Enerji nakil hattı sebebiyle kamulaştırmasız el atılan taşınmazda irtifak hakkı bedeli ve ecrimisil talebinde bilirkişi raporu ve objektif değer artışı değerlendirmesine ilişkin temyiz incelemesi.
Özet: Davalı idare vekilinin, kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın irtifak hakkı karşılığı ve ecrimisil talebiyle açılan davada, ilk derece mahkemesince kısmen kabul edilen ve bölge adliye mahkemesince esastan reddedilen karara karşı temyiz başvurusunda, bilirkişi raporlarındaki tarımsal verim oranlarının yüksekliği, objektif değer artışının keyfi artırılması ve bina bulunan alan için de hatalı zirai gelir hesabı yapılması gibi usul ve esasa ilişkin hataları ileri sürerek kararın bozulmasını talep ettiği anlaşılmaktadır.
5. Hukuk Dairesi         2025/9077 E.  ,  2026/791 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/603 Esas, 2025/751 Karar
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Fethiye 3. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2024/359 Esas, 2025/43 Karar
Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın, irtifak hakkı karşılığı ve ecrimisil istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde; ... ili, ...... ilçesi,......... Mahallesi 1 13... parsel sayılı taşınmaza kamulaştırma yapılmaksızın fiilen el atıldığını belirterek kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin ve ecrimisilin davalı idareden tahsilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı idare vekili cevap dilekçesinde; öncelikle zamanaşımı itirazında bulunduklarını, davanın süresinde açılmadığını, bu sebeplerle davanın reddine karar verilmesini talep ettiklerini, ayrıca davanın dava şartı yokluğundan da reddine karar verilmesi gerektiğini, yine davanın yetkisiz mahkemede açılmış olup yetkisizlik itirazlarının da bulunduğunu, dava konusu taşınmaz üzerindeki Enerji Nakil Hattının ise 1980 li yıllarda civar köylere elektrik verilmesi amacıyla tesis edildiğini, dava konusu taşınmaz üzerindeki hat güzergahları için ... Genel Müdürlüğü lehine daimi irtifak hakları kurulması gerektiğini savunarak, yersiz açılan davanın öncelikle zamanaşımı, dava şartı yokluğu nedeniyle aksi halde esastan reddine, ... Genel Müdürlüğü lehine tescilinin yapılmasına ve müvekkili kurum ... Genel Müdürlüğü lehine daimi irtifak hakkı kurulmasına ve taşınmaz varsa direk yerinin ... Genel Müdürlüğü adına kamulaştırılmasına karar verilmesini mahkememizden talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne, bedeline hükmedilen taşınmazın tapusunun iptaline, davalı idare adına irtifak hakkı tesis ve tesciline ecrimisil isteminin reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde; yerel mahkeme tarafından usul ve kanunlara aykırı olarak verilen kararın kaldırılmasını talep ettiklerini, bilirkişi raporlarına yönelik önceki itirazlarını tekrar ettiklerini, Fethiye ilçesinin kuru tarım arazileri için son iki yıllık ortalaması 210,00 kg/Da sulu tarım arazileri için son iki yıllık ortalaması 825,00 kg/Da verim olmasına rağmen bilirkişi heyetince davalı kuru tarım arazisinde bu verimlerin çok üstünde 1.500,00 kg/Da verim olacağı şeklindeki değerlendirmesinde çok büyük hata olduğu belirtilerek zeytin verimine ilişkin Yargıtay Kararlarını sunduklarını, bilirkişi heyetince ek raporda her iki itiraz konusunda da Yargıtay İçtihat Kararlarına uymadıklarını ve eski hesaplamada kullanılan oranlarda gerekçesiz olarak ısrar ettiklerini ve hesaplamalarında herhangi bir değişiklik yapmadığını, davacı vekilinin kök raporda %250 objektif değer artışı kullanılmasına herhangi bir somut gerekçe veya Yargıtay İçtihat Kararı göstermeden keyfi olarak itiraz ettiğini, bilirkişi heyetinin ek raporda (davalı taşınmazın konumu, niteliği vb. unsurları değişmediğinden objektif değer artışına ilave dilecek yeni bir unsur olmamasına rağmen objektif değer artışı unsurlarının isimleri ve oranları değiştirilerek) ek raporda %500 oranında çok yüksek objektif değer artışı kullanıldığını, objektif değer artış değeri için %250 oran bile çok yüksek olmasına rağmen hesaplamalarda %500 oranın kullanılmasının hakkaniyetsizlik oluşturduğunu, davalı taşınmazın toplam alanı 1.580,31 m² olup davalı taşınmazın üzerinde toplam 162,00 m² miktarında bina olduğunun belirtildiğini, dolayısıyla davalı taşınmazın bina olan bölümünde ürün yetiştirilemeyeceğinden davalı taşınmazın (1.580,31 m² - 162,00 m² = 1.418,31) m² miktarlı alanında tarımsal faaliyet yapılabildiğini, ancak bilirkişi raporunda 1.418,31 m² miktarlı alan için zirai gelire göre bedelin tespit edilip üzerine 162,00 m² miktarlı binanın bedeli ilave edilerek taşınmazın toplam bedelin tespit edilmesi gerekirken, hatalı olarak (davalı taşınmazın bina bulunan alanında da tarımsal gelir elde edilebiliyor gibi) binayı da kapsayan kapsayan 1.580,31 m² alan için zirai gelir hesabı yapılmış ve buna yine 162,00 m² miktarlı binanın bedeli eklenerek davalı taşınmazın toplam bedeli olması gerekenden daha yüksek hesaplandığını, ayrıca müvekkili lehine vekâlet ücretine hükmedilmemiş olması yönünden de istinaf başvurusunda bulunduklarını, tüm bu nedenlerden dolayı, yerel mahkeme kararının kaldırılmasını, uygun bir rapor aldırılarak yeni bedel üzerinden karar verilmesini talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile hükme esas alınan bilirkişi raporunda taşınmazın ilk el atıldığı tarihteki niteliklerine göre değerlendirilip arazi olması nedeniyle uygulanan münavebe deseninin o yörede yaygın yetişen ürünlerden oluşturulduğu, İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verileri kullanılarak net gelir hesabı yapıldığı, taşınmaz sulu tarım arazisi vasfında olduğundan %4 kapitalizasyon faiz oranı uygulanmasının yerinde olduğu, bilirkişi raporunda belirtilen özellikler de dikkate alınarak %500 objektif değer artış oranı uygulanmasında, taşınmaz üzerinde bulunan yapı ve ağaçların hesaplanmasında bir usulsüzlük bulunmadığı, sonuç olarak tespit edilen kamulaştırmasız el atma tazminatının yerinde olduğu, İlk Derece Mahkemesi kararında usul ve kanuna aykırı bir yön bulunmadığı kanaatine varılarak davalı idare vekili istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek temyiz yoluna başvurmuştur.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın irtifak hakkı karşılığının ve ecrimisilin idareden tahsili istemine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Arazi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net geliri esas alınarak değer biçilmesi ve aynı Kanun'un 11 inci maddesinin son fıkrası uyarınca taşınmazın niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve enerji nakil hattı güzergâhı dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirlenmek suretiyle irtifak hakkı bedelinin tespit edilmesi yerindedir.
3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre, usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Davalı idareden aşağıda yazılı kalan harcın alınarak Hazineye irat kaydedilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
20.01.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.