2942 sayılı kanun kapsamında idare adına tescil edilen taşınmazın, kamulaştırma bedeli ödenmediği iddiasıyla tapu iptali ve tescil talepli davanın yargı yolu ve esası hakkında yargıtay incelemesi.

2942 Sayılı Kanun kapsamında idare adına tescil edilen taşınmazın, kamulaştırma bedeli ödenmediği iddiasıyla tapu iptali ve tescil talepli davanın yargı yolu ve esası hakkında Yargıtay incelemesi.

Özet: Kamulaştırma kapsamında idare adına tescil edilen taşınmazın, anlaşmaya rağmen bedelinin ödenmemesi nedeniyle tapu kaydının iptali ve malik adına tescili talepli davada, ilk derece mahkemesinin yargı yolu yokluğuyla usulden red kararını kaldıran Bölge Adliye Mahkemesi, mülkiyetin anlaşma ile idareye geçtiğine ve bedel ödenmese dahi geri dönmeyeceğine, malikin ödenmeyen bedeli faiziyle talep edebileceğine hükmederek davanın esastan reddine karar vermiştir.

5. Hukuk Dairesi 2025/9219 E. , 2026/779 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2025/635 Esas, 2025/677 Karar

KARAR : Yeniden esas hakkında verilen karar

İLK DERECE MAHKEMESİ : Giresun 3. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2024/138 Esas, 2024/334 Karar

Taraflar arasındaki 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 8 inci maddesi kapsamında idare adına tescil edilen taşınmazın tapu kaydının iptaline ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın yargı yolu yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının ... ili, ..., ...Mahallesi 1 12... parsel sayılı taşınmazın 289 m² lik kısmı için 12/07/2021 tarihinde davalı ile satın alma tutanağı ile 349.562,46 TL tutarında anlaşma sağlandığını, söz konusu anlaşmadan sonra müvekkiline ödeme yapılmamasından dolayı müvekkili tarafından davalıya gönderilen ... . Noterliği'nin 0 ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile anlaşmanın ödemenin yapılmaması nedeniyle feshedildiğinin ihbar edildiğini, Nisan 2024 ayı içerisinde davalı tarafından dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan evin boşaltılmasının ve yıkıma başlanacağının ifade edildiğini, bunun üzerine taşınmazın kamulaştırıldığının bildirildiğini, söz konusu işlemin usul ve kanuna aykırı olduğunu, 12.10.2021 tarihinde ödeme yapılmamasına rağmen tescil işleminin yapıldığını, 08.12.2021 tarihinde kamulaştırma bedelinin ödenmemesi nedeniyle sözleşmenin tek taraflı olarak feshedildiğini, yapılan tescil işleminin hukuka aykırı olduğunu belirterek; davanın kabulü ile dava konusu taşınmazın tapu kaydının iptali ile davacı adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın 310,89 m²lik kısmının 27.04.2009 tarihli ve 2009/122 sayılı kamu kararı kapsamında hazırlanan kamulaştırma planı içerisinde alındığını, taşınmaz malikleri ile 12.07.2021 tarihli satın alma tutanağı imzalandığını, 22.10.2021 tarihli tapu senedi ile müvekkili kurum adına kamulaştırma işleminin tamamlandığını, bu nedenle davanın konusuz kaldığını savunarak; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın yargı yolu yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; hukuki dayanaktan yoksun ve kanuna aykırı karar verildiğini, davanın kamulaştırma işleminin iptali değil, kamulaştırma bedelinin ödenmemesi nedeniyle tapu iptali ve tescil talebine ilişkin olduğunu, bu nedenle, görevli mahkemenin idari yargı değil, adli yargı olması gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasında satın alma tutanağının düzenlendiği 12.07.2021 tarihinde taşınmaz malın mülkiyetinin 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun) 705/2 maddesi gereğince davalı idare tarafından kazanıldığını, idare tarafından kamulaştırma bedelinin ödenmemesi ya da geç ödenmesi nedeniyle idareye geçen mülkiyetin kayıt malikine geri dönmesinin mümkün olmadığını, Anayasa'nın 46 ncı maddesi ve 2942 sayılı Kanun'un 8 inci maddesine göre en geç tapuya resen tescil veya terkinden sonra kamulaştırma bedelinin kayıt malikine ödenmesi gerektiğinden, idarece ödenmediği iddia edilen, anlaşma sağlanılan kamulaştırma bedeli ile birlikte kamu alacakları için öngörülen en yüksek oranda faiz talep edilmesi mümkün olduğundan mahkemece davanın esastan reddine karar verilmesi gerekirken, davanın yargı yolu caiz olmadığından usulden reddine karar verilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak gerekçesi değiştirilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin süresinde ve eksiksiz olarak ödenmemesi nedeniyle, satın alma tutanağına dayanan sözleşmenin müvekkili tarafından hukuken geçerli şekilde feshedildiğini, bu durumda dayanağını kaybeden tapu tescil işleminin geçerliliğini koruduğunun kabul edilemeyeceğini, 4721 sayılı Kanun’un 705 inci maddesine göre taşınmaz mülkiyeti tescille kazanılırsa da, bu kuralın ancak geçerli bir hukuki sebebe (causa’ya) dayanılarak yapılan tescil işlemleri için geçerli olduğunu, hukuki sebebi ortadan kalkmış (feshedilmiş) bir sözleşmeye dayalı tescil işleminin yolsuz tescil niteliğinde olduğunu hukuka aykırı olarak mülkiyeti devredilen taşınmazın tapu kaydının iptali ve müvekkil adına tesciline yönelik davanın kabulünü talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

20.01.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.