapmak, d) Seyahat acentalarının uzman oldukları faaliyet alanları gözetilerek İhtisas Birim Başkanlıklarını belirlemek, çalışmalarını denetlemek ve birim başkanlarını atamak,ğ) Bölgelerarası işbirliği kurulları ile Bölge Temsil Kurullarının yetki alanlarını ve isimlerini belirlemek, seçim işlemlerini yürütmek ve görevlerini tayin etmek,ı) Yüksek İstişare Kurulu ve Tahkim Kurulu üyelerini belirlemek, j) Birliğin iştirakleri ile ilgili temsilcileri belirlemek, iştiraklerin faaliyetlerini izlemek, temsilcisi aracılığıyla yönlendirmek ve usulüne uygun şekilde denetimlerinin yapılmasını sağlamak, iştiraklerin durumu hakkında Genel Kurula bilgi vermek" kurallarına yer verilmiş; "Birliğin Yerel Birimleri, İdari Yapısı Ve Mesleki Birimler" başlıklı üçüncü kısmında yer alan 42., 43. 44., 45., 46. ve 47. maddelerinde Bölgeler Arası İşbirliği Kurulu, Bölge Temsil Kurulları, Alan Temsilcisi, İhtisas Birim Başkanlıkları,Tahkim Kurulu ve Yüksek İstişare Kurulu düzenlenmiştir.HUKUKİ DEĞERLENDİRME:Anayasanın 124. maddesi ve normlar hiyerarşisi gereğince, bir yasa hükmüne dayalı olarak hazırlanan yönetmelikler ile yasa hükümlerine açıklık getirilmesi ve yasa hükümlerinin uygulamaya geçirilmesi amaçlanmaktadır.Normlar hiyerarşisi kuramına göre; hukuk düzeni, farklı kademede yer alan Anayasa, kanun, tüzük, yönetmelik ve diğer düzenleyici işlemlerden oluşan birçok normu içermekte ve her norm geçerliliğini bir üst basamakta yer alan normdan almaktadır. Bu nitelikleri gereği, dayandıkları üst hukuk normlarına aykırı hüküm ihtiva etmeleri mümkün değildir. Diğer yandan, normlar hiyerarşisindeki düzenleme soyuttan somuta doğru kademeli bir sistem içermektedir. Yasa koyucu düzenleyeceği konularda genel prensipleri belirler ve bunun uygulanmasını yürütmeye, bir başka ifadeyle idarelere bırakır. İdare Hukukunun temel ilkeleri uyarınca; idare tarafından, düzenleyici işlemler tesis edilirken, üst hukuk normlarına açıklık getirilmesi ve bu normlarca çizilen çerçeve içerisinde teknik detayların belirlenmesi, uygulamadaki belirsizliklerin giderilmesi amaçlanmalıdır.Yukarıda dava konusu Yönetmeliğin üst normları niteliğinde olan 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu, 5362 sayılı Esnaf Ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu ve Birlik Genel Kurulunca kabul edilen Türkiye Seyahat Acentaları Birliği İç Tüzüğü'nün ilgili hükümlerine yer verilmiştir. Bu kapsamda dava konusu Yönetmelik maddelerinin üst normlara ve kamu yararına uygunluğunun hukuki denetiminin yapılması gerekmektedir.Yönetmeliğin 1., 3., 13. Ve 14. Maddelerinin Dava Konusu Hükümlerinin İncelenmesi:Dava konusu 1. maddesinde “Bu Yönetmeliğin amacı; Birliğin görev, faaliyet ve teşkilat yapısını düzenlemek, seyahat acentalarının mesleki gelişimi ile mesleki etik ve dayanışmasını korumak üzere gerekli önlemleri almak, Birlik ve üyelerinin Bakanlık ve turizm sektörünün kurum ve kuruluşları ile olan ilişkilerini düzenlemektir.” hükmü;3. maddesinde "Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;a) Alan temsilcisi: Birlik Yönetim Kurulu tarafından gerekli görülen yerlerde Yöre Temsil Kuruluna bağlı olarak Birlik faaliyetlerinin organizasyonu ile ilgili çalışmaları yürütmek üzere, Bölge Başkanlığı tarafından önerilen üye isimleri arasından Yönetim Kurulunca seçilecek temsilciyi,ç) Bölge Başkanlığı: Birlik Yönetim Kurulunun vereceği görevleri ifa etmek ve yetki alanındaki bölgede Birlik faaliyetlerinin gerçekleşmesini sağlamak amacıyla seçimle oluşturulan başkanlığı,j) Yöre Temsil Kurulu: Birlik Yönetim Kurulunun vereceği görevleri ifa etmek ve yetki alanındaki bölgede Birlik faaliyetlerinin gerçekleşmesini sağlamak üzere seçimle oluşturulan ve ilgili Bölge Başkanlığının alt birimi olarak faaliyet gösteren kurulu" hükmü;13. maddesinde "(1) Seyahat acentalarına yerinde hizmet verebilmek ve Birlik faaliyetlerini tüm ülkede yaygınlaştırmak amacıyla;a) Bölge Başkanlıkları,b) Yöre Temsil Kurulları, oluşturulur.