Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin ticari satımdan kaynaklanan işkembe makinesi avansının iadesi konulu itirazın iptali davasında verilen, davacının lehine karar ve icra inkar tazminatı hükmü.
Özet: Bu hukuki evrak, bir sakatat şirketinin işkembe makinesi alımı için davalıya ödediği 65.000 TL avansın makinenin teslim edilmemesi ve ödemenin iade edilmemesi üzerine başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptali davasını ele almaktadır; davacı takibin devamını ve icra inkar tazminatı talep ederken, davalı mükerrer takip, önceki davanın ret kararı ve davacının alımdan vazgeçmesiyle oluşan zararlar nedeniyle avansı tutma hakkı olduğunu savunmuş, mahkeme ise davalının 65.038,29 TLlik itirazının iptaline ve %20 oranında icra inkar tazminatı ödenmesine hükmetmiştir.
T.C. KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ... Esas - .....
T.C. KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA GEREKÇELİKARARESAS NO : ...KARAR NO : ...HAKİM : ...KATİP :...DAVACI : ...VEKİLİ : Av. ...DAVALI : ... UETSVEKİLİ : Av. ...DAVA : İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : ...KARAR TARİHİ : ...GEREKÇELİ KARARINYAZILDIĞI TARİH : ...Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı firma aleyhine Kayseri Genel İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, borçlu şirketin takibe itiraz ettiğini, davacı şirketin sakatat işleri ile uğraşan bir şirket olduğunu, işkembe makinesi için davalı şirket ile anlaşıldığını ve ... tarihinde 40.000,00-TL, ... tarihinde 10.000,00-TL,... tarihinde 10.000,00-TL ve ...tarihinde 5.000,00-TL olmak üzere toplam 65.000,00-TL'yi işkembe makinesi avans ödemesi olarak davalı şirketin banka hesabına gönderildiğini, davalı şirketin makineleri teslim etmediğini, avans olarak ödenen paranın da iade edilmediğini, bu nedenle davacı şirketin ihtarname ile işkembe makinesinin teslimini aksi halde ödenen 65.000,00-TL'nin iadesinin talep edildiğini, daha sonra davalı şirketin ihtarnameye verdiği cevaba ilişkin olarak işkembe makinesinin alımından vazgeçildiğini ve ödenen 65.000,00-TL'nin davacı tarafa teslimini içerir ihtarname keşide edildiğini, bu şekilde davalı şirketin temerrüde düşürüldüğünü, davalı şirketin cevabi ihtarnamelerde makine satışı için para aldığını, makineyi davacı tarafa vermediğini tevrilli olarak ikrar ettiğini, bunun üzerine başlatılan icra takibini de haksız ve kötüniyetli olarak itiraz edildiği iddia ederek itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini, davalının %40'dan aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına karar verilmesini ve yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından Kayseri Genel İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı dosyası ile 65.000 TL'lik iadesi yapılmayan avansa dayalı olarak ilamsız takip başlatıldığını, anılan takibe karşı borcun bulunmaması nedeni ile yetkiye ve borca itiraz edildiğini, davaya konu takibin mükerrer bir takip olduğunu, aynı alacağa konu görülüp karara bağlanan davada 65.000,00-TL Gaziosmanpaşa 6. İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı dosyası ile icra takibine konu edildiğini, anılan takibe itiraz edilmesi üzerine İstanbul 15.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. Sayılı dosyası ile itirazın iptali davasının davalı şirketin temerrüde düşürülmemiş olması nedeni ile reddedildiğini ve anılan kararın kesinleştiğini, davacının daha önce aynı alacağa konu icra takibinde yetkili icra dairelerinin Gaziosmanpaşa İcra Daireleri olduğunu kabul etmiş olduğunu ancak işbu mükerrer takipte kabul etmemiş olmasının kabul edilemez olduğunu, davalının cevabı ihtarname ile davaya konu makinenin bedelinin Ekim 2020 tarihinde geçerli olan 175.000,00-TL olduğu, davacının ise avans olarak alınan 65.000,00-TL'yi dahi 2020 yılı içerisinde parça parça ödemiş olduğunu ve anılan bedelin enflasyon karşısında erimiş olmasından kaynaklı olarak makine bedelinin 210.000 TL+KDV olduğunu ancak bakiye 145.000,00-TL+KDV'nin ödenmesi halinde makinenin davacıya teslim edileceğinin ihtar