Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun, Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği ile getirilen 75 yaşını dolduran denetçi mimar ve mühendislerin şantiye denetim görevine ilişkin kısıtlamaların iptali talepli davanın temyiz incelemesi kararı.
Özet: Bir meslek birliği, yapı denetimi alanında görevli mimar, mühendis ve yardımcı kontrol elemanlarının şantiye mahallinde denetim yapabilmeleri için getirilen 75 yaş sınırını öngören yönetmelik maddelerinin iptali talebiyle dava açmış; ancak Danıştay Altıncı Dairesi, 4708 sayılı Kanundaki ilgili yasal düzenleme ve kamu güvenliği, yapı kalitesi gibi amaçları dikkate alarak, yaş sınırının fiziksel yeterliliklerin zamanla azalması ve denetim zafiyetlerinin önlenmesi gerekçeleriyle anayasaya aykırı olmadığına ve hukuka uygun olduğuna hükmetmiş olup bu karar temyiz yoluyla incelenmektedir.
T.C.
D A N I Ş T A YİDARİ DAVA DAİRELERİ KURULUEsas No : 2024/2060Karar No : 2025/331 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Birliği VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVALI) : ...BakanlığıVEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU :Danıştay Altıncı Dairesinin 16/05/2024 tarih ve E:2023/1314, K:2024/3125 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: 23/12/2022 tarih ve 32052 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in" 3. maddesinin ana Yönetmelik'in 14. maddesinin (b) bendinde değişiklik yapılmasına ilişkin kısmı ile aynı maddeye eklenen 9. fıkranın; 4. maddesi ile değiştirilen ana Yönetmelik'in 15. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "75 yaşını doldurmayan ve" ibaresinin, 4. fıkrasına eklenen "75 yaşını doldurmamak ve" ibaresi ile aynı maddeye eklenen 6. fıkranın; 5. maddesinin ana Yönetmelik'in 16. maddesinin 2. fıkrasında değişiklik yapılmasına ilişkin kısmı ile 6. fıkrasında yer alan "75 yaşını doldurmuş olma" ibaresinin; Yönetmelik'in 19. maddesi ile değiştirilen ana Yönetmelik'in EK-6 Form-4'te yer alan "75 yaşını doldurmuş olma" ibaresinin ve EK-17 Form 15'te yer alan "Yetmiş beş yaşını dolduran veya şantiyelerde iş görebileceklerine ilişkin olarak, görevini devamlı olarak yapmaya engel bir durumu olmadığını ilgili sağlık kurum veya kuruluşlarınca belgelendiremeyenler yapı denetim kuruluşu adına şantiye mahallinde yapının denetimi görevini yürütemezler." ibaresinin iptali istenilmiştir.Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 16/05/2024 tarih ve E:2023/1314, K:2024/3125 sayılı kararıyla; Davalı idarenin usule ilişkin itirazları yerinde ve davacının Anayasa'ya aykırılık iddiası ciddi görülmemiş,Uyuşmazlığın esasına ilişkin olarak ise;Yapı denetimi sisteminin; imar mevzuatı kapsamında denetim ve uygulama sorumluluğu bulunan kişi ve idarelerin görevlerini yerine getirmedeki eksiklik ve aksaklıklardan kaynaklanan ve özellikle yaşanan depremler sonrasında meydana gelen can ve mal kayıpları, denetimsiz yerleşme ve yapılaşmaların yol açabilecekleri zararların önlenmesi, can ve mal güvenliğini teminen, imar plânına, fen, sanat ve sağlık kurallarına, standartlara uygun kaliteli yapı yapılması ve kamusal bir ihtiyacın karşılanması amacıyla getirildiği, "ortaklarının tamamı mimar ve mühendislerden oluşan tüzel kişi" olarak tanımlanan yapı denetim kuruluşlarının, Bakanlıktan aldığı izin belgesi ile münhasıran yapı denetimi görevini yaptığı ve bu Kanunun uygulanmasında imar mevzuatı uyarınca öngörülen fennî mesuliyeti ilgili idareye karşı üstlendiği, yapı denetim kuruluşunun, denetimini üstlendiği proje ve yapım işlerinde, Kanun ve bu Yönetmelik hükümleri ile belirlenmiş görevlerini, denetçi mimar ve mühendisler eliyle ve denetçi mimar ve mühendislerin sevk ve idaresi altında görev yapacak yardımcı kontrol elemanlarıyla yürüteceği, söz konusu bu görevleri üstlenebilmek için hem mimar ve mühendislerin hem de yardımcı kontrol elemanlarının birtakım deneyim ve niteliklere sahip olmalarının ve istihdam esaslarının varlığının arandığının ve bu hususların ilgili yönetmelikte düzenlendiğinin anlaşıldığı,4708 sayılı Kanun'un 2. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "Yapı denetim kuruluşlarının nama yazılı ödenmiş sermayelerinin tamamının, mimar veya mühendislere ait olması zorunludur. Yapı denetim kuruluşları; denetçi mimar ve mühendisler ile yardımcı kontrol elemanları istihdam eder." hükmüne 15/06/2022 tarih ve 31867 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7410 sayılı Kanun'un 15. maddesi ile "Yetmiş beş yaşını dolduran denetçi mimar ve mühendisler ile yardımcı kontrol elemanları, yapı denetim kuruluşu adına, şantiye mahallinde yapının denetimi görevini yürütemezler." cümlesinin eklendiği, 7410 sayılı Kanun'un 15. maddesinin gerekçesinde "şantiyelerde görev almaları öngörülen denetim personeli için gerekli olan fiziksel yeterlilikler ilerleyen yaş ile birlikte azalma göstermektedir. Bu nedenle ortaya çıkabilecek denetim zafiyetlerinin önüne geçilmesi amacıyla madde ile 65 yaşını dolduran denetçi ve yardımcı kontrol elemanlarının şantiyelerde denetim görevi almaması amaçlanmaktadır." açıklamalarına yer verildiği, madde hükmünün görüşmelerinde yaş sınırının 75 olarak kabul edilerek yasalaştığı, 23/12/2022 tarih ve 32052 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 3. 4., 5. ve 19. maddesiyle yapılan değişikliklerle 75 yaşını dolduran denetçi mimar ve mühendisler ile yardımcı kontrol elemanlarının yapı denetim kuruluşu adına şantiye mahallinde denetim görevi üstlenemeyecekleri yolunda düzenleme yapıldığının görüldüğü,Anayasa'nın 124. maddesine göre, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabileceği,4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun'un 2. maddesinin 2. fıkrasında, "Yetmiş beş yaşını dolduran denetçi mimar ve mühendisler ile yardımcı kontrol elemanları, yapı denetim kuruluşu adına, şantiye mahallinde yapının denetimi görevini yürütemezler." hükmü yer almakta olup Yönetmeliğin davaya konu düzenlemelerinin, 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun'un 2. maddesinin 2. fıkrasına uygun olarak yapıldığı, Kanuna dayalı açıklayıcı kurallar getirildiği,Bu itibarla, dava konusu düzenlemelerde; yukarıda yer verilen dayanağı Kanun maddesine, Kanun'un can ve mal güvenliğini teminen, imar planına, fen, sanat ve sağlık kurallarına, standartlara uygun kaliteli yapı yapılması yönündeki amacına, hizmet gereklerine ve kamu yararına aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu Yönetmeliğin dayanağı olan 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun'un 2. maddesindeki "Yetmiş beş yaşını dolduran denetçi mimar ve mühendisler ile yardımcı kontrol elemanları, yapı denetim kuruluşu adına, şantiye mahallinde yapının denetimi görevini yürütemezler." ibaresinin Anayasa'nın 2., 5., 10., 12., 13., 17., 48., 49. ve 135. maddelerine aykırı olduğu, 23/12/2022 tarih ve 32052 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 3., 4., 5. ve 19. maddeleri ile getirilen değişikliklerle gerek Anayasa'da gerekse uluslararası sözleşmelerle koruma altına alınan çalışma özgürlüğünün ihlal edildiği, insan fizyolojisinin herkes açısından farklılık taşıdığı gerçeğinin göz ardı edildiği, ilgili Yönetmeliğin 14. ve 15. maddeleri ve bütününden görüldüğü üzere yapı denetim sürecinde denetim faaliyetinin, "projenin ve inşaatın" denetimini içerdiği, denetçi belgesinin de "proje ve uygulama" belgesi olarak verildiği, ancak dava konusu düzenleme ile ilgili Yönetmeliğin 14. maddesine eklenen 9. fıkra ile 75 yaşını dolduran veya yalnızca görevini devamlı yapmaya engel durumu olmadığını ilgili sağlık kurum ve kuruluşunca belgelendiren meslek mensupları için projeyi inceleyecek ve inşaatın denetimi yapacak mühendis ve mimarlara verilen "proje ve uygulama denetçisi" belgesi verilmesine karşın bu kişilerin şantiye mahallinde yapının denetimi görevini yürütmesine izin verilmeyeceğinin kurala bağlandığı, bu düzenleme ile hem meslek mensuplarına projeyi inceleme ve inşaatı denetleme görevi yüklendiği hem de şantiye mahallinde yapının denetimi görevini yürütmelerinin engellendiği, bu durumun Yönetmeliğin bütününde çelişki yarattığı gibi hakkaniyet ve eşitlik ilkeleri ile de çeliştiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin ve davacının Anayasa'ya aykırılık iddiası ciddi görülmeyerek gereği görüşüldü:HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;1.Davacının temyiz isteminin reddine,2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Danıştay Altıncı Dairesinin temyize konu 16/05/2024 tarih ve E:2023/1314, K:2024/3125 sayılı kararının ONANMASINA, 3.Kullanılmayan ...- TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine,4.Kesin olarak, 13/02/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.