(2) Bölge Başkanlığı;a) Türkiye’nin her coğrafi bölgesinde en az bir adet olmak üzere kurulur, bölgede seyahat acentası sayısının beş yüzden fazla olması veya bölge kapsamında üçten fazla Yöre Temsil Kurulunun bulunması halinde, Birlik Yönetim Kurulu kararı ile aynı coğrafi bölgede birden fazla Bölge Başkanlığı kurulabilir,b) Bölge yetki alanındaki Yöre Temsil Kurulu üyelerinin kendi aralarından seçeceği bir başkan ve sekiz üyeden oluşur,c) Yönetimine, her Yöre Temsil Kurulundan en fazla üç üye seçilebilir,ç) Bölge merkezi olarak belirlenen yerdeki Birlik bölge binasında görevli personel ile faaliyet gösterir.(3) Yöre Temsil Kurulu;a) Faaliyet alanı içerisinde en az yüz seyahat acentası merkezi bulunur,b) Yetki alanı içerisinde faaliyet gösteren seyahat acentaları tarafından seçilecek bir başkan ve dört üyeden oluşur,c) Seyahat acentası sayısı iki yüz ve üzerinde olan yerlerde kurul bir başkan ve altı üyeden oluşur,ç) Birlik Yönetim Kurulu ve Bölge Başkanlığı kararlarını uygulamak ve Birliğin görev alanındaki faaliyetleri denetlemekle görevlidir.(4) Turizm faaliyetlerinin yoğun olduğu yerlerde Birliği temsil etmek üzere, Bölge Başkanlığı tarafından önerilen üye isimleri arasından Yönetim Kurulu tarafından Alan Temsilcisi atanır." hükmü;14. maddesinde "(1) Yöre Temsil Kurulu seçimleri, Birlik Olağan Genel Kurulunun yapılacağı yılın ekim ayı içerisinde gerçekleştirilir. Seçim tarihi ile seçimin yeri ve gündemi Birlik Yönetim Kurulu tarafından belirlenerek ilan edilir. Seçim tarihinin ilan edildiği gün itibarıyla, kurulun faaliyet alanı içerisinde merkez işletme belgesine sahip her seyahat acentası, sahibi veya temsil ve ilzama yetkili kişi tarafından oy kullanmak suretiyle temsil edilir. Birden fazla temsil hakkı olanların, her temsil hakları için ayrı oy hakkı vardır.(2) Yetki alanındaki seyahat acentası sayısına göre Birlik Yönetim Kurulu kararı ile aynı yerde birden fazla sandık kurularak oy kullanılması sağlanabilir. Seçimler, seçim tarihi olarak ilan edilen gün içerisinde sonuçlandırılır. Seçimlerin belirlenen tarihte herhangi bir nedenle yapılamaması halinde en geç bir hafta içerisinde seçimler yeniden gerçekleştirilir. Seçimler, Birlik Yönetim Kurulu tarafından görevlendirilecek yetkili kişi veya kişilerin gözetim ve denetimi altında yapılır.(3) Bölge Başkanlığı seçimleri, yetki alanındaki Yöre Temsil Kurulu seçimlerinin sonuçlanmasını takip eden on beş gün içerisinde gerçekleştirilir. Seçim tarihi ve yeri Birlik Yönetim Kurulu tarafından belirlenerek ilan edilir. Seçimler, yetki alanındaki Yöre Temsil Kurullarının başkan ve üyelerinin katılımı ile gerçekleştirilir. Seçimler, Birlik Yönetim Kurulu tarafından görevlendirilecek yetkili kişi gözetiminde yapılır.(4) Seçimlere ilişkin bu madde de belirtilen hükümler dışındaki iş ve işlemler Birlik Yönetim Kurulunca alınan kararlar doğrultusunda yürütülür." hükmü yer almaktadır.Davacı tarafından, 1. maddede, Yönetmeliğin amacı Birliğin teşkilat yapısını düzenlemek olarak belirtilmiş ise de, davalı Bakanlık tarafından yetkisi dahilinde olmayan Birlik teşkilat yapısının düzenlenemeyeceği; diğer maddelerde, Kanuna aykırı olarak Alan Temsilcisi, Bölge Başkanlığı, Yöre Temsil Kurulu adı altında birimler oluşturulduğu, Kanunda Birlik organlarının tek tek sayıldığı ve ancak Genel Kurulun verdiği yetki ile Yönetim Kurulu kararıyla merkeze bağlı şubeler açılabileceğinin düzenlendiği, bunun dışında Yönetmelik ile yeni idari yapılanmalar ve Kanunda yer alamayan kadroların düzenlenemeyeceği iddia edilmektedir.