edildiğini, davacının makine alımından vazgeçtiği ihtarına karşılık cevabi ihtarda 2.5 yıldır davacının talebi üzerine üretilmiş olan makinenin bekletilmekte olduğunun bildirilerek ortada haklı bir neden mevcut değil iken makinenin alımından vazgeçilmesinden kaynaklı davalı şirketin zararlarına karşılık olarak yetersiz de olsa fazlaya dair hak ve taleplerin saklı tutularak 65.000,00-TL'lik avans ödemesinin davalı şirket yedinde tutulacağının davacıya ihtar edildiğini iddia ederek davanın reddine karar verilmesini, davacı hakkında alacak miktarının % 20'sinden aşağı olmamak kaydı ile kötüniyet tazminatına hükmedilmesini ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya tahmiline karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLER:Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır.Mahkememizce evvelce yapılan yargılama sonunda ... tarihli, ... Esas ve ...Karar sayılı gerekçeli karar ile; "1-Davanın KABULÜ ile; davalının Kayseri Genel İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasına vaki itirazının 65.038,29 TL üzerinden İPTALİNE, 65.000,00-TL asıl alacağa takip tarihinden itibaren yıllık %10,75 oranında ve değişen oranlarda avans faiz uygulanarak takibin devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine,2-İtirazın iptaline karar verilen 65.038,29 TL'nin %20'si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,3-Koşulları bulunmayan kötü niyet tazminatı talebinin reddine," kararı verilmiş, karara karşı davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi tarafından yapılan istinaf incelemesi sonunda 04/02/2026 tarih ... esas... Karar sayılı karar ilamı ile; "1-Davalının istinaf başvurusunun KABULÜ İLE ,2-HMK'nın 353/1-a.6 md. gereğince, Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 'nin ... Esas ... sayılı kararın KALDIRILMASINA, 3-HMK'nun 353/1-a.6 maddesi gereğince Mahkemece, uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış ve değerlendirilmemiş olması nedeniyle yukarıda belirtilen eksiklikler giderildikten sonra sonucuna göre bir karar verilmek üzere davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye geri GÖNDERİLMESİNE," kararı verilmiştir. İade edilen dosya mahkememizin ... Esas sırasına kaydedilmiştir.İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi'ne müzekkere yazılarak ... esas sayılı dosyasının kesinleşip kesinleşmediği sorulmuş, gelen yazı cevabıyla gerekçeli karar evrakı ve kesinleşme şerhinin gönderildiği görülmüştür.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, YARGILAMA VE GEREKÇE: Dava, faturadan kaynaklanan ilamsız icra takibine itiraz nedeniyle İİK'nın 67/1. maddesi uyarınca açılan itirazın iptali istemine ilişkindir. Tarafların anlaşamadıkları hususların; Kayseri GİD'nin yetkili olup olmadığı, takibin mükerrer olup olmadığı, derdestlik, kesin hüküm, makine bedelinin miktarının ne olduğu, temerrüdün gerçekleşip gerçekleşmediği, davalının takip sebebiyle borcunun bulunup bulunmadığı hususlarının olduğu, tespit edilmiştir.İtirazın iptali davalarında, takibin yetkili icra dairesinde yapılmış olması ve geçerli bir takibin varlığı, işin esasına girilebilmesinin ön şartıdır; borçlu icra dairesinin yetkisine itiraz etmişse, mahkeme kendi yetkisine itiraz edilmiş olsun olmasın öncelikle bu itirazı İİK m. 50 çerçevesinde incelemek zorundadır.Somut olayda yetkili icra dairesi, alacağın niteliğine göre belirlenecektir. Dava ve takip konusu alacak, teslim edilmeyen makine için ödenen avansın iadesine ilişkin bir para borcudur. TBK m. 89/1 uyarınca para borçları, aksi kararlaştırılmadıkça alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde ifa edilir (götürülecek borç). İfa yerinin alacaklının (davacının) yerleşim yeri olan Kayseri olması, HMK m. 10 gereği sözleşmenin ifa edileceği yer ile birlikte değerlendirildiğinde, davacının seçimlik yetkili yer olarak Kayseri icra dairesini ve mahkemesini tercih edebilmesini hukuken mümkün kılar (HMK m. 6 genel yetki yanında m. 10 ek seçimlik yetki öngörür).Bununla birlikte, davalı, davacının ilk takipte aynı alacak için yetkili