kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davasında, yargıtayın yapı birim maliyetleri ve kalan parça değer azalışı hataları nedeniyle bozma sonrası kabul kararının temyiz incelemesi.

Kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davasında, Yargıtayın yapı birim maliyetleri ve kalan parça değer azalışı hataları nedeniyle bozma sonrası kabul kararının temyiz incelemesi.

Özet: Davacı idarenin kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın tescili talebiyle açtığı dava, ilk derece mahkemesinden başlayıp istinaf ve temyiz süreçlerinden geçerek, yapı değerlemesinde hatalı birim maliyetlerin kullanılması ve kamulaştırmadan arta kalan kısmın değer azalışının değerlendirilmemesi nedenleriyle bölge adliye mahkemesi kararının kaldırılıp ilk derece mahkemesi kararının bozulmasının ardından, bozmaya uyularak davanın kabulüne karar verilmesine rağmen, davacı idarenin belirlenen bedeli yüksek bularak kararı yeniden temyiz etmesiyle sürmektedir.

5. Hukuk Dairesi 2025/8021 E. , 2026/776 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2024/434 Esas, 2025/129 Karar

KARAR : Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda, davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; ...Mahallesi 27... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin dava konusu işlemin iptali için İdare Mahkemesine yürütmeyi durdurma talepli dava açacağını, bu dosyanın bekletici mesele yapılmasını, kamulaştırma kararının hukuka aykırı olduğunu, taşınmazın bulunduğu yerin Samsun'un kadim ticari alanlarından birisi olan ... Meydanı bölgesinde yer aldığını, Yeni ... olarak sunulan ve bölge esnafını mağdur eden projede kamu yararının olmadığını, kamulaştırma gerekçesinin müvekkilinin taşınmazının önünden geçen sokağın genişletilmesi olarak olarak belirtilmiş ise de ...Caminin dış bahçe duvarı ile müvekkil iş yeri arasında yaya yolu olarak yeterli alan olduğunu, müvekkilinin kamulaştırmadan kalan arsa üzerinde istediği şekilde bina yapmasına da müsade edilmeyeceğini, bunun mülkiyet hakkına müdahale olduğunu, teklif edilen kamulaştırma bedellerinin piyasa gerçeklerinden ve taşınmazın gerçek değerinden çok uzak olduğunu belirterek, dosyaya sunulacak emsaller ve Mahkemece araştırılarak emsaller de dikkate alınarak mahallinde keşif yapılması ve taşınmazın kıymetinin belirlenmesine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacıdan alınmasına karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 04. 05.2023 tarihli ve 2022/454 Esas, 2023/ 351 Karar sayılı kararıyla davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 10.10.2023 tarihli ve 2023/2347 Esas, 2023/2405 Karar sayılı kararıyla taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Bölge Adliye Mahkemesinin 10.10.2023 tarihli ve 2023/2347 Esas, 2023/2405 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; dava konusu taşınmazın üzerindeki yapılara değer biçilirken, kıymet takdir raporundaki tespitler de gözetilerek öncelikle yapıların nitelikleri (cinsi, yaşı, fiziki durumları) kesin ve net olarak belirlendikten sonra, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca yayımlanan Mimarlık ve Mühendislik Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılacak 2022/2 Yılı Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkındaki Tebliğe göre yapıların sınıfı ve bu yapıların sınıfına uygun birim fiyatlar esas alınıp, tespit edilen yaşlarına göre yıpranma payı ve ayrıca varsa eksik imalat oranının da düşülmesi gerekirken; hükme esas alınan bilirkişi raporunda, değerlendirme yılı 2022/2 yılı olmasına rağmen hesaplama yapılırken 2022/1 yılı resmî birim fiyatlarının hükme esas alınmasının doğru görülmediği gibi dava konusu taşınmazın kamulaştırmadan arta kalan kısmının yüzölçümü, geometrik şekli ve kullanım durumu dikkate alındığında değer azalışı uygulanıp uygulanmayacağı tartışılmadan hükme esas alınan rapor doğrultusunda karar verilmesi hatalı olduğundan Bölge Adliye Mahkemesinin esastan reddine ilişkin kararı kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; davaya konu taşınmazın bedelinin yüksek belirlendiğini, hükme esas rapordaki verilerin hatalı olduğunu ileri sürerek temyiz yoluna başvurmuştur

2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; ;davaya konu taşınmazın bedelinin düşük belirlendiğini, hükme esas rapordaki verilerin hatalı olduğunu ileri sürerek istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun İlk Derece Mahkemesi kararının ONANMASINA,

Taraflardan peşin alınan temyiz harçlarının Hazineye irat kaydedilmesine,

20.01.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.