İptali istenilen hükümlerin bir kısmında 23/11/2018 tarihli ve 30604 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmellik ile değişiklik yapılmış ve 3. maddenin bentlerine yapılan ekleme sonucu bent numaraları değişmiş, Yöre Temsil Kurulu kaldırılmış, "Bölge Başkanlığı", Bölge Temsil Kurulu olarak değiştirilmiş ve yeni bir bent ile "Bölgelerarası İşbirliği Kurulu" adında yeni bir kurul oluşturulmuş ise de; bu değişikliklerin yerel birimler/kurulların adına ve oluşumuna yönelik olduğu, davacıların iddiasının ise, adı ne olursa olsun bu yerel birimler/kurulların Yönetmelikle belirlenemeyeceğine yönelik olduğundan işin esası birlikte incelenmiştir.Yönetmeliğin "Birliğin yerel birimleri" başlıklı 13. maddesinde ve "Yöre Temsil Kurulu ve bölge başkanlığı seçimleri" başlıklı 14. maddesinde de 23/11/2018 tarihli Değişiklik Yönetmeliği ile 3. maddede yapılan değişikliğe paralel düzenlemeler yapılmıştır.Seyahat Acentaları Birliğinin ve organlarının görev ve yetkilerine ilişkin yönetmelik hazırlama yetkisi 1618 sayılı Kanunla davalı Bakanlığa verilmiştir. Bunun yanı sıra, Birlik Genel Kurulunca kabul edilen Birlik İç Tüzüğünde, Tüzüğün amacının TÜRSAB’ın yapılanmasını sağlamak olduğu belirtildikten sonra Birliğin yerel birimleri, idari yapısı ve mesleki birimlerine yer verilerek Birlik teşkilat yapısının ortaya konulduğu ve İç Tüzükle düzenlenen Birlik teşkilat yapısının dava konusu Yönetmelik hükümleriyle paralel olduğu görülmüştür.1618 sayılı Kanunun yukarıda yer verilen maddelerinde, Seyahat Acentaları Birliği teşkilatının ana yapısı çizilmiş ve dört temel organ belirlenmiştir. Dava konusu edilen Yönetmelik hükümleri ile; mülga Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği 1973 yılından 2018 yılına kadar üye sayısı artan ve ülke genelinde yaygınlaşan üyeleriyle oldukça büyüyen Seyahat Acentaları Birliğinin yönetiminin daha sağlıklı yapılabilmesi, Birlik faaliyetlerinin ülkenin tamamına yayılması ve üyelerine etkin hizmet verebilmesi amacıyla Birliğe bağlı yerel birimler oluşturulduğu, Yönetmeliğin 1. maddesindeki "teşkilat yapısını düzenlemek" ibaresinin Kanunun belirlediği ana yapıya müdahale etmeksizin yerel teşkilata ilişkin olduğu ve bu yasal organlar yanında Yönetim Kuruluna yardımcı yerel kurulların oluşturulduğu, oluşturulan yerel kurulların Birlik İç Tüzüğünde de yer aldığı görülmekte olup; gerek merkezi yönetime yardımcı gerekse taşra teşkilatına yönelik olarak kurulan organların oluşumu ve yetki alanlarının belirlenmesi hususundaki dava konusu düzenlemelerde üst hukuk normlarına aykırılık görülmemiştir.Bununla birlikte, 23/11/2018 tarihli Yönetmelik değişikliği ile Yönetmeliğin 3. maddesinin birinci fıkrasının j bendi ve 14. maddesinin üçüncü fıkrası tümüyle yürürlükten kaldırıldığından, 13. maddesinin ikinci fıkrasının c bendi tamamen değiştiğinden ve üçüncü fıkrasında mülga Yöre Temsil Kurulu düzenlenmiş olduğundan, Yönetmeliğin dava konusu 3/1-j, 13/2-c, 13/3 ve 14/3. maddeleri yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmektedir.Yönetmeliğin 5., 7. Ve 8. Maddelerinin Dava Konusu Hükümlerinin İncelenmesi:"Birliğin görevleri" başlıklı 5. maddesinde “(1) Birliğin görev ve yetkileri şunlardır:ç) Üyeleri arasında ve seyahat acentalığı mesleğini etkileyecek turizm sektörü faaliyetlerinde haksız rekabetin oluşmasını önlemek, haksız rekabet eylemlerine karşı gerekli önlemleri almak, bu konuda idari ve yargı yollarına başvurmak,ğ) Bilgilendirme amacıyla, kamuoyunun ve özellikle tüketicilerin seyahat acentalarının sicillerine erişimini sağlamak,m) Seyahat acentalarının turizm müesseselerinde yaptırdıkları rezervasyonların mevzuata uygun olup olmadığını tetkik etmek" hükmü;"Genel kurul ve görevleri" başlıklı 7. maddesinde “(6) Genel Kurulun görev ve yetkileri şunlardır; ğ) Birlikçe onaylanacak belgeler ve