icra dairesinin Gaziosmanpaşa olduğunu kabul ederek dosyayı oraya gönderdiğini, huzurdaki takipte ise Kayseri'yi seçmesinin çelişki oluşturduğunu ileri sürmektedir. İcra dairesinin yetkisi kamusal kurallarla belirlendiğinden, önceki takipteki uygulamanın davacıyı kesin olarak bağlamadığı, alacağın niteliği avans iadesi alacağının götürülecek para borcu olduğu gözetildiğinde Kayseri icra dairesinin yetkili olduğu, dolayısıyla yetki itirazının yerinde olmadığı kanaatine varılmıştır.Derdestlik ve kesin hüküm, olumsuz dava şartlarındandır (HMK m. 114/1-ı, m. 115/2); yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilir. Maddi anlamda kesin hükümden söz edilebilmesi için, önceki ve sonraki davanın TARAFLARININ, MÜDDEABİHİNİN (konusunun) ve DAVA SEBEBİNİN aynı olması gerekir.Derdestlik yönünden: İstanbul 15. ATM ... E. dosyası 24.01.2023'te KESİNLEŞMİŞTİR. Görülmekte olan (derdest) bir dava bulunmadığından, HMK m. 114/1-ı anlamında DERDESTLİK SÖZ KONUSU DEĞİLDİR. BAM kararında derdestliğe değinilmişse de, kesinleşmiş bir karar bakımından mesele kesin hüküm boyutuyla ele alınmalıdır.Kesin hüküm yönünden üç unsur ayrı ayrı incelenmelidir:a)Taraflar: Her iki davada da taraflar aynıdır davacı Nazar Sakatat , davalı YKF. Bu unsur gerçekleşmiştir.b)Müddeabih (konu): İlk dava, Gaziosmanpaşa 6. İcra'nın ... E. takibine; huzurdaki dava ise Kayseri ... E. takibine yapılan itirazın iptaline ilişkindir. İtirazın iptali davasının konusu, somut takip talebi ve ona yapılan itirazla sıkı sıkıya bağlı olduğundan, farklı icra takiplerine dayanan iki davanın müddeabihi teknik olarak aynı değildir; ne var ki her ikisinin temelinde aynı 65.000,00 TL'lik alacak yatmaktadır.c)Dava sebebi: İlk dava, davalı TEMERRÜDE DÜŞÜRÜLMEDİĞİ, yani avans iadesi için “koşulların bu aşamada oluşmadığı” gerekçesiyle reddedilmiştir; alacağın hiç bulunmadığı esastan ve nihai olarak tespit edilmemiş, talebin o aşamada erken ,vakitsiz olduğu saptanmıştır. Davacı, ilk kararın kesinleşmesinden SONRA keşide ettiği 30.01.2023 ve 27.02.2023 tarihli ihtarnamelerle davalıyı temerrüde düşürmüş ve sözleşmeden dönme iradesini ortaya koymuştur. Temerrüt, sonraki davanın kurucu vakıası olup ilk yargılamada İstanbul 15.ATM' de mevcut değildir ve orada karara bağlanmamıştır.Bir davanın, dava şartı veya esasa ilişkin bir ön koşulun (muacceliyet, temerrüt vb.) o tarihte gerçekleşmemiş olması nedeniyle reddi, sonradan o koşul gerçekleştiğinde aynı taleple yeniden dava açılmasına engel teşkil etmez; çünkü dava sebebini oluşturan vakıalar değişmiştir. İlk mahkemenin “bu aşamada” ifadesi de bu olasılığı açıkça saklı tutmaktadır. Bu itibarla Mahkememizce, İstanbul 15. ATM'nin huzurdaki dava bakımından KESİN HÜKÜM oluşturmadığı; davanın kesin hüküm/derdestlik dava şartı yokluğundan reddinin gerekmediği kanaatine varılmıştır.Taraflar arasında yazılı bir sözleşme yoktur; ancak banka ödemeleri, ihtarname yazışmaları ve tarafların kabulleri karşısında, işkembe temizleme makinesi teminine yönelik sözlü bir sözleşmenin kurulduğu tartışmasızdır.HMK m. 190 ve TMK m. 6 uyarınca, herkes iddiasının dayanağı vakıaları ispatla yükümlüdür. Davacı, sözleşmenin kurulduğunu ve ödeme yaptığını ispatlamıştır; davalı ise teslim borcunu ifa ettiğini veya ifadan haklı olarak kaçındığını ispatlamalıdır.Muaccel bir borcun borçlusu, kural olarak alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer (TBK m. 117). Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde alacaklı, borçluya uygun bir süre verir veya verilmesini ister (TBK m. 123); süre sonunda dilerse aynen ifa ve gecikme tazminatı, dilerse derhal bildirimde bulunarak ifadan vazgeçip müspet zararını isteyebilir veya sözleşmeden dönerek verdiği edimi geri ister ve menfi zararını talep edebilir (TBK m. 125).İstanbul 15. ATM kararının kesinleşmesinden sonra davacı, Kayseri 1. Noterliği'nin ... ve ... yev. ihtarnamelerini keşide etmiş; davalı, Beşiktaş 2. Noterliği'nin ... ve ...yev. ihtarnameleriyle bakiye bedel ödenmeden teslim yapılmayacağını ve avansı zarara mahsuben elinde tutacağını bildirmiştir.Dosya kapsamı değerlendirildiğinde; taraflar arasında makine alım-satımına ilişkin sözleşmenin var olduğu, davalı tarafça dava konusu makinenin teslim edilmemiş olduğu, davacının davalıya 65.000 TL ödeme yapmış olduğu hususunda taraflar arasında ihtilaf bulunmamaktadır. Davacı sözleşmeye konu makine için avans olarak ödediği 65.000,00 TL ödemenin iadesini talep etmekte, davalı ise değişen ekonomik şartlar karşısında güncellenen fiyattan ödeme yapılması karşılığında makinelerin teslim edileceğini talep edilen tutarın ödenmesi halinde makinenin davacıya teslim edileceğinin ihtar edildiğini, davacının makine alımından vazgeçtiği ihtarına karşılık cevabi ihtarda 2.5 yıldır davacının talebi üzerine üretilmiş olan makinenin bekletilmekte olduğunun bildirilerek ortada haklı bir neden mevcut değil iken makinenin alımından vazgeçilmesinden kaynaklı davalı şirketin zararlarına karşılık olarak yetersiz de olsa fazlaya dair hak ve taleplerin saklı tutularak 65.000,00-TL'lik avans ödemesinin davalı şirket yedinde tutulacağının davacıya ihtar edildiğini iddia ederek davanın reddine karar verilmesini talep ettiği, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 190/1. fıkrasında, ispat yükünün, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa ait olduğu, benzer düzenlemeye, TMK'nun 6. maddesinde, kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan herbirinin, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlü olduğu, davacı cevap dilekçesinde enflasyon karşısında eriyen bedele karşılık yeni bedelden talepte bulunduğunu ikrar ettiği, bu sonuçtan yola çıkılarak eldeki davada makinelerin bedellerinde değişiklik yapılacağı ve bu bedel üzerinde ödeme yapılacağının ispat külfetinin davalıda olduğu, cevap dilekçesinde yemin deliline dayanılmamış olduğu anlaşılmakla teslimi gerçekleşmeyen makinalar için yapılan ödemeler yönünden davacının alacaklı olduğu kanaatine varılmıştır.HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenler ile; 1-Davanın KABULÜ ile; davalının Kayseri Genel İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasına vaki itirazının 65.038,29-TL üzerinden İPTALİNE, 65.000,00-TL asıl alacağa takip tarihinden itibaren yıllık %10,75 oranında ve değişen oranlarda avans faiz uygulanarak takibin devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine,2-İtirazın iptaline karar verilen 65.038,29-TL'nin %20'si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,3-Koşulları bulunmayan kötü niyet tazminatı talebinin reddine,4-492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince alınması alınması gerekli 4.442,76-TL karar ve ilam harcından davacı tarafça peşin yatırılan 1.110,04-TL 'nin mahsubu ile eksik 3.332,72-TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,5-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.120,00 TL arabuluculuk ücretinin (yargılama giderinin) davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,6-Davacı tarafından yapılan 179,90-TL başvurma harcı, 1.110,04-TL peşin harç, 242,50-TL posta ücreti ve 4.000,00-TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 5.532,44-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,7-Davalı tarafından yapılan yargılama harç ve giderinin kendi üzerinde bırakılmasına, 8-Davacı kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesap edilen 45.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, 9-Kararın mahiyeti gereği davalı lehine vekalet ücreti taktirine yer olmadığına,10-6100 sayılı HMK'nun 120 ve 333. maddeleri gereğince taraflarca yatırılan gider avansının kalan kısmının kararın kesinleşmesi halinde yatıran ilgili tarafça numarası bildirilen veya bildirilecek11-Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 203. maddesi uyarınca dava dosyasının tarih ve işlem sırasına düzenlenip dizi listesine bağlanmasına, Yazı İşleri Müdürü tarafından kontrolü yapıldıktan sonra istinaf incelemesine gönderilmesine veya mahkememiz arşivine kaldırılmasına,Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı....Katip ... e-imzalıdır Hakim ... e-imzalıdır