verilecek hizmetlerin ücretini tespit için Yönetim Kuruluna yetki vermek" hükmü;"Yönetim kurulu ve görevleri" başlıklı 8. maddesinde “(3) Yönetim Kurulu kendi üyeleri arasından oylama ile görev dağılımı yapar. Yönetim kurulunca yapılacak görev dağılımında uygun görülecek sayıda başkan yardımcısı ile mali işler sorumlusu, örgütlenme ve idari işler sorumlusu, tanıtım ve medya sorumlusu belirlenir. Yönetim Kurulu bu görevlendirmeleri üyeler arasında paylaştırmakta yetkilidir. Söz konusu görev dağılımı Birlik internet sitesinde ilan edilir. (Altı çizili ibarenin iptali istenilmektedir.)(7) Yönetim Kurulunun görev ve yetkileri şunlardır;g) Bölge Başkanlıkları ile Yöre Temsil Kurullarının yetki alanlarını belirlemek, seçim işlemlerini yürütmek ve görevlerini tayin etmek" hükmü yer almaktadır.Anılan maddelerde Birlik ve Birliğin temel organlarından ikisinin görev ve yetkileri düzenlenmiştir. Bu maddelerin 1618 sayılı Kanunun yukarıda yer verilen Birliğin görevlerinin genel çerçevesinin çizildiği 33. maddesi ve Birlik organlarının düzenlendiği 34. maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir. 5. maddenin dava konusu fıkraları yönünden, tüzel kişi seyahat acentalarının sicilleri Ticaret Sicili Gazetesinde yayımlanmakta olup, sicil numaraları kişisel veri niteliğinde değildir. Dava konusu düzenlemelerde, 1618 sayılı Kanunun yukarıda yer verilen Birliğin görevlerinin genel çerçevesinin çizildiği 33. maddeye aykırılık söz konusu olmayıp; düzenlemelerin yine aynı Kanun hükmünde verilen yetkiye dayanılarak, günün şartlarına uygunluğu sağlamak amacıyla getirildiği anlaşılmaktadır. 7. maddenin altıncı fıkrasının dava konusu bendi yönünden, 1618 sayılı Kanunun 34. maddesinin A fıkrasında düzenlenen Genel Kurulun görevlerine aykırı bir husus içermemekte olup, dava konusu hükümlerde üst hukuk normuna aykırılık görülmemiştir.8. madde yönünden, 23/11/2018 tarihli Değişiklik Yönetmeliği ile 3. maddede yapılan değişikliğe paralel düzenlemeler yapılmış, oluşturulan yerel birimlerin üyelerini belirlemek, görevlerini tayin etmek yetkisi Yönetim Kuruluna verilmiştir. Gerek merkezi yönetime yardımcı gerekse taşra teşkilatına yönelik olarak kurulan organların oluşumu, seçim ve yetki alanlarının belirlenmesi hususundaki dava konusu düzenlemede, 1618 sayılı Yasanın 34. maddesinin B fıkrasında düzenlenen Yönetim Kurulunun görevlerine ve Birlik İç Tüzüğüne aykırı bir husus görülmemiştir.Bu itibarla, 03/06/2018 tarih ve 30440 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Seyahat Acentaları Birliği Yönetmeliği'nin dava konusu 3/1-j, 13/2-c, 13/3 ve 14/3 maddeleri yönünden karar verilmesine yer olmadığına, diğer dava konusu maddeler yönünden davanın reddine karar verilmiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;1.Dava konusu Yönetmeliğin 3/1-j, 13/2-c, 13/3 ve 14/3 maddeleri yönünden KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,2.İptali istenen dava konusu diğer düzenlemeler yönünden DAVANIN REDDİNE,3.Dava kısmen ret, kısmen karar verilmesine yer olmadığına şeklinde sonuçlandığından ayrıntısı aşağıda gösterilen yargılama giderlerinden toplam ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, müdahil tarafından yapılan toplam...TL yargılama giderinin müdahil üzerinde bırakılmasına, davalı tarafından yapılan ...-TL yargılama giderinin davalı idare üzerinde bırakılmasına,4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekâlet ücretinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine,5. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca...-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,6. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,7. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 23/